Fantastyczne pióra 2010–2017

Antologia portalu fantastyka.pl

www.fantastyka.pl/antologia

Jolancie Pawlak za konsekwentną, regularną i bezcenną pracę na rzecz tych, którzy stawiają pierwsze, jak i dalsze kroki na swojej literackiej ścieżce.

Audiodeskrypcja okładki dla osób niewidomych

Okładka składa się z trzech części: szerokiego pasa na górze, wąskiego paska na dole i znajdującej się pomiędzy nimi grafiki.

Oba paski mają czarne tło. Na górnym znajduje się napis „Fantastyczne pióra, antologia portalu fantastyka.pl, 2010–2017”. Na dolnym z lewej strony umieszczono słowo „fantastyczne”, obok którego są dwa białe pióra. Po prawej zlokalizowano logo czasopisma i portalu „Nowa Fantastyka” mające kształt stylizowanego napisu.

Grafika utrzymana w przygaszonych barwach. W pierwszym planie znajduje się skierowana w prawą stronę ciemnoskóra kobieta o krótkich, białych włosach, mieszcząca się w kadrze do linii biustu i mająca na piersiach biały materiał sukni lub bluzki. Postać ma twarz skierowaną ku górze, jest rozluźniona, ma zamknięte oczy.

Drugi plan w większości zajmuje olbrzymi okrąg lampy lub iluminatora. Część okręgu na lewo od kobiety zakrywa czerwona poświata. Część na prawo jest bladoniebieska. Wzdłuż prawej krawędzi, po wewnętrznej stronie okręgu, rozmieszczonych jest sześć niewielkich, białych bąbli, biegnących aż do miejsca, w którym błękit przechodzi w czerwień. Siódmy bąbel znajduje się nieco dalej od krawędzi, nad czołem kobiety.

Ściana, na której znajduje się okrąg lampy lub iluminatora jest ciemna, wpadająca w czerń, w kolorze zbliżonym do karnacji kobiety.

Tytuł: Fantastyczne pióra 2010–2017. Antologia portalu fantastyka.pl

Wydawca: Fantastyczne Pióra, antologianf@gmail.com

Patronat: „Nowa Fantastyka”

Autorzy: © Sylwia Finklińska, © Paulina Klimentowska, © Sonia Korta, © Joanna Kozłowska, © Agnieszka Osikowicz-Chwaja, © Łukasz Pytlik, © Robert Skibicki

Przedmowa: Radek Puchała

Ilustracje: © Małgorzata Lewandowska, © Katarzyna Zbaracka

Sylwester Gdela (obróbka graficzna)

Logotyp: Sylwester Gdela, przy wykorzystaniu grafiki Bogusza Jaśniaka

Okładka: Małgorzata Lewandowska (grafika), Sylwester Gdela (wykonanie), Adam Sondel (layout)

Audiodeskrypcja okładki dla niewidomych: Marcin Opolski

Dodatkowy opis uzupełniający audiodeskrypcję: Sylwester Gdela

Konsultacja ekspercka audiodeskrypcji: Magdalena Rutkowska

Audiodeskrypcja dostępna jest w wersji elektronicznej dokumentu.

Redakcja: Maria Anna Barć, Sylwia Finklińska, Agnieszka Fulińska, Lidia Gręda, Paulina Klimentowska, Radek Puchała, Paweł Wącławski

Korekta: Maria Anna Barć, Anna Grzanek, Paulina Klimentowska, Anna Kwiatek, Mika Modrzyńska, Radek Puchała

Weryfikacja: Marcin Bartosz Łukasiewicz, Paulina Klimentowska, Radek Puchała

Skład: Anna Dudało, Agencja Emotion Media (layout)

Redaktor prowadzący: Paulina Klimentowska

Druk: Sowa Sp. z o.o.

Dystrybucja: Agile IT Michał Rybiński, www.antologia.smolec.pl/opencart3

ISBN:

epub: 978–83–962625–7–8

mobi: 978–83–962625–8–5

PDF: 978–83–962625–9–2

Oprawa miękka: 978–83–962625–6–1

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Wydanie I, Sobótka 2022

Portal fantastyka.pl był jednym z pierwszych miejsc, w których komukolwiek pokazywałem swoje opowiadania. W tej kuźni hartowały się słowa i to między innymi tutaj uczyłem się pisać. Życzliwe przyjęcie i surowa krytyka, których tu doświadczyłem, stały się dla mnie kompasem wskazującym drogę na dalszych pisarskich wędrówkach.

Wielu użytkowników portalu, których pamiętam sprzed dekady, ma dziś na swoim koncie powieści kochane przez czytelników i nagradzane przez krytykę, a niekiedy nawet jedno i drugie. Żywię nadzieję, że fantastyka.pl pozostaje (i pozostanie nadal) takim miejscem, jakim ją pamiętam.

Radek Rak

Pisarz, laureat Nagrody Literackiej Nike

Forum Nowej Fantastyki jest miejscem, które zrodziło wielu obiecujących fantastów. To istny poligon szkoleniowy. Pomiędzy ogromem wątków i opowiadań kryje w sobie perły zasługujące na coś więcej niż krótkie błyśnięcie w czeluściach internetu. Niepowtarzalna forumowa społeczność dba o to, by wyławiać je z morza, polerować i prezentować światu. Fantastyczne pióra stanowią zwieńczenie całkowicie oddolnej inicjatywy non-profit, poświęconej szerszemu upublicznieniu najlepszych portalowych opowiadań. Niniejszy tom prezentuje Teksty Roku z okresu przed pojawieniem się samej inicjatywy. Większość tych tekstów znam z momentu, w którym pojawiły się na forum, by na lata pozostać w pamięci, wygrać konkursy i plebiscyty, stać się wzorem dla kolejnych piszących, a przede wszystkim nieprzerwanie zapewniać niezwykłe doznania czytelnikom. Cieszę się, że dzięki grupie pasjonatów mogą pojawić się w druku, niektóre nawet dekadę po internetowej publikacji, i zyskać drugie życie.

Magdalena Świerczek-Gryboś

Pisarka, redaktorka

2010: Dzieci to lubią

Łukasz Pytlik

Gatunek: horror Tagi: szkoła

2011: Boscy szaleńcy

Joanna Kozłowska

Gatunek: realizm magiczny Tagi: historia alternatywna

2012: Pierwsza żona

Agnieszka Osikowicz-Chwaja

Gatunek: fantasy Tagi: duchy

2013: Sparowani

Robert Skibicki

Gatunek: steampunk Tagi: sztuczna inteligencja

2014: Duchy przyszłości i duchy przeszłości

Sylwia Finklińska

Gatunek: science-fiction Tagi: przyszłość, nowe technologie

2015: Depresja stunożnego miasta

Sonia Korta

Gatunek: weird fiction Tagi: steampunk, kryminał

2016: Metody badania abominacji

Sonia Korta

Gatunek: weird fiction Tagi: realizm magiczny, dorastanie

2017: Encephalodus path y

Paulina Klimentowska

Gatunek: science-fiction Tagi: hard SF, kosmos

Przedmowa

Przyszło nam żyć w czasach, gdy więcej osób pisze, niż czyta. Niejednokrotnie słyszałem ten slogan, niejednokrotnie zastanawiałem się, ile w nim prawdy. Odjąwszy hiperbolizm, myślę, że jest jej co najmniej ziarnko.

Życie mknie coraz szybciej. Rozrywki z pasywnych, typu teatr czy kino, ewoluują do aktywnych, jak gry video czy RPG, gdzie uczestnik ma możliwość już nie tylko patrzeć na świat oczami bohatera, ale też wejść w jego skórę i decydować o dalszych losach.

Ten sam trend odbija się również w rynku czytelniczym. Nie każdemu wystarcza zagłębić się w nowy świat i zwiedzać go oczami bohatera. Chcemy te światy nie tylko przemierzać, ale tworzyć. Nie tylko kibicować postaciom, ale kształtować je, często na własne podobieństwo. W efekcie coraz więcej osób pisze, jedni do tzw. szuflady, inni publikują na przeróżnych portalach internetowych, a ci najbardziej zdeterminowani wypływają na szersze wody.

Fantastyka.pl to jedno z takich miejsc, gdzie każdy może podzielić się swoją twórczością, a co ważniejsze, uzyskać szczerą, często wręcz profesjonalną recenzję. Na portal trafia rocznie około tysiąca tekstów. Najlepsze z nich głosami użytkowników otrzymują nominację do portalowej nagrody – brązowego piórka, następnie zostają poddane osądowi dziewięcioosobowego, demokratycznie wybranego gremium i jego decyzją uzyskują, bądź nie, wyróżnienie. Wyróżnione teksty trafiają do Fantastycznych piór, antologii ukazującej się regularnie od 2018 roku.

Niniejszy zbiór to niejako podróż w przeszłość, ku początkom portalu, kiedy to spośród tysięcy opublikowanych tekstów i dziesiątek wyróżnień, które utonęły w odmętach internetu, wyłowiliśmy po jednej perełce z każdego roku.

Antologię rozpoczyna opowiadanie Dzieci to lubią Łukasza Pytlika. To horror psychologiczny o grupie gimnazjalistów, którzy na jednej z przerw molestują koleżankę, po czym publikują zdarzenie w sieci. Opowiadanie mocne, poruszające trudne tematy i pozostające w głowie na długo.

Boscy Szaleńcy to historia alternatywna. Bohaterem jest Juliusz Słowacki przebywający na emigracji. Autorka ukazuje intrygujące strony życia paryskiej Polonii: sekty, nekromancja, śledztwa, oraz naszego wieszcza, który musi się w tym wszystkim odnaleźć. Opowiadanie zostało wybrane przez użytkowników fantastyka.pl najlepszym tekstem roku 2011, a scenariusz na jego podstawie otrzymał nagrodę specjalną CANAL+ w prestiżowym konkursie ScriptPro 2018.

Pierwsza żona to opowieść z gatunku fantasy. Lekarz zostaje wezwany do młodej kobiety, która niedługo po swoim ślubie z wdowcem zapada na dziwną chorobę. Przyczyna choroby wykracza poza naturalne przyczyny.

Sparowani to również historia o lekarzu, tym razem w steampunkowym, postapokaliptycznym świecie. Główny bohater jest ścigany za skonstruowanie lampki. W tym świecie wszystko, co związane z elektroniką, jest zakazane. Opowiadanie zostało wybrane najlepszym tekstem roku 2013.

Duchy przyszłości i duchy przeszłości to lekkie i humorystyczne opowiadanie. Rzecz dzieje się w przyszłości, bohaterka próbuje rozszyfrować kod, pozwalający dobrać się do „bezcennego skarbu”, który zostawił spadkobiercom jeden z jej przodków.

Depresja stunożnego miasta to kryminał w steampunkowej rzeczywistości miasta umieszczonego wewnątrz wędrującej stonogi. Giną zwłoki skazańca, a inspektor próbuje rozwikłać zagadkę, kto je ukradł. Tekst zdobył drugie miejsce w konkursie na opowiadanie roku 2015.

Metody badania abominacji to opowiadanie z gatunku weird fiction. Michaś dorasta w kamienicy pod opieką okaleczonego dziadka i w towarzystwie jego dość dziwnych znajomych. Musi się mierzyć z przeróżnymi traumami, z czego ta najgorsza dopada go nawet wtedy, gdy symbolicznie decyduje się opuścić swój dom. Opowiadanie zajęło drugie miejsce w plebiscycie na najlepszy tekst roku 2016.

Antologię zamyka Encephalodus path y Pauliny Klimentowskiej, które swoje brązowe pióro uzyskało jednomyślnie głosami wszystkich członków Loży, a później już głosami użytkowników wygrało plebiscyt na najlepsze opowiadanie 2017 roku. Autorka przenosi nas na Enceladusa, lodowy księżyc Saturna, gdzie w głębinach oceanu bohaterowie poszukują śladów życia. Opowiadanie to gratka dla fanów science-fiction bazującego na mocnych fundamentach naukowych.

Życzę udanej lektury.

Radek Puchała

Redaktor prowadzący Fantastycznych Piór w latach 2018–2020

2010

Dzieci to lubią

Łukasz Pytlik

Ania tańczy.

Robi to, zanim pójdzie do szkoły, a gdy już tam jest – tańczy na przerwach. Tańczy wracając do domu i przed zaśnięciem. Ma delikatne stopy i długie nogi, którymi szybko przebiera w rytm nawet najdzikszej muzyki. Wirują jej wtedy włosy – jeśli świeci słońce to promienie proszą do pary rozbrykane kosmyki i zwykły, trochę szary blond zamienia się w falujące złoto. W Ani kocha się kilku chłopców, ale jeszcze żaden nie poszedł z nią na randkę. Ma dwanaście lat – nigdy się nie całowała, a serce nie zabiło mocniej dla nikogo oprócz rodziców.

Nauczycielka nienawidzi swojej pracy.

Przeklina ją każdego dnia, gdy staje przed lustrem i dostrzega kolejną zmarszczkę – to przez te cholerne, pieprzone bachory. Kiedyś wierzyła, że można je czegokolwiek nauczyć, przelać nie tyle wiedzę, co mądrość, taką życiową. Już nie wierzy, zrezygnowała z misji, bo dzieci po prostu są złe. Dostrzega to w niby-młodych oczach zamieniających się w puste, rekinie ślepia, kiedy tylko odwraca głowę. Wie, że uczniowie (uczennice też, one są jeszcze gorsze) mają brudne myśli, robią okropne rzeczy, a w końcu coś w nich pęknie i zabiją wszystkich. Wszystkich.

Maciek kolekcjonuje modele czołgów.

Zebrał sto sześć, miał sto siedem – ojciec strącił jeden z półki, gdy pijany wrócił do domu. Plastik trzasnął pod butem, mali zieloni żołnierze pękli na pół, ale utrzymali ręce przy skroniach, oddając cześć chłopcu, który wydobył ich z pudełka.

– Odkupię ci go, obiecuję.

– Dobrze, tato, dobrze. Chodź, zaprowadzę cię do łóżka.

Następnego czołgu nie będzie. Tata składa dużo obietnic, prawie żadnej nie spełnia. Nie szkodzi, chłopiec i tak woli go od mamy – do niej przychodzą mężczyźni, gdy ojciec znika na tydzień lub dwa (jeśli zaczyna pić – pije ciągami, trwającymi dopóki ma kolegów lub pieniądze, choć tak naprawdę nigdy w życiu nie miał ani jednego, ani drugiego; może o tym właśnie chce zapomnieć). Czasem mężczyźni mamy uśmiechają się do Maćka, mówią, że bardzo szybko rośnie. Skąd mogą wiedzieć, przecież wszyscy zjawiają się najwyżej dwa razy.

Kasia ma bogatych rodziców.

Nie lubi dzieci w podrabianych ciuchach. Nie żyjemy przecież w kraju trzeciego świata, jak więc można zakładać coś pozbawionego metek z dobrze znanym logiem. Przesadnie dba o wygląd i figurę; przeklina jadanie w restauracjach – nie znosi wymiotować w ubikacjach poza domem. Zdaje sobie już sprawę, że dobry wygląd znaczy bardzo dużo – a na pewno więcej niż powinien.

Arkadiusz onanizuje się przed komputerem.

Zakłada słuchawki i podkręca dźwięk do maksimum. Lubi, kiedy karykaturalnie głośne jęki rozbrzmiewają mu w samym środku czaszki. Nogi kładzie na biurku, odpręża się i wbija wzrok w ekran. Staruszka – musi mieć co najmniej sześćdziesiąt pięć lat – nadziewa się na ogromnego, sztucznego penisa przytwierdzonego do podłogi. Przed nią staje mężczyzna kadrowany od pasa w dół; mężczyzna bez twarzy oddaje mocz na staruszkę, staruszkę bez zahamowań lub środków do życia. Arkadiusz ma nadzieję, że jedno i drugie.

– Co za suka, kurwa. Pierdolona kurwa, tym właśnie jest, pierdoloną kurwą – syczy przez zęby.

Pąsowieje na twarzy i wstrzymuje powietrze, rusza ręką coraz szybciej, mimo to orgazm nie chce nadejść.

– Suka, kurwa, jest suką – powtarza bluźnierczą modlitwę o szczytowanie.

Wszyscy chłopcy z klasy już to robili, a Krzysiek – najwyższy, o twarzy usianej gęsto krostami – przyniósł kiedyś kawałek czegoś zaschniętego i obrzydliwego, mówiąc, że to sperma. Arkadiusz mu wierzy. Sam jeszcze nigdy nie doszedł i zaczyna myśleć, że coś jest z nim nie tak.

Rafał mieszka niedaleko Ani.

Trzy dni wcześniej, zanim jeszcze spadł śnieg, znalazł między garażami – oddalonymi od jego bloku o jakieś pięć minut piechotą – pieska. Chyba kundla, bo nie przypomina żadnej rasy, które pokazują czasem w telewizji, gdy stara reporterka o białych zębach i złamanej karierze zdaje relację z wystawy psów.

Nazwał go Spike, bo pomyślał, że to dobre imię, takie amerykańskie i silne. Odwiedza go często i kłuje patykiem. Ostatnio dźgnął w oko i wypłynęło na ziemię, zostawiając puste miejsce, wcale nie czarne – Rafałowi wydawało się, że powinno takie być – tylko trochę szare i trochę różowe. Ciekawe, czy zamieszkają tam robaki, czy może jest na to za późno. Spike się zahibernuje, będzie tam leżał aż do wiosny, gdy słońce spali zimowe chmury na popiół i dopiero wtedy truchło zacznie śmierdzieć.

Ojciec Ani jest wykładowcą na uniwersytecie i tęskni za żoną, kiedy wie, że córka nie widzi. Najczęściej w nocy, koło pierwszej lub jeszcze później – otwiera okno, mruży oczy i wtedy kanciaste głowy latarni wydają się lewitującymi kulami światła, w środku których dostrzega czasem jej twarz; kulami zawieszonymi gdzieś między niebem a ziemią, i dla Ojca – zatwardziałego ateisty – są najbliższym wyobrażeniem duszy, i rozmowy ze zmarłą. Niekiedy przez okno ucieka smutek, by wrócić dopiero następnego ranka; przez parę godzin Ojciec cieszy się prawdziwie beztroskim snem. Należy mu się, jest dobrym człowiekiem.

Marcin jest tłusty i lubi zespół Dwa Plus Jeden.

Nie znosi wychowania fizycznego, bo wtedy musi rozbierać się przy innych, a tylko on nie jest w stanie dostrzec swojego penisa. Czuje się z tym źle, dlatego za każdym razem ćwiczy w dresie – ma nadzieję, że tak zrzuci parę kilogramów.

– Wypocę je, wypocę! – przekonuje sam siebie.

Może i by mu się udało, gdyby nie czekoladki tkwiące w bocznej kieszonce plecaka. Jest w tym podobny do taty Maćka – tak samo bezradny i tak samo żałosny.

***

– Aniu, zatańcz – mówi Nauczycielka i siada na odrapanym krześle, z głośnym westchnięciem starej, zmęczonej osoby. Obserwuje, jak uczennica zwinnie się porusza, jak przeskakuje z nogi na nogę, jak sprawia jej to radość. Kątem oka dostrzega, że na Anię patrzą chłopcy przygotowujący dekoracje na szkolną akademię. Chce im coś powiedzieć, otwiera usta, ale rezygnuje. Wzrusza ramionami, podpiera głowę na prawej ręce i toczy wzrokiem dookoła.

Sala jest duża (w rogu ukryty jest schowek na piłki, skrzynie i ozdoby świąteczne), zmieszczą się w niej wszystkie klasy. Ci z ostatnich rzędów będą musieli stanąć na krzesłach, żeby coś zobaczyć – jeśli tylko im się zachce, choć pewnie i tak wybiorą przeglądanie pornosów zwędzonych z kiosku. Nauczyciele usiądą z przodu, ten od historii znowu będzie flirtować z matematyczką, która jest w szkole od września, kiepsko wykłada przedmiot, ale za to świetnie wygląda w bardzo krótkich spódniczkach; zupełnie jak nastolatka i wrażenie nie mija, gdy spojrzy się jej w twarz, dzielnie młodą i bez żadnej zmarszczki. Starsze koleżanki obgadują ją podczas papierosowych przerw i twierdzą, że to botoks (matematyczka nie pali, może dlatego jest tak piękna).

Z torebki wiszącej na oparciu krzesła rozlega się melodia Dla Elizy. Dzieci wymieniają porozumiewawcze spojrzenia – to dzwoni matka Nauczycielki, stara i podobno nienormalna (tak przynajmniej usłyszał Arkadiusz, gdy przechodził koło pokoju nauczycielskiego), która zawsze domaga się długiej rozmowy o wszystkim i niczym, bo inaczej się zabije. Naprawdę tak grozi.

Nauczycielka wzdycha.

– Ćwiczcie dalej, zaraz wrócę. Muszę odebrać, to nie potrwa długo – oznajmia uczniom, ale wszyscy wiedzą, że kłamie.

Znika szybko, gnana wstydem; będzie wędrować pustymi korytarzami – jeden smutny duch wysłuchujący łkania drugiego.

To, co się teraz wydarzy, zaistnieje bez planu. Nikt o tym nie myślał, idąc do szkoły, nie planował tego od lat. Po prostu ktoś dostrzeże bawełniane, błękitne majteczki Ani, gdy spódniczka zbyt mocno zawiruje w jednej z tanecznych figur. Ktoś krzyknie, ktoś dotknie, ktoś wyciągnie telefon, wszyscy będą patrzeć. Tak się to dokona, zupełnie bez sensu i celu.

Gdy Nauczycielka wróci, będzie już po wszystkim. Ania nie poczeka, nie naskarży – ucieknie, zbrukana i przerażona; ktoś powie, że powinni sprawdzić, czy wszystko u niej w porządku, ale ktoś inny wybije mu to z głowy.

***

– Wyślij.

– Nie, mogłeś sam kręcić!

– No nie bądź taki. Wyślij!

– Chryste, aleś upierdliwy. Tylko nikomu nie pokazuj!

– Rany, pewnie, że nie, za kogo mnie masz?

Do godziny dwudziestej film obejrzy ponad sześćdziesiąt osób. Och, ależ będzie śmiechu.

***

Na biurku leży klawiatura i myszka – odbijają się w zgaszonym monitorze, ciemne i lekko zakrzywione. Łóżko jest zasłane, panuje porządek i tylko drzwi szafy – dużej, nawet ogromnej, górującej zwalistym kształtem nad resztą mebli – są otwarte na oścież. Wprowadzają chaos, którego zazwyczaj trudno tu szukać.

Ojciec właśnie wrócił z pracy i dziwi go cisza. Idzie zatem do pokoju Ani, puka – bo jest jednym z nielicznych dorosłych, którzy szanują prywatność dzieci – i wchodzi do środka. Rusza, by zamknąć szafę, ale zanim to zrobi, potknie się o telefon. Podnosi go. Zamiast zwykłego ekranu powitalnego widać film kiepskiej jakości; dźwięku strzegą słuchawki. Wtedy Ojciec po raz pierwszy ujrzy Zło, jakie zamieszkało w dzieciach. Dostrzega, co się stało i nie może oderwać wzroku – wzbiera w nim wściekłość i żal. Za chwilę zajrzy do środka szafy, mając nadzieję, że zobaczy w niej skromne ubrania (wie, że tak się nie stanie) i te troszkę – ale tylko troszkę – bardziej odważne, w sam raz na szkolną dyskotekę organizowaną na korytarzu drugiego piętra. Zagląda i widzi, że Ania tańczy.

Ania tańczy na sznurze.

Ojcu robi się ciemno przed oczami, ale nie nagle, nie w momencie. Czerń wypełza z cieni, spod łóżka, spod mebli i ze szczelin pomiędzy klepkami w podłodze. Wyrastają jej skrzydła o smolistych piórach i wzlatuje pod sufit, połykając łagodne światło płynące z lampy o papierowym abażurze. W pokoju nie zostaje już nic oprócz córki i sznura, którego koniec niknie w nocnym niebie, nocnym, choć nie ma jeszcze siedemnastej.

– Aniu, Aniu, Aniu, Aniu – powtarza ojciec i łapie córkę za stopy.

Ania ma bardzo zimne i skurczone palce, jak wtedy, gdy byli nad morzem, siedziała tuż nad wodą i zagrzebywała je w piasku, bo: „Rano jest zbyt zimno na kąpiel, tatusiu!”.

Dociera do niego, że już jej nie ma. Była przez dwanaście lat, była piękna, była dziś rano, była zdolna, może już jej nie było, gdy wracał do domu.

Myśli rosną, są wielkie i wkrótce rozsadzą czaszkę, dlatego przyklęka i uderza czołem o podłogę – jeśli czaszka pęknie to myśli wylecą, ból będzie mniejszy. Zwłoki wyślizgują mu się z rąk – Ania wesoło pohuśtuje w szybkim, radosnym tańcu. Głowę by dał, że kąciki sinych warg unoszą się do góry, skrzypiąc, jak huśtawka na sznurkach. Skrzypiąc, jak huśtawka na powycieranych sznurkach.

Maciek się modli.

Obiecuje oddać wszystkie modele dzieciom jeszcze biedniejszym od siebie. Tylko… tylko niech Ania nic nie mówi, niech o tym zapomni. Przeprosi ją, zrobi wszystko, przecież on nie chciał, sam nie wie, dlaczego tak wyszło, nie powinno. Czuje się źle i nie jest pewien, czy uda mu się zasnąć – nie wie, czy chce zasnąć, bo jeśli przyśni mu się Ania, to chyba zwariuje.

Kasia i Marcin odpływają spokojnie, nauczycielka tak samo, choć podświadomie wie, że dzisiaj stało się coś okropnego; Ania wyszła ze szkoły, nic jej nie mówiąc, uciekła. Cóż, to problem ojca tego dziewuszyska – to rodzice sprawiają, że dzieci są złe.

Arkadiusz siedzi na łóżku, okno jest otwarte na oścież; chłopiec drży z zimna. Ma nadzieję, że chłód go oczyści, wyrzuci okropne, okropne wspomnienie. Nagle kicha – raz, drugi – aż łzawią mu oczy i w końcu pozwala sobie na płacz. To wcale nie było, jak na filmach, myśli. Zupełnie nie tak, zupełnie inaczej. Strasznie.

Spike leży dziś samotnie – jakieś zwierzę wygryzło mu kawałek mięsa z okolic serca – bo Rafał nie ma czasu na odwiedziny. Ściągnął swój ulubiony serial z internetu i spędzi przed komputerem całą noc.

***

Zatrzymali z żoną odtwarzacz VHS tylko dlatego, że pierwsze lata Ani nakręcili na starej, ciężkiej kamerze, która nagrywała w formacie 4:3, obraz był brzydki i ziarnisty, stabilizator musiał się zepsuć albo nigdy go nie było, ale chodziło przecież o Anię, a w czarnych prostokątach kryjących taśmę pędziło – z szybkością dwudziestu czterech klatek na sekundę – jej małe życie.

Buczenie, brzmiące jak elektroniczny wyrzut, oznacza, że video wciąż działa i Ojciec wkłada pierwszą kasetę. Nie jest przewinięta – trzeba przeczekać minutę trawy i butów (klawisze forward i reverse nie działają od bardzo dawna, aż ciężko uwierzyć, jak długo już nie działają), bo ktoś zapomniał wyłączyć kamerę. Ale wkrótce pojawia się Ania i prezentuje szczerbaty uśmiech. Kończy się era mleczaków, dziecko zaczyna dorastać.

Oglądają amatorskie filmy, źle skadrowane, źle nakręcone – nie szkodzi, ważne, że każda sekunda, każda minuta, to miłość i słodka nostalgia, może nawet przesłodzona, jak herbata, od której zaczynają boleć zęby; tak jest dobrze. Oglądają to razem – młoda, martwa, z pętlą na szyi wraz z tatą, który kiedyś spędził cały dzień, by nauczyć ją wiązać sznurówki w kokardkę.

Wskazówki zegarka gonią się szybciej niż zazwyczaj, ale przystają przestraszone przed dwudziestą pierwszą. Chyba przez dźwięk, który zamieszkał w szafie – ktoś musiał niedawno coś powiesić i to coś ociera się o ścianki i ubrania. Ojciec patrzy w tamtym kierunku i widzi Anię – przeszywa go dreszcz, przecież trzyma córkę w ramionach. Gdy wpatruje się uważniej, a krew nabiera z powrotem normalnej temperatury, dostrzega, że Ania, ta druga Ania, jest ubrana w sukienkę z pierwszej komunii; pamięta dziurę w tej – jakże ważnej dla małego dziecka – kreacji. Ania płakała, ale mama naszyła tam kwiat i nic nie było widać.

Tak, ta Ania też nie żyje.

Ojciec wyłącza odtwarzacz – pokój posłusznie znika w ciemnościach – i prostuje się. Wyciąga ręce na boki, przekrzywia głowę; gdyby miał brodę, a kończyny przybite do krzyża, wyglądałby jak Syn Boży. Stoi tak zaledwie chwilę, chwilę bez powietrza i dźwięków, gdy pojawiają się muśnięcia. Na karku, palcach, czubku głowy. To Ania, jedna, druga i trzecia; wisi w kostiumie kąpielowym, jeszcze jednoczęściowym, bo dziecko głupio wygląda w bikini; wisi jak dziś, w rozpaczy; wisi po swoich czwartych urodzinach z buzią i ubrankiem umazanymi czekoladowym tortem.

Po omacku odnajduje telefon córki, a w nim Zło – ów krótki film, który trwa niecałą minutę. To wystarczy. Będzie mu towarzyszyć do jutra, kiedy w końcu wyjdzie z domu.

***

Na pierwszej lekcji jest jeszcze cicho. Wszyscy zastanawiają się, czy Ania powiedziała tacie, co się stało, czy przyjdzie do szkoły. Potem dzwonek ogłasza przerwę, na korytarzu robi się gwarno i hałas przegania część obaw. Przed dziesiątą dzieci zaczynają już rozmawiać w ławkach, a na muzyce – ostatniej lekcji, prowadzonej przez przygłuchą nauczycielkę, która przysypia nad dziennikiem – wszystko wydaje się wracać do normy. Marcin rzuca w Rafała obślinioną kartką, Kasia zdradza Arkadiuszowi, że ojciec pozwoli jej zrobić urodziny w domu, Maciek przegląda magazyn o modelach i wzdycha, zastanawiając się, ile będzie musiał zbierać na fantastyczną replikę niemieckiego Tygrysa.

***

Anie wiszą na kościotrupich gałęziach.

Ciężko zliczyć sukienki powiewające na wietrze. Zwłoki uderzają o siebie, jak dzwoneczki, ale zamiast perlistego dźwięku słychać bardzo przyziemne „bach”, a gdy zderzą się biodrami: „stuk”. Dziwna melodia pozbawiona jest rytmu, martwym chórzystkom wcale to nie przeszkadza.

Ojciec idzie niespiesznie z rękami schowanymi w kieszeniach, nie zważając na dziwaczne spojrzenia ludzi.

Oni są z innej planety. Ignoruj ich, ignoruj, patrz w dół.

Stopy są brudne, sine i krwawią; buty zostały w domu. Czuje łaskotanie na ramieniu i uśmiecha się, bo wie, że to Ania. Dostrzega ją w odbiciach sklepowych witryn. Wisi nad nim z tą swoją przetrąconą szyją i wywalonym językiem. Ugina się pod podmuchami wiatru, przypominając marionetkę, której ktoś odciął sznurki. Ojciec się śmieje, bo jego kochanie wygląda trochę groteskowo i Ania też by się śmiała, gdyby nie była martwa i zimna.

***

Nauczycielka jest zdenerwowana – jak może przeprowadzić próbę bez Ani?!

Wstrętna cipa, smarkula nie odrosła jeszcze od ziemi, a już zaczyna gwiazdorzyć.

– Trudno, zrobimy próbę bez niej. Kasiu, zastąpisz ją – parska niezadowolona.

Otwierają się drzwi i na salę wchodzi bezdomny. Dzieci pokazują go palcami, Nauczycielka wybałusza oczy i tylko Maciek rozpoznaje brudną postać o poszarzałej twarzy, przetłuszczonych włosach i odmrożonych stopach zostawiających mokre ślady.

– Dzień dobry – mówi Ojciec – Jestem tatą Ani.

Cisza pożera dźwięk i uruchamia jakiś przedziwny tryb rodem z gry komputerowej. Dzieci poruszają się w zwolnionym tempie. Arkadiusz nie rusza się w ogóle.

– O, kurwa – mruczy pod nosem i czuje nerwy szarpiące brzuch.

– Proszę, rzućcie tu wszystkie wasze telefony – mówi Ojciec, uśmiechając się lekko.

– Ależ co sobie pan wyobraża, przychodząc tak tutaj! Pan jest pijany! Ja… Ja… Wzywam opiekę społeczną, policję – wymienia Nauczycielka, z każdą sylabą coraz bardziej przechodząc w sopran.

– Milcz – odpowiada Ojciec i rusza nagle sprężystym krokiem.

Uderza ją w twarz, wargi zderzają się z zębami, tryska krew i kobieta upada na ziemię, lądując między krzesłami – dwa najbliższe przewraca. Mdleje. Ktoś w końcu zaczyna płakać, Maciek przez bardzo długą, bardzo straszną chwilę myśli, że to on, ale wtedy dostrzega łzy na twarzy dziewczyny, z którą chyba jeszcze nigdy nie rozmawiał.

Telefony tworzą mały stosik pod stopami Ojca; Arkadiusz nie przyznaje się, że ma dwa i drugi chowa w tylnej kieszeni spodni. Zadzwoni do taty, gdy tylko ten pojeb się odwróci.

Za oknami, wszystkimi oknami, wiszą Anie o bardzo długich kończynach – ręce ciągną im się wzdłuż framug i skrobią szyby paznokciami, niecierpliwie, niecierpliwie.

W tym czasie dzieci zmieniły się w masę. Nie ma już chłopców ani dziewczynek, jest dziwny, bezkształtny stwór tkwiący w rogu sali, machający bezładnie rękami, łypiący co najmniej czterdziestką oczu. Ojcu chce się rzygać na ten widok i czuje torsje wstrząsające całym ciałem. Podchodzi bliżej i sięga w masę, w wielką, śmierdzącą masę – podobnie do ćpuna szukającego strzykawki w zapchanym kiblu.

Ugryzienie w nadgarstek, kopniak w okolice pachwiny.

Przez ciernie do gwiazd, córeczko, przez ciernie do gwiazd.

W końcu wyciąga z tej masy Rafała o niesamowicie okrągłych oczach – spoglądają w nic. Ojciec rzuca go na ziemię, znów sięga w czeluść. Arkadiusz, Maciek, Kasia lądują na podłodze, nauczycielka pomału odzyskuje przytomność. Nic nie zrobi, odczołguje się w drugi kąt sali, starannie unikając spojrzeń swoich podopiecznych. Chyba nawet zaczyna ją to bawić.

Anie wiszą na szczeblach drabinek, jedna obok drugiej. Teraz zderzają się tylko biodrami, przecierając delikatny materiał sukienek, a wkrótce skórę.

Czwórka dzieci siedzi obok siebie; trzyma się za ręce. Bezkształtna masa w rogu wydaje niski, monotonny dźwięk, wierząc, że to koniec i jej nic już nie grozi. Ojciec odpala film i nagle wszyscy wracają do wczoraj; jest wczoraj i wciąż mogą przerwać, powiedzieć, żeby nic nie robili Ani, zawołać kogoś dorosłego. Ale jest dzisiaj i brakuje jednego, więc Ojciec naciska pauzę, wraca do masy.

– Gdzie on jest?! Gdzie on jest?! Gdzie on jest? – wrzeszczy, celując w nich komórką.

Prawą rękę chowa do kieszeni.

Arkadiusz dostrzega, że dłoń człowieka drży, a oczy zasnuwa mu mgła. Wygląda na zmęczonego, zrezygnowanego i chłopiec węszy w tym swoją szansę – swoją, bo innych ma gdzieś. Kurwy i suki, tym jest ta cała klasa. Odwraca się do reszty plecami, sięga po telefon i zaczyna wybierać numer ojca. Właśnie wtedy drzwi schowka hałaśliwie odbijają się od ściany i na salę wchodzi gruby chłopiec. Trzyma przed sobą pudło z ozdobami świątecznymi i podśpiewuje w rytm melodii dudniącej ze słuchawek – pewnie dlatego jest spokojny i jeszcze nie wie, co się dzieje. Ojciec spogląda to na niego, to na telefon i już wie, że teraz jest komplet. Wytrąca mu pudło i bombki rozsypują się po podłodze, parę nawet nie pęka. Jak to możliwe, zastanawia się Kasia, próbując myśleć o czymś normalnym, bo to tutaj, to piekło, to Zło – tego nie ma.

Marcin wciąż trzyma ręce przed sobą, jakby przestały go słuchać. Otwiera usta i zamyka, przypominając rybę wyrzuconą na ląd. Wciąż z tymi otwartymi ustami rozpłaszcza się na podłodze (cios był celny i mocny), zahaczając o Arkadiusza i wytrącając mu telefon, który teraz ląduje między potłuczonymi bombkami niby niechciany świąteczny prezent. Arkadiusz uświadamia sobie, że będzie pierwszym, choć nie dociera do niego, co mózg chce mu przez to powiedzieć.

– Przepraszam, nie wiedziałem, że go mam – tłumaczy się niezdarnie.

– Rozbierz się – mówi spokojnie Ojciec.

– Ale… ale… – jąka się Arkadiusz.

– Rozbierz się – mówi spokojnie Ojciec i z dostojnym spokojem uderza go na odlew.

Kasia popuszcza trochę moczu, czuje ciepło rozlewające się pod spódniczką, pozostawiające śmierdzące kropelki na mikroskopijnych okienkach rajstop. Nerwowo drapie paznokciami parkiet, aż w końcu Maciek łapie ją za rękę i każe przestać – nic nie mówi, porusza tylko głową, prawie niedostrzegalnie. W tym czasie Arkadiusz zdejmuje spodnie i zostaje w samych obcisłych, czerwonych majtkach i lekko zszarzałych, białych skarpetkach. Przebiera z nogi na nogę, wbijając wzrok w sufit.

– Rozbierz się – powtarza spokojnie Ojciec.

– Nie… Nie, proszę, ja nie…

Młotek – błyskawicznie wyciągnięty z prawej kieszeni kurtki, tej samej kieszeni, w której Ojciec cały czas trzymał rękę – miażdży duże palce u stóp i Arkadiusz się przewraca. Wyje. Marcinowi wydaje się, że wyje jak wilk, choć nigdy takiego nie słyszał. Szara masa w rogu sali faluje i piszczy głosem rozjechanego kundla. Rafał myśli teraz o Spike’u i w przypływie szaleństwa lub dobroci ma nadzieję, że pies nie piszczał, gdy umierał.

Pochowam go, pochowam, sprawię piękny pogrzeb, godny takiego wspaniałego zwierzęcia – myśli.

Arkadiusz nie potrafi utrzymać się na nogach i leży nago przed pozostałą trójką. Nie myśli o wstydzie ani o tym, żeby nie patrzeć im w oczy. Zrozumiał, że nie uciekną, że uratować może ich tylko cud, a cudów nie ma, tak jak wytrysku. Pochlipuje i boli go brzuch.

– Ty – wskazuje na Rafała Ojciec.

Spike znika, tak jak jego oko, cały proces myślenia chłopca koncentruje się na powolnym, dokładnym rozbieraniu – byle tylko zyskać trochę czasu, byle tylko zyskać trochę czasu. Przecież ktoś musi się w końcu zjawić!

Maciek próbuje odkleić z parkietu luźną klepkę. Jeszcze nie wie, co z nią zrobi, ale zawsze to jakaś broń. Jeśli tylko ten facet się odwróci, tylko na chwilę, i da mu tylko sekundę na działanie…

Kolejne jeansy, rozszerzane u dołu – takie są teraz modne – lądują na ziemi, w ślad za nimi frunie koszulka z bardzo lekkiego materiału i mija trochę czasu nim opada bez sił. Rafał zupełnie irracjonalnie wspomina mamę, która powtarzała mu, że zbyt cienko się ubrał, zdecydowanie zbyt cienko, jak na taką pogodę; raz pada śnieg, raz świeci słońce.

– Siadaj koło niego – mówi Ojciec, wyciągając palec w kierunku trzęsącego się Arkadiusza.

Okaleczony chłopiec leży z otwartymi ustami, z których sączy się ślina; krew ze zmiażdżonych dużych palców tworzy czerwoną kałużę – pozostałe ma zakrzywione, jak małe szpony, jak palce Błogosławionej Ani o Naszyjniku z Powroza.

– Niech pan da nam spokój! To nie nasza wina! Nie nasza wina! – Kasia wpada w panikę, wstaje i cały czas krzyczy – Nie nasza wina, nie moja wina!

Teraz już w ogóle nie kontroluje organizmu i strużki moczu pędzą na wyścigi wzdłuż nóg – nie tak długich ani zgrabnych jak Ani, za to na pewno dokładniej wydepilowanych. Strach sprawia, że zapach amoniaku wydaje się być jeszcze bardziej kwaśnym i Marcin nie wytrzymuje – wymiotuje przed siebie, łapiąc się za gardło i tocząc wokół przerażonym wzrokiem. Serce wariuje mu w piersi.

Na klamce zawisa krótki sznur, na sznurze niemowlę, jeszcze całe w krwi – Ojciec pamięta dobrze to pomarszczone, pulchne ciało, wszak ani na sekundę nie opuścił sali porodowej. Była brzydkim dzieckiem, ale w teście Apgar dostała dziesięć punktów i to było najważniejsze (test dla noworodków, czy oni powariowali, świat jest do dupy, świat jest szalony), tak jak teraz najważniejszym było, by wszyscy zapłacili za cierpienie Ani.

Ojciec uderza Kasię równie odruchowo, jakby odganiał muchę zakłócającą poobiednią drzemkę. Kasia upada, ciężej niż mucha. Płód na klamce zaczyna dygotać, trząść się, niczym pies podniecony myślą o spacerze. Wtedy Maciek nachyla się do Marcina.

– Wstań, kiedy ci powiem.

– Co? Zwariowałeś, przecież on…

– Kurwa. Po prostu wstań, krzyknij. Zrób coś.

I Marcin wstaje. I stoi, wygląda jak karykatura greckich rzeźb o idealnych proporcjach.

– Usiądź – mówi Ojciec i przygładza sobie włosy.

Oczy uciekają mu w kierunku drabinek – sznury wrzynają się w szyję Ani ubranej w pierwszy kostium kąpielowy; w szyję Ani, która poszła ubrana w czystą, niewinną biel do pierwszej komunii; w szyję Ani z wczoraj. Ale Marcin wciąż stoi i kiedy Ojciec zaczyna się zbliżać – jak wolno idzie, jak wolno idzie – Maciek skacze w jego kierunku i powala oszalałego z rozpaczy mężczyznę na podłogę.

– Pomóżcie mi! – wrzeszczy.

Mimo to nikt nic nie robi – szara masa wciąż kłębi się przerażeniem, a winni czekają, wciąż czekają na cud, wierząc, że wydarzy się bez ich pomocy; cud się dokonuje, objawia w ciemnoczerwonej aureoli, która w ułamku sekundy pojawia się chaotycznym rozbryzgiem wokół głowy Maćka. Cisza z powrotem pożera to, co przed chwilą wypluła.

***

Ojciec ustawia dzieci w rządku – jedno obok drugiego, na kolanach. Wszystkie nagie, przerażone, tak bardzo przypominające Anię z wczoraj, sprzed miliona lat.

Staje za Arkadiuszem; Arkadiusz jest pierwszy i nie mruga już od paru minut. Chyba znajduje się gdzieś indziej, ale tego nikt nie wie. Marcinowi zaczynają drżeć wargi, potem słychać jękniecie, ale tak naprawdę to jęknięcie jest chichotem. Śmieje się, bo myśli sobie, że

(pac, pac, pac, tłusty, różowy grad)

Wyspa dzieci to piosenka o czymś zupełnie innym niż mu się wydawało.

I wkrótce zostaje już tylko topniejący śnieg, Spike bez oka, odtwarzacz VHS z zepsutymi klawiszami, parę rozesłanych zdjęć, sto sześć modeli na półkach, batoniki w bocznej kieszonce plecaka, sukienka z pierwszej komunii światła, lewitujące nad chodnikami słuchawki położone obok komputera, ludzie którzy się śmieją i ci, którzy mają to gdzieś.

Jest tego zbyt wiele i nikt już nie potrafi powiedzieć, kto płacze, kto umarł, a kto krzyknął na tyle głośno, by zostać zbawionym.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/2899

Łukasz Pytlik – reżyser, głównie teledysków, których nikt nie ogląda, głównie do muzyki, której nikt nie słucha. Często żartuje, że się zabije, ale za niedługo przestanie.

Powrót do listy opowiadań

2011

Boscy szaleńcy

Joanna Kozłowska

Akcje kolei lyońskiej idą w górę – mówili gracze i maklerzy zgromadzeni w dusznej sali transakcji finansowych Palais de la Bourse. Zapowiadał się dobry rok dla Towarzystwa Budowy Lyońskiej Kolei Żelaznej, a pakiet trzydziestu rządowych akcji, który nabył Juliusz, zdaniem jego dobrego znajomego już wkrótce miał zacząć na siebie pracować.

Wyszedł z budynku Giełdy Paryskiej i odetchnął z ulgą, kiedy poczuł świeże powietrze. Lipiec tysiąc osiemset czterdziestego drugiego roku był od samego początku chłodny i deszczowy, teraz też lekko kropiło. Juliusz postawił kołnierz koszuli i zapiął nowy surdut. W żadnym razie nie zamierzał się przeziębić. Zakręcił w powietrzu laseczką z pozłacaną główką i dziarskim krokiem ruszył na drugą stronę ulicy, zręcznie lawirując między fiakrami.

W Quartier Vivienne panował o tej porze dość duży tłok, ale młody rentier zmierzający w kierunku ulicy Laffitte, do banku Caisse Goüin, lubił chodzić własnymi drogami. Sprytnie omijając kałuże, skręcił w wąską, klaustrofobiczną uliczkę, przy której mieściły się pamiętające Ludwika XIV kamienice. Nie zdawał sobie sprawy, że jeszcze w budynku giełdy śledziły go czyjeś bystre, czarne oczy.

Obejrzał się zaniepokojony, gdy ktoś położył mu rękę na ramieniu.

– Pan Juliusz Słowacki? – spytał smukły, ciemnowłosy młodzieniec w czarnym redingocie z aksamitnym kołnierzem i ciemnym cylindrze nasuniętym na oczy. Obok niego wyrosło nagle dwóch typów o wyglądzie pospolitych opryszków.

– T… tak – odparł poeta po chwili wahania.

– Pan pójdzie z nami – powiedział stanowczo nieznajomy i wtedy zapadła ciemność.

***

– Mam być… informatorem? To znaczy szpiegiem? – Juliusz Słowacki rozmasowywał potylicę, ciągle otępiały po solidnym uderzeniu w tył głowy. Obrzucił niepewnym spojrzeniem ciasne wnętrze wilgotnej piwniczki. – Nie bardzo rozumiem. Kogo miałbym szpiegować?

Mężczyzna w czerni pokręcił głową. Przysunął się nieco bliżej do więźnia, który siedział na niezbyt wygodnym krześle po drugiej stronie krzywego, drewnianego stołu. Nie był związany, ale dwóch stojących za nim osiłków skutecznie przypominało, że nie znalazł się tu z własnej woli. Interrogator świecą oświetlił plik kartek i wyjął z kieszeni ebonitowe wieczne pióro.

– Co pan wie o Andrzeju Towiańskim?

Słowacki westchnął ciężko.

– Bo co?

– Bo ja pytam – odparł nieznajomy spokojnie. – A pan odpowiada.

– Chyba nie jestem dobrym informatorem, jeżeli o to chodzi. – Poeta wzruszył ramionami. – Nie interesuje mnie ta sprawa. Owszem, Goszczyński, Nabielak, Januszkiewicz i cała reszta tej hałastry namawiali mnie, żebym przystał do tego ich… jak to się nazywa… Koła Sprawy Bożej, ale ja nie mam zamiaru. Jeżeli chce pan znać moje zdanie, monsieur, to po prostu zwykła sekta.

– Tak? A dlaczego?

– Bawią się w jakieś obrzędy, rytuały, chrzty, inicjacje… Zresztą nie wiem zbyt wiele. Proszę spytać Mickiewicza – to nazwisko Słowacki wymówił z wyraźnym obrzydzeniem. – Znając go, wymyśla połowę z tych przedstawień. Jest w swoim żywiole.

– Na razie nie obchodzi mnie Mickiewicz. – Mężczyzna zanotował coś na kartce. – Co może mi pan opowiedzieć o Towiańskim?

– Nieszkodliwy dziwak. – Słowacki spróbował się podnieść, ale jeden ze stojących za nim opryszków posadził go z powrotem. – Nie rozumiem, po co w ogóle się nim interesujecie, on…

– Andrzej Towiański nie jest dziwakiem – powiedział spokojnie śledczy. Mówił płynnie po polsku, ale miał wyraźny francuski akcent. – Wręcz przeciwnie, sprawia wrażenie, że dobrze wie, czego chce. Owinął sobie wokół palca całą emigrację: Mickiewicz, Goszczyński, Szweycer…

– To akurat nie było trudne – Słowacki wydął usta pogardliwie. – Chorągiewki na wietrze mają więcej zdecydowania od nich. Wystarczy byle podmuch.

– Byle podmuch, panie Słowacki, może łatwo wzniecić pożar – powiedział tajemniczy interrogator lodowatym tonem. – A Towiański jest niebezpieczny. Nieprzewidywalny. I gromadzi wokół siebie coraz więcej zwolenników. Z tego, co wiem, bardzo zależy mu na panu.

– Hmm, być może, i co z tego? – prychnął Juliusz nonszalancko, starając się ukryć uczucie swego rodzaju dumy. – Nie zamierzam brać udziału w tym cyrku. Poza tym ten urzędniczyna Mickiewicz działa mi na nerwy.

– Tylko dlatego, że jest lepszym poetą od pana?

Zapadła cisza. Śmiertelnie oburzony Słowacki wielkim haustem nabrał powietrza.

– Co? Jak…? Jak pan śmie? Niby w czym jest lepszy ode mnie? Jeszcze zobaczycie!

Poderwał się z krzesła i znowu potężne łapy strażnika przypomniały mu, że wciąż jest więźniem.

– Siadaj pan, Słowacki. – Mężczyzna w czerni zapalił cygaro. – Siadaj i opowiadaj, jak to się wszystko zaczęło.

– Od Mickiewicza, rzecz jasna. – Juliusz na próżno starał się opanować drżenie rąk. – Podobno Towiański cudem uzdrowił jego chorą psychicznie żonę. Osobiście podejrzewam, że ten drań po prostu się nad nią znęca. Ale…

– A potem? – Francuz znowu zanotował coś na kartce.

– Potem we wrześniu zeszłego roku wygłosił kazanie w katedrze Notre Dame. Zdaje się, zapowiedział rychłe nadejście jakiegoś Mesjasza. Księża nie byli zachwyceni, w przeciwieństwie do emigracji.

– Był pan na tej mszy?

Słowacki umilkł na moment i odwrócił wzrok.

– Mickiewicz wysyłał zaproszenia – powiedział po chwili. – Ja nie byłem tam mile widziany. Sam pan rozumie, nie jestem dobrym materiałem na szpiega.

– A ja sądzę, że jest wręcz przeciwnie. – Mężczyzna w czerni uśmiechnął się szeroko. – Jako jedyny nie uległ pan tej histerii. A teraz niech mnie pan posłucha. Wiem, że niejaki Ludwik Nabielak bardzo nalegał, żeby jutro poszedł pan na spotkanie z Towiańskim. Pójdzie pan na to spotkanie i przystanie do Koła Sprawy Bożej. Czy wszystko jasne?

Poeta parsknął śmiechem.

– Pan raczy żartować, monsieur. Nie wiem, czemu tak przejmujecie się tym fałszywym prorokiem. Nie ma mowy, nie pójdę na żadne spotkanie.

– Otóż myli się pan, Słowacki – powiedział stanowczo mężczyzna. – Pójdzie pan na to spotkanie, ukorzy się przed Mistrzem i resztą, i zda mi w środę rano szczegółowy raport. Będę czekał od dziewiątej na ławce obok Palais de la Bourse. Zrozumiano?

– A co z tego będę miał? – zaryzykował Juliusz.

Francuz uśmiechnął się lekko.

– Myślałem, że wy, poeci, jesteście bardziej bezinteresowni.

– My, poeci, również musimy jeść.

– Gra pan również na giełdzie, nieprawdaż? To interesujące…

– Bycie wieszczem bardzo w tym pomaga – odparł kąśliwie Słowacki. – Więc jak?

– Zapłatę zobaczy pan po wykonaniu zadania – powiedział oschle mężczyzna w czerni.

– Znakomicie! – Poeta klasnął w dłonie. – Mam szpiegować Towiańskiego, narażać dobrą opinię, a może nawet i życie, a na zakończenie wystawi mi pan czek na dziesięć franków bez pokrycia? Nawet nie wiem, kim pan jest. Skąd mam wiedzieć, czy nie mam do czynienia na przykład z carskim agentem? Nie jestem głupi! Dziękuję za taką służbę! Żegnam pana.

Ostentacyjnie wstał i skierował się ku drzwiom. Śledczy stracił cierpliwość. Skinął lekko na jednego z opryszków, który chwycił poetę za rękę, wykręcił ją do tyłu i z całej siły uderzył jego głową w stół.

– My się nie rozumiemy, Słowacki – wysyczał, nachylając się nad jęczącym z bólu więźniem. – Ja ci nie daję wyboru. Masz mi meldować o każdym kroku Towiańskiego, o tym co mówi, co robi, z kim się spotyka, co planuje. Albo pracujesz dla mnie, albo zostawię cię tutaj i wrócę po tygodniu. Wiesz, jak to jest, kiedy umiera się z głodu i pragnienia, kiedy nikt nie słyszy twoich krzyków, a żaden bóg nie ma zamiaru wysłuchać twoich modlitw i złorzeczeń?

Zgięty wpół Juliusz Słowacki dokonał szybkiej kalkulacji.

– Powiedz mi chociaż – wydyszał z trudem – dla kogo pracuję?

Prześladowca uśmiechnął się szeroko.

– Mówiąc językiem poezji, panie Słowacki – rzekł z nieodgadnionym wyrazem twarzy – powiedzmy, że dla Ducha.

***

Klub idiotów – myślał poirytowany Słowacki, idąc razem z Ludwikiem Nabielakiem na spotkanie, na które nie miał najmniejszej ochoty. Banda kretynów w czarnych pelerynach, masoneria od siedmiu boleści, wierne pieski fałszywego proroka – klął w myślach, starając się nadążyć za zaaferowanym towiańczykiem.

Był jeden pożytek z tej awantury – zyskał pretekst, żeby odwołać kolejny nudny spacer po Paryżu z niejaką Eglantyną Pattey, nieznośną, egzaltowaną starą panną. Podczas pobytu w Szwajcarii obiecał nieopatrznie, że pokaże jej wszystkie atrakcje stolicy Francji. Cóż, nie spodziewał się, że kiedykolwiek przyjedzie. Teraz musiał znosić jej nieustanne zachwyty nad każdym mijanym kamieniem oraz powtarzające się co jakiś czas sugestie małżeństwa, na które nie miał najmniejszej ochoty. Z dwojga złego lepsze chyba było przystąpienie do sekty.

Spotkanie odbywało się, a jakże, w domu Mickiewiczów przy rue d’Amsterdam 1. Drzwi otworzyła Celina z dwumiesięcznym synkiem Oleczkiem na ręku. Promieniała radością, jednak w jej uśmiechu było coś przerażającego. Na widok tej kobiety, którą pamiętał jeszcze jako trzpiotowatego podlotka bez pamięci zakochanego w Adamie, Juliuszowi ścisnęło się serce. Co Mickiewicz takiego zrobił tej biedaczce, że oszalała już po roku małżeństwa? A co takiego zrobił jej Towiański, że zawsze na jego widok cieszyła się jak mały piesek?

– Juliusz Słowacki i brat Ludwik Nabielak! – zaanonsowała ze szczerą radością, na jaką stać tylko osoby chore psychicznie.

Poeta niepewnie wszedł do pokoju, spodziewając się kilkudziesięciu osób, było ich jednak ledwie kilkanaście. Wszyscy podnieśli się z krzeseł na jego widok. Znał ich twarze, żałosnych wygnańców, obywateli nieistniejącego kraju. Marionetek poruszanych marzeniami, czekających na Mesjasza, który wyrwie ich z marazmu, a cały naród z niewoli. Ludwik zajął miejsce, a jakże, obok pięknej Xawery Deybel, która obserwowała pokój spod półprzymkniętych powiek. Udając nieświadomą swojego wpływu na mężczyzn, bawiła się niedbale długimi, ciężkimi lokami, otaczającymi jej zgrabną główkę niczym węże głowę Meduzy. Wśród emigrantów krążyły plotki, że nauczycielka dzieci Celiny i Adama dla Mickiewicza była kimś więcej niż zwykłą guwernantką. Po drugiej stronie stołu zajął miejsce Michał Szweycer, dagerotypista, pogrążony w rozmowie ze starym, schorowanym Sewerynem Goszczyńskim.

Uwagę poety przyciągnął Eustachy Januszkiewicz, siedzący na ławie i zapatrzony w przestrzeń dziwnym, niewidzącym spojrzeniem. Słowacki stanął przed nim, ale mężczyzna w żaden sposób nie zareagował. Poeta pstryknął mu z palców przed oczami, ale Eustachy nadal wpatrywał się gdzieś daleko, a na jego twarzy powoli wykwitał głupkowaty uśmiech.

– Jest w transie. – Do Słowackiego podeszła bogato ubrana kobieta, w której domyślił się żony Towiańskiego, Karoliny. – Lepiej mu nie przeszkadzać.

– To mój wydawca – powiedział poeta kąśliwie, starając się ukryć wrażenie, jakie zrobiły na nim głębokie, niemal przezroczyste oczy damy. – Wolałbym, żeby nie wpadał w takie stany, powiedzmy, na przykład podczas zapłaty rachunków za książki.

– To twoje książki jeszcze ktoś kupuje? – W drzwiach prowadzących do sąsiedniego pokoju stanął Adam Mickiewicz, obserwując gości przenikliwym spojrzeniem, promieniując władczością i mocą. Jak zawsze na jego widok Słowacki poczuł zarazem irytację i zmieszanie, jakby to spojrzenie zielonych oczu miało moc zrównania go z ziemią. I jak zawsze nie umiał wymyślić absolutnie żadnej celnej riposty. Przełknął ślinę i zrobił krok dalej.

Dopiero wtedy dostrzegł Mistrza. Siedział w głębokim fotelu, przeglądając grubą księgę. Celina zasłoniła okna i zapaliła świece, które jasnymi płomykami oświetliły jego okrągłą, mało charakterystyczną twarz.

Gdybym spotkał go gdzieś w tłumie, pewnie nawet nie zwróciłbym na niego uwagi – pomyślał Juliusz. A tu siedzi jak na tronie, a wszyscy podziwiają go i boją się zarazem.

– Witam, bracia. – Towiański wstał i uścisnął rękę gościa. – Cieszę się, Juliuszu, że łuski z twych oczu opadły i przyszedłeś do nas. Jednak zanim przyjmiemy cię do naszego grona, chciałbym porozmawiać z tobą na osobności.

– Tak, Mistrzu. – Słowacki skłonił się lekko, starając wczuć w rolę. Mistrz dotknął jego ramienia i wskazał pokój. Przez otwarte drzwi widać było dwa fotele i ozdobny stół. Weszli do środka i usiedli naprzeciwko siebie. Juliusz zacisnął pięści, starając się wytrzymać spojrzenie tego dziwnego człowieka, chyba jeszcze bardziej przenikliwe niż spojrzenie Mickiewicza. Przez dłuższy moment patrzyli na siebie w niemal całkowitej ciszy, mąconej tylko przez tykanie zegara na ścianie.

– Wiedziałem, że przyjdziesz – powiedział w końcu Towiański, uśmiechając się lekko.

– Hm, tak – rzekł Juliusz. W oparach przerażenia, które zasnuły jego umysł, rozpaczliwie poszukiwał choćby śladu elokwencji.

– Dlaczego przyszedłeś?

– Uwierzyłem w proroctwo, które głosisz, Mistrzu – odparł poeta drżącym głosem. – Do tej pory miałem oczy jakby mgłą zasnute, ale hm… tego… mgła rozwiała się niczym za dmuchnięciem wiatru, a wiatr…

– Nie rób sobie kpin – syknął nagle Towiański, chwytając go za przegub. – Wiem dobrze, kto cię przysłał.

Juliusz przełknął ślinę, a serce zaczęło mu walić jak młotem. Paznokcie wbił sobie w dłoń.

– Przepraszam? – szepnął niemal bezgłośnie.

– Wiem, kto cię przysłał.

– Kto taki? – jęknął słabo. W gruncie rzeczy sam tego nie wiedział. – To jakaś pomyłka, jakieś…

Towiański wstał nagle i ujął jego twarz w dłonie. Szepnął kilka słów, ni to do siebie, ni do poety, i nagle świat rozpłynął się w przerażającą ciemność, a Juliusz poczuł uderzenie gorąca i, jakby nagle zduszony niesłychaną, obcą, płynącą ze wszystkich stron siłą, upadł na kolana. Chwycił za przeguby mężczyzny, próbując wyrwać się dłoniom ściskającym mu głowę jak imadło, ale był zbyt słaby.

Wreszcie uścisk zelżał i poeta mógł podnieść głowę. Załzawionymi oczami spojrzał na Towiańskiego. Z trudem wstał z klęczek, usiłując nie rozpłakać się ze złości i upokorzenia.

– Wejrzałem w twoje myśli, drogi bracie – powiedział, nadal wpatrując się w niego wzrokiem jastrzębia. – Wiem wszystko.

Słowa popłynęły same, jakby strumień świadomości zrywał kolejne tamy. Słowacki urywanymi, nieskładnymi zdaniami opowiadał o spotkaniu z Francuzem, o tym, jak został ogłuszony, porwany i szantażowany. A może wcale nie opowiadał, tylko jego myśli płynęły do umysłu Towiańskiego jak ćmy złaknione światła. Potem ukrył twarz w dłoniach, czekając na karę. Wspomnienie przerażającego bólu, jakiego doświadczył przed chwilą, powróciło razem z falą mdłości.

– Ciekawe – mruknął Towiański powoli. – Bardzo ciekawe. Wystarczy odrobina magnetyzmu, by wydobyć wszystkie myśli, nawet te najbardziej skrywane. Mógłbym teraz po prostu ogłosić cię zdrajcą. Ciekawe, który z nich pierwszy chwyciłby za nóż, żeby rzucić mi pod nogi twoją głowę.

Słowacki przełknął ślinę.

– Zrobią wszystko, cokolwiek im powiem. I ty będziesz taki sam, bracie Juliuszu.

– Taki sam?

– Spotkasz się z tym Francuzem i powiesz mu, że zostałeś przyjęty do Koła. A potem pójdziesz za nim i sprawdzisz, dokąd się uda i komu przekaże tę wiadomość. I opowiesz o tym mnie. Zrozumiano?

– A jeżeli tego nie zrobię?

Hardo podniósł głowę, starając się ocalić resztki godności. Towiański lekko wyciągnął dłoń w jego stronę i nagle skronie zapiekły go tak, jakby ktoś wlał mu w żyły żywy ogień. Takiego bólu głowy nie miał już od dawna. Oddałby duszę za kieliszek wódki.

Mistrz spojrzał na niego, a w jego oczach błysnęły iskierki drwiny.

– Dobrze – powiedział Słowacki, zgnębiony i upokorzony, rozcierając skroń. – Dobrze, spotkam się z tym człowiekiem. Zrobię to, czego chcesz.

Towiański uśmiechnął się szeroko.

– Wiedziałem, że się dogadamy, bracie Juliuszu.

***

Następnego dnia, kiedy czekał na ławce obok Palais de la Bourse, przeglądając nieuważnie „Le Journal des débats” z kolejnym odcinkiem „Tajemnic Paryża”, miał nadzieję, że Francuz nie przyjdzie. Że ktoś napadł go w ciemnej uliczce i rozwalił głowę czymś ciężkim. Niestety, punktualnie o czasie przed budynkiem giełdy pojawił się mężczyzna w jasnych spodniach i ciemnym surducie.

– I? – spytał bez przywitania.

– Zrobiłem to. Przystałem do Koła – powiedział Słowacki, patrząc gdzieś w bok.

– Moje gratulacje. Nie zorientował się?

– Nie-e – zająknął się poeta.

– Dobrze – odparł zleceniodawca. – Mam dla pana kolejne zadanie. Zapewne pamięta pan, jakie plotki krążyły po Paryżu na samym początku działalności Towiańskiego?

Słowacki zawahał się. Według pogłosek Mistrz w Wilnie w jakiś niejasny sposób był wmieszany w zabójstwo pewnego aptekarza, którego poćwiartowane zwłoki odnaleziono na brzegu Wilejki. Nawet niechętnie nastawiony do Towiańskiego Juliusz Słowacki nie potrafił dać wiary tak sensacyjnym oszczerstwom. Jednak teraz, przypomniawszy sobie drapieżne spojrzenie „proroka”, niemal wyobraził sobie tego człowieka z zakrwawionym nożem do szlachtowania bydła.

– Otóż to, z tym że to nie było zwykłe morderstwo. Ciało ofiary nosiło znamiona pewnego starego rytuału.

– Rytuału? – powtórzył Słowacki tępo.

Francuz westchnął.

– Niestety, nie mogę powiedzieć panu nic więcej. Pewnie nie wierzy pan w takie rzeczy, ale Towiański jest niezwykle przenikliwy. Niektórzy uważają, że potrafi czytać w myślach.

Juliusz przełknął ślinę.

– Dlatego im mniej pan wie, tym lepiej. Pana zadaniem jest znaleźć dowody na fakt, że za to morderstwo odpowiada właśnie Towiański.

– Niby jak? – spytał poeta sceptycznie. – Do tej pory trzyma poplamiony krwią topór? Zachował sobie na pamiątkę ucho aptekarza?

Mężczyzna uśmiechnął się lekko do poety.

– To już pana sprawa, Słowacki. Odwiedzi go pan w mieszkaniu i zwróci uwagę na wszystkie podejrzane przedmioty.

– Ach tak? – zdenerwował się Juliusz. – Dlaczego pan sam nie włamie się do mieszkania tego kaznodziei?

Mężczyzna zaplótł dłonie.

– Pan nie ma o niczym pojęcia, więc nic panu nie grozi w przypadku, gdyby Mistrz się dowiedział, że ma do czynienia ze szpiegiem. A ja niestety wiem za dużo. A teraz…

– A teraz to już koniec – przerwał mu Słowacki z rozpaczą. – To nie dla mnie. Kończę z tym. Nie nadaję się na szpiega. Za bardzo się boję. Jestem tchórzem. Strasznym, koszmarnym tchórzem, boję się własnego cienia. Nie dam rady. Ja…

– No proszę... – Mężczyzna uniósł brew. – Przedwczoraj rozmawiał pan ze mną jak udzielny książę, a teraz… co się stało?

Juliusz milczał, przygryzając wargę

– Dobrze – powiedział Francuz i wręczył mu małą paczuszkę, opakowaną w szary papier. – Widocznie się myliłem.

Nie mówiąc ani słowa więcej, Boulet wstał, odwrócił się na pięcie i zniknął za rogiem ulicy.

Słowacki zapatrzył się za nim z niedowierzaniem, starając się uspokoić bicie serca.

Więc już? Tak po prostu? Koniec? Boże, co za ulga…

Czarna peleryna znikała właśnie za rogiem. Słowacki przypomniał sobie polecenie, które poprzedniego dnia wydał mu Towiański. Po momencie wahania wziął głęboki wdech, schował paczuszkę za pazuchę i, kuśtykając, pobiegł za niedawnym prześladowcą. Przynajmniej wszystkie sprawy doprowadzi do końca.

Już myślał, że go zgubił, ale skraj czarnego płaszcza mignął mu tuż przed ulicą prowadzącą na targ. Smród był zwykłym zapachem Paryża, ale tutaj, przy Halach, osiągał swoje apogeum. Poeta skrzywił się na samą myśl, że będzie musiał przejść przez środek targowiska, tonącego w błocie i nawozie, ale mimo to szedł dalej. Mężczyzna, zręcznie wymijając przekupki i tłoczących się przy stoiskach klientów, dotarł do placu Châtelet. Przeszedł obok otoczonej kamiennymi sfinksami fontanny z monumentalną kolumną upamiętniającą zwycięskie bitwy Napoleona, skręcił w boczną uliczkę i zatrzymał się w zaułku, ustronnym i pustym mimo sąsiedztwa gwarnego targu. Okolice Hal i placu Châtelet pełne były właśnie takich uliczek, w których łatwo było stracić sakiewkę, a czasem nawet i życie. Słowacki cofnął się o krok, kiedy zrozumiał, że właśnie znaleźli się obok miejskiej kostnicy.

– Jestem, Mistrzu Vintras! – zawołał mężczyzna w ciemność. – Zrobiłem to, o co mnie prosiłeś!

Z bramy dobiegł głos, głęboki i niski, który sprawił, że przyczajonemu za rogiem poecie podniosły się włosy na karku. Zapach, który poczuł, przypominał woń rozkładającego się ciała.

– Wejdź, Boulet!

Francuz, rozglądając się dookoła, zrobił krok do środka. Słowacki przysunął się bliżej, przyklęknął ostrożnie przy okienku sutereny i zajrzał do wnętrza, ale w ciemności nic nie zobaczył. Usłyszał tylko przytłumione głosy szepczące miarowo jakieś zdania, przypominające zaklęcia lub modlitwy. Nagle rozległ się krótki, urywany krzyk i zapadła cisza.

Po kilku minutach, które Słowacki spędził na zastanawianiu się, czy wezwać żandarmów, uciec gdzie pieprz rośnie, czy raczej zaczekać jeszcze chwilę, z bramy buchnął kłąb dymu, a młodzieniec nazwany Bouletem wyczołgał się przez drzwi, kaszląc i ocierając krew płynącą z ust.

Słowacki, chociaż nie zrozumiał z tej sceny absolutnie nic, uznał, że dość już widział i prawie biegiem wskoczył do pierwszej dorożki, jaką napotkał.

Dopiero kiedy wrócił do swojego mieszkania przy ulicy Ville l’Évêque, przypomniał sobie o paczce. Wyjął pakunek z wewnętrznej kieszeni płaszcza i rozerwał papier.

Zdziwił się, widząc znajomą okładkę trzeciego tomu swoich „Poezji”, wydanych w Paryżu w tysiąc osiemset trzydziestym trzecim roku. Na pierwszej stronie zdecydowanym charakterem pisma nakreślone były słowa po francusku „w czwartek, w tym samym miejscu, o tej samej porze, albo ten tomik otrzyma Adam Mickiewicz”. Szybko przerzucił kartki, podejrzliwie szukając wśród stron czegoś, co mogło być osobistym przekazem od pana Bouleta.

Szybko znalazł fragment zaznaczony czerwonym atramentem.

Wśród litewskiego grodu, w ciemnej szkolnej sali

Siedziało dwoje dzieci – nie zmięszani w tłumie.

Oba we współzawodnej wykarmieni dumie,

Oba wątłej postaci, marmurowo biali.

Wspomnienie Ludwika sprawiło mu niemal fizyczny ból, ale niewiele rozumiejąc, zaczął przeglądać tomik dalej. Przekleństwo wyrwało się z jego ust, kiedy na kolejnej stronie dostrzegł następne podkreślone wersy. Zaznaczone fragmenty tworzyły doskonale czytelną układankę.

Potem jesienią – dzieci wyobraźnia chora,

Wypalona, igrała z żółtym liściem lasów (…)

W dnie wiosenne przy ścieżce piaskowej, na kwiatach,

Gdzie nad nimi różowe rozkwitały ślazy,

Gdzie wisznie jak dziewice w białych wiosny szatach

Między zarumienione kryły się jabłonie;

Tam wzajem na ramionach opierając skronie

Zamieniali słowami uczucia wzajemne (…)

Ręce zaczęły trząść mu się tak, że aż musiał oprzeć się o stolik.

Oni widzieli, którzy z łona Boga spadli,

I po schodzących szczeblach szli w otchłań – i bladli.

Z piersi poety wydobył się jęk ni to żalu, ni to bólu. O, panie Boulet, dobrze pan wiedział, którą strunę poruszyć, żeby cały instrument zagrał tak, jak tylko pan zechce. Ciężko oddychając, Słowacki osunął się na kolana. Te fragmenty, te podkreślone na kolor krwi wersy ukrywały tajemnicę, której ujawnienie sprawi, że będzie skończony. Jako poeta, jako mężczyzna, jako człowiek. Gdyby ktokolwiek się dowiedział… Gdyby Mickiewicz się dowiedział…

Znowu jęknął i z całej siły uderzył pięścią w stół. Chciało mu się krzyczeć. Jeżeli wszyscy się dowiedzą, nikt nie będzie chciał wysłuchać, jak było naprawdę. Ale jeżeli postąpi tak, jak chce Boulet i pójdzie do Towiańskiego… wspomnienie potwornego bólu w skroniach sprawiło, że łzy popłynęły mu z oczu. Druga ewentualność nie była lepsza. Kiedy Francuz dowie się, że jego informator gra na dwa fronty… Zostało tylko jedno wyjście.

Jak w transie doczołgał się do łóżka i zaczął rwać prześcieradło. Z długich pasów szybko związał odpowiednią pętlę. Przerzucił ją przez przywieziony ze Szwajcarii żyrandol i postawił pod nim krzesło. Z niemałym trudem wdrapał się na nie i założył pętlę na szyję.

Tylko jeden krok, tylko jeden krok… Tylko jeden krok, dlaczego to takie trudne… Otarł pot z czoła i zacisnął powieki.

Przeraźliwy kobiecy krzyk rozdarł panującą wokół ciszę i Juliusz Słowacki, zachwiawszy się na krześle, zawisł na żyrandolu. Jednak impet, z jakim runął do przodu, sprawił, że wytarte prześcieradło nie wytrzymało i niedoszły samobójca gruchnął na podłogę z efektownym hukiem.

Krztusząc się i kaszląc, usiłując rozluźnić zaciśniętą na szyi pętlę, poeta uniósł załzawione oczy i dostrzegł stojącą w progu osobę, której wcale nie miał ochoty zobaczyć.

– Panna Pattey… co pani tutaj robi, na Boga?

Panna Eglantyna Pattey, szczupła czterdziestolatka o niebieskich oczach, stała oparta o futrynę. Jej czerwone usteczka były szeroko otwarte, wachlowała się chustką tak intensywnie, jakby chciała wywołać huragan.

– A co ty robisz, na Boga? – zawołała, nie przestając machać ręką. – Czyżbyś do reszty oszalał? Co się stało? Mieliśmy iść do Ogrodów Tuleryjskich, pamiętasz?

Wreszcie udało mu się rozsupłać węzeł. Z ulgą zdjął pętlę z szyi, po czym cisnął ją na podłogę, usiadł i wybuchnął rozpaczliwym, spazmatycznym płaczem.

– Ogrody Tuleryjskie! Pewnie, tylko to mi zostało, chodzić na spacery z jakąś zwiędłą, starą panną! Pewnie jeszcze masz nadzieję, że się z tobą ożenię! Po moim trupie!

Eglantyna poczerwieniała.

– Co się patrzysz? A zresztą patrz sobie, patrz! – wykrztusił między szlochami. – Żeby być takim nieudacznikiem… żeby być takim nieudacznikiem, który nawet samobójstwa nie potrafi porządnie popełnić! Patrz sobie!

– Juleczku… – Uklękła obok niego i zaczęła gładzić go po głowie. To było jeszcze gorsze. Jak ona mogła, po tym, jak ją obraził, być dalej tak irytująco szlachetna, tak perfidnie doskonała? Niech jeszcze powie „wszystko będzie dobrze”, a strzeli ją w tę upudrowaną facjatę. Spróbował się uspokoić, przynajmniej po to, żeby nie robić z siebie dalej zniewieściałego kretyna. – Nie płacz… Co się takiego stało?

– Wszystko – szepnął z rezygnacją. – Wszystko, co najgorsze.

Dostrzegła leżący na podłodze tomik z zaznaczonymi fragmentami. Nie rozumiała ani słowa z jego poezji, ale przeczytała wiadomość na pierwszej stronie.

– Dlaczego ma wysyłać książkę Mickiewiczowi? – spytała, marszcząc brwi. – Nie rozumiem.

Juliusz przestał płakać i spojrzał na nią zaczerwienionymi, pełnymi bólu oczami.

– Kiedy byłem jeszcze dzieckiem, przyjaźniłem się z chłopcem z sąsiedztwa, Ludwikiem Spitznaglem. Byliśmy nierozłączni. Opowiadałem ci o nim, prawda?

– Popełnił samobójstwo. – Eglantyna skinęła głową. – Mój Boże, musiałeś to bardzo przeżyć.

Jeszcze raz zajrzała do tomiku.

– Poznaję ten poemat. To „Godzina myśli”. Tu wszystko jest opisane…

– Wszystko, a nawet więcej – powiedział Słowacki ponuro.

Panna Pattey spojrzała na niego z zaciekawieniem.

– Z mojej strony to była tylko przyjaźń… ale z jego… cóż… nie do końca.

Eglantyna otworzyła szeroko buzię.

– Czy ja dobrze rozumiem? Czy coś… między wami…

Jeszcze nigdy nikomu o tym nie mówił. Może panna Pattey nie była ideałem, może go denerwowała, może nawet jej nie cierpiał za ten wieczny optymizm, jakim zarażała ludzi. Ale miał co do niej pewność, że – w odróżnieniu od reszty kobiet, które znał – tajemnicy, którą usłyszy, nie zdradzi nikomu. Jeżeli chodzi o sekrety, Eglantyna była jak kasa pancerna.

– Byliśmy jeszcze dziećmi, sami dobrze tego nie rozumieliśmy. Chcieliśmy wszystkiego spróbować, posmakować… Myślę, że jego ojciec coś podejrzewał, że to dlatego kazał mu wyjechać. Potem on wyruszył w podróż, a ja zacząłem romansować z Ludwiką Śniadecką, opowiadałem ci o niej. Kiedy Ludwik wrócił…

– Powiedział „albo ona, albo ja” – domyśliła się panna Pattey.

– A ja wybrałem ją. Być może powinienem powiedzieć to inaczej. Ale ja go wyśmiałem, sama wiesz, jaki potrafię być złośliwy. Nigdy bym nie przypuszczał, że po tej rozmowie on strzeli sobie w głowę.

Ukrył twarz w dłoniach.

– No dobrze, Ludwik był… – zaczęła panna Pattey niepewnie. – Ale przecież ty… chyba nie… a może…

– Czy nie widzisz, kobieto, że to nie ma żadnego znaczenia? – zirytował się. – Przecież każdy zobaczy w tym to, co chce zobaczyć. A już Mickiewicz na pewno. Albo dam się dalej szantażować, albo będę skończony.

– Szantażować? Przez kogo?

Juliusz znowu się zawahał. Niezły z niego szpieg, bez dwóch zdań. Papla o wszystkim każdemu, kto zapyta.

– Czy mówi ci coś nazwisko Boulet? – spytał z nadzieją. – Brunet, bardzo wysoki, szczupły, z małą blizną na skroni.

Pokręciła głową.

– A Vintras?

Pobladła i prawą ręką szybko zrobiła znak krzyża.

– Vintras? Pierre-Michel Vintras? Ostatnio słyszałam o nim od George Sand. To… nawet powiedzieć się boję.

– Mów – rozkazał słabo.

– Nie wiem zbyt wiele. Mówią, że jego zwolennicy spotykają się na cmentarzach i robią jakieś… rzeczy z trupami. Bezczeszczą zwłoki. Wzywają duchy. Albo diabły. – Wzdrygnęła się. – Sand mówiła o nich „sataniści”. Ale to tylko opowieści. Wszyscy o tym słyszeli, nikt nie widział. Mówią jeszcze…

Zawahała się.

– Sand powiedziała, że oni na kogoś czekają. Ktoś ma przyjść i ich poprowadzić.

– Zawsze się zastanawiałem, o czym tak długo dyskutujecie podczas tych waszych kobiecych wieczorków – stwierdził Juliusz z przekąsem. – Skąd ona wie takie rzeczy?

– Wolałam nie pytać – powiedziała zdecydowanie panna Pattey. – Ale jeżeli będziesz chciał, wywiem się, czego trzeba. A teraz przestań się martwić.

– Niby jak? – spytał z powątpiewaniem, apatycznie patrząc w okno.

Usłyszał szelest i odwrócił się w jej stronę. Omal nie zakrztusił się własnym językiem, kiedy zobaczył cnotliwą, łagodnie uśmiechniętą pannę Pattey stojącą na środku pokoju w samym gorsecie i jedwabnych pończoszkach.

– Pomóż mi to zdjąć. – Dwoma kopnięciami zrzuciła pantofelki i postawiła mu na udzie zgrabną stópkę. – Jak sam zauważyłeś, nie jestem już młoda i nie będę się niepotrzebnie schylać. Kręgosłup, sam rozumiesz.

– Już się robi – wyszeptał, tracąc oddech. Powoli zdjął koronkową pończoszkę i dotknął ustami gładkiej skóry.

– Nie znałem cię od tej strony – powiedział, kiedy już po wszystkim leżeli nadzy, przytuleni do siebie, wsłuchani w bicie swoich serc.

Zachichotała.

– „Tę stronę” chowam na specjalne okazje. Miałeś szczęście.

Pogroził jej palcem, uniósł się lekko na łokciu i pocałował w usta. Potem zapalił cygaro. Z pierwszym zaciągnięciem się dymem wspomnienia powróciły. Nie wytrzymał i – chociaż Eglantyna nie miała magnetyzującego spojrzenia Andrzeja Towiańskiego, a dotyk jej rąk nie sprawiał bólu, chyba że ten przyjemny – opowiedział jej o wszystkim, co go spotkało.

– Ten człowiek… ten, z którym spotkał się Boulet… to wcale nie wyglądało jak człowiek – powiedział niepewnie, czując, jak z każdym zdaniem odczuwa coraz większą ulgę.

– Myślisz, że to coś… nie z tego świata? – spytała cicho, bawiąc się jego włosami.

– Przestań! – prychnął. – Nie wierzę w takie rzeczy.

– Twoje poezje są ich pełne.

– Eglantine… – Zmarszczył brwi. – Nie wymagasz ode mnie chyba, żebym wierzył w to, co piszę.

– Może to jest właśnie twój największy problem – szepnęła, siadając na łóżku.

Stracił humor, odłożył cygaro i odwrócił się do ściany, nakrywając kołdrą aż po czubek głowy.

– No, no, nie obrażaj się! – Pogładziła go po plecach. – Mam świetny pomysł. Nie będziesz musiał rozmawiać z Towiańskim. Ja z nim porozmawiam.

– Co?! – zerwał się. – Nie ma mowy! On…

– Pójdę do niego i zajmę go rozmową, najlepiej wyciągnę na spacer. Zapytam o jakieś, powiedzmy, wystąpienie w kółku wspierania polskiej emigracji, które zamierzam założyć. A ty w tym czasie zajmiesz się przeszukaniem mieszkania i znalezieniem tych „podejrzanych rzeczy”. Co ty na to?

– A jego żona?

– Wieczorami zawsze widuję ją, jak wraca od Celiny Mickiewiczowej. Ale oczywiście sprawdzimy to wszystko. No, to jak, młody Werterze, wszystko pasuje?

– Jesteś wspaniała – szepnął i pociągnął ją z powrotem na łóżko.

***

Po obiedzie wyprawili się powozem do Nanterre. Eglantyna, w sukni z ciemnego, gładkiego materiału, w kapeluszu z woalem sprawiała wrażenie, jakby bawiła się wyśmienicie. Twarz wystawiała do słońca, które wreszcie przypomniało sobie, że jest już lato. Widząc żywe, błyszczące oczy swojej towarzyszki, jej zarumienione policzki oraz wspominając upojne przedpołudnie, poeta zastanawiał się, jak kiedykolwiek mógł twierdzić, że jest brzydka i nudna.

Dom Towiańskich, otoczony krzakami jaśminu, odnaleźli bardzo szybko. Wystarczyło podążać w kierunku przeciwnym do tego, z którego co jakiś czas nadjeżdżał jeden z członków Koła Sprawy Bożej. Przez pozbawione firanek okna doskonale było widać Andrzeja i Karolinę Towiańskich, pogrążonych w rozmowie i lekturze jakichś opasłych ksiąg. W końcu, około piątej po południu, kiedy słońce zaczęło powoli chować się za drzewa, kobieta wyszła z domu razem ze służącą. Najprawdopodobniej wybierały się do Paryża na zakupy.

– Teraz – szepnęła Eglantyna.

Zdecydowanym krokiem ruszyła do drzwi. Otworzył Mistrz we własnej osobie. Juliusz, ukryty w krzakach jaśminu niczym złodziej, z napięciem obserwował, jak panna Pattey, żywo gestykulując, rozmawia z Andrzejem Towiańskim. W końcu oboje zeszli po schodkach i ruszyli w stronę Sekwany, która otaczała miejscowość łagodnym meandrem. Widać prorok dał się namówić na spacer.

Słowacki wygramolił się zza żywopłotu i szybkim krokiem ruszył w stronę domostwa. Drzwi wejściowe były zamknięte, ale uchylone okno wyglądało obiecująco. Cały czas się rozglądając, Juliusz przełożył niezdarnie nogi przez parapet i omal nie skręcił sobie karku, kiedy uderzył w drewnianą okiennicę i runął do środka.

Podniósł się z podłogi i otrzepał z kurzu, po czym z westchnieniem ulgi rozejrzał się po mieszkaniu Mistrza. Sprawiało wrażenie przytulnego i ciepłego, zakrwawione siekiery i ucięte kończyny nie rzucały się w oczy. Modląc się, by żaden z członków Koła nie zapragnął właśnie odwiedzić swojego guru, zaczął przeszukiwać szafki i szuflady.

Chyba mu się szczęściło. W pierwszej szufladzie obok kominka znalazł dziwną tabliczkę, która od biedy mogła uchodzić za „podejrzany przedmiot” – kamienna płytka pokryta cyferkami, literami i symbolami wyglądała obiecująco masońsko. Kiedy sięgnął po nią i schował do kieszeni, jego uwagę przykuł schowany głębiej czarny woreczek, wypchany czymś miękkim. W tym samym momencie usłyszał odgłos klucza przekręcanego w zamku. Zaklął pod nosem, schował woreczek do kieszeni i niemal w ostatniej chwili wyskoczył przez okno. Pot lał się z niego strumieniami.

Biegiem skierował się do miejsca, w którym umówił się z Eglantyną. Jeszcze się nie pojawiła, co spowodowało, że poczuł w sercu ukłucie niepokoju. Oparł się o drzewo, próbując uspokoić przyspieszony oddech i wyciągnął z kieszeni woreczek. Otworzył go i zajrzał do środka.

W środku były ludzkie oczy.

***

Kiedy wreszcie udało mu się powstrzymać spazmy wymiotów, rozejrzał się dookoła. Towiański wrócił już do domu, a w oddali zamajaczyła sylwetka Karoliny, która wracała z Paryża ze służącą oraz z panną Deybel. Brakowało tylko Eglantyny. Zaniepokojony zaczął rozglądać się po okolicy, która w zapadającym powoli zmroku stawała się coraz bardziej ponura. Intensywny zapach jaśminu przyprawiał go o mdłości. Gdzie jest panna Pattey? Dlaczego Towiański wrócił sam? Dokąd poszła? Gdzie ją zostawił?

Gałki oczne wsypane jak cukierki do czarnego woreczka.

Ciało aptekarza, poćwiartowane, porzucone na brzegu Wilejki…

Poczuł, jak w gardle rośnie mu wielka gruda, przeszkadzająca w oddychaniu.

– Eglantine! – zawołał, nie dbając o to, czy ktoś go usłyszy. Poszli nad Sekwanę. Jeżeli Towiański coś jej zrobił, jeżeli…

Ponad dwie godziny szedł wzdłuż brzegu rzeki, coraz bardziej zrozpaczony, coraz bardziej przerażony, coraz bardziej ogarnięty poczuciem winy. Wreszcie na horyzoncie zamajaczyły dachy Paryża.

Umazany błotem i spocony, zapukał do drzwi paryskiego mieszkania swojej przyjaciółki, tknięty ostatnią nadzieją, że być może jakimś cudem wróciła sama. Nikt nie otwierał. Usiadł na schodkach i ukrył twarz w dłoniach. Co robić, co robić, co robić?

Wrócić do Towiańskiego? Do człowieka, który trzyma ludzkie oczy w worku? I co, tak po prostu zapytać, gdzie jest panna Pattey, która była u niego, żeby odwrócić jego uwagę, kiedy on, Juliusz Słowacki, przetrząsał jego szuflady?

Znalezienie Bouleta było lepszym pomysłem, chociaż na samą myśl o spotkaniu z tym podłym szantażystą czuł wzrastające obrzydzenie. Ale był z nim umówiony dopiero na jutrzejsze popołudnie. Do tego czasu… bał się nawet pomyśleć o tym, że być może jest już za późno. Jego wyobraźnia produkowała najczarniejsze scenariusze.

– Jeszcze nie wróciła. – Otworzyły się drzwi naprzeciwko i wyjrzała zza nich wyzywająco ubrana kokota. – Wyszła przed południem.

Wiem – pomyślał Słowacki. Przecież wyszła do mnie.

– Martwię się o nią – powiedział bezradnie, ni to do damulki, ni do siebie.

– Tylko niech pan nie idzie z tym na policję – zasugerowała kobieta usłużnie. – Jak już, to najlepiej do Vidocqa.

Poeta odwrócił się gwałtownie.

– Bóg mi panią zesłał – powiedział do dziwki. Vidocq! Że też nie wpadł na to od razu!

***

Paryska policja, której działania poeta nigdy nie potrafił rozgryźć, zajmowała się głównie sama sobą. Poszczególne prefektury, departamenty, ministerstwo policji, żandarmeria, komendantura, gwardia, wywiad, poświęcały czas, zamiast na łapanie przestępców, włóczących się po mieście w zastraszających ilościach, na rywalizację między sobą i wzajemne podkupywanie sobie najlepszych ludzi. Jedynym skutecznym sposobem na walkę ze zbrodnią okazał się były przestępca i galernik, Eugène-François Vidocq. Najpierw, jako infiltrator, wspólnie ze swoją brygadą złożoną z dawnych skazańców, dostarczył policji mnóstwa przydatnych informacji na temat podziemnego półświatka. Potem w 1832 roku założył w Paryżu swoje Bureau de renseignements universels dans l’intérêt du commerce, świadczące nieocenione usługi w chwytaniu bandytów, demaskowaniu oszustów i odnajdowaniu osób zaginionych. Tam też skierował swoje kroki Juliusz Słowacki.

Wchodząc, zderzył się z wysokim, ciemnowłosym funkcjonariuszem w czarnym redingocie.

– Co ty tu tutaj robisz? – Boulet spojrzał na niego z góry.

– Ja? Raczej co pan tutaj robi? – Poeta wyglądał na zdezorientowanego. – Chwila… pracuje pan dla Vidocqa?

– Bo co?

– To tak pracuje francuska policja? Bicie, szantaż, wymuszenia?

– Tak pracuje Vidocq – burknął Boulet. – A poza tym... nie tylko on mi płaci. Lepiej stąd chodźmy, niech nie widzą nas razem.

Wprowadził go do małego pokoiku, niepokojąco przypominającego tamten, w którym spotkali się po raz pierwszy.

– Skąd pan wiedział? – spytał Juliusz, zanim oficer się odezwał. – Jak rozszyfrował pan „Godzinę myśli”?

Wzruszył ramionami.

– „Z łona Boga spadli”. To taki ładny eufemizm z perskich poematów, określający osoby „kochające inaczej”, niewątpliwie podsunął go panu przyjaciel-orientalista. A potem to już łatwo się domyślić, czemuż te wasze jabłonie były takie zarumienione. Mógł pan to lepiej zaszyfrować, Słowacki. Do Mickiewicza panu daleko. Do dziś łamię sobie głowę nad tym jego „czterdzieści i cztery”.

– Dziękuję, już to słyszałem – mruknął Juliusz zirytowany. – Zrobiłem, co pan kazał, tylko…

Ukrył twarz w dłoniach. Głos załamał mu się parę razy, kiedy opowiadał Bouletowi o zaginięciu Eglantyny. Potem bez słowa wyciągnął woreczek i z dreszczem obrzydzenia podał go Francuzowi.

– Merde! – syknął Boulet, kiedy zawartość wypadła na drewniany stolik. Wybiegł z pomieszczenia, za drzwiami rozległ się jego zdecydowany, podniesiony głos. Zadudniły kroki. Po kilkunastu długich, ciągnących się w nieskończoność minutach Francuz wrócił do otumanionego poety.

– Wysłałem ludzi do Nanterre – mruknął. – Tym razem ptaszek się nam nie wymknie.

– Znalazłem jeszcze to. – Słowacki wyjął z kieszeni cienką tabliczkę pokrytą dziwnymi znakami.

– Tablica słońca. – Francuz nie wyglądał na zaskoczonego. – Czyli miałem rację. Próbuje wszelkich sposobów. Pytanie, czy znalazł właściwy.

– Sposobów na co?

Boulet wskazał mu proste, drewniane krzesło. Sam usiadł po drugiej stronie stołu.

– Bywał pan w świecie, Słowacki – powiedział. – Szwajcaria, Włochy, Grecja, Egipt, Palestyna, Syria… Pewnie sporo pan widział. Musiał pan też, z całą pewnością, zetknąć się z Prorokami. Być może nawet pan o tym nie wiedział.

– Prorokami? – powtórzył zdezorientowany poeta.

– Ludźmi głoszącymi Proroctwo.

– Jakie znowu Proroctwo?

Francuz uśmiechnął się pod nosem.

– Podobno jako pierwsi zapisali je albigensi, prawie sześćset lat temu. Ale odkryli je masoni i to oni są odpowiedzialni za to, że rozprzestrzeniło się na cały świat jak zaraza. Jak w co drugim proroctwie, chodzi oczywiście o przyjście Mesjasza, który zaopiekuje się ludzkością w przededniu końca świata.

– Cóż… nic nowego – mruknął Słowacki.

– Niby tak – zgodził się Boulet. – Ale po pierwsze, według Proroctwa, Mesjasz ma zjawić się już wkrótce. Do końca tego stulecia. A po drugie – albigensi bardzo uściślili, po czym takiego Mesjasza poznać.

– Chwileczkę – zastanowił się Słowacki. – Czegoś tu nie rozumiem. Przecież to jakieś nieszkodliwe brednie, w dodatku zniekształcone przez sześćset lat przepisywania. Czy francuska policja nie ma już się czym zajmować, tylko ścigać jakichś fałszywych proroków? Dlaczego akurat to Proroctwo jest ważniejsze od innych?

– Nie zajmuję się prawdziwością tych kwestii, nie wierzę w żadnych mesjaszy i nie boję się końca świata – powiedział Boulet, a w jego czarnych oczach pojawiły się drapieżne błyski. – Ale rządy poszczególnych krajów bardzo obawiają się pojawienia jakiegoś „wybawiciela”. Zwłaszcza, że taki Prorok będzie miał poparcie wyjątkowo wpływowych i bardzo niebezpiecznych grup. Po pierwsze, masoneria, która ciągnie za sznurki najważniejszych polityków w Europie. Po drugie, prosty lud, który pójdzie za kimś takim w ciemno. A po trzecie, czwarty warunek Proroctwa jest tożsamy z trzecim stopniem nekromancji. Mesjasz będzie miał zatem, jak żaden inny, poparcie zarówno chrześcijan, jak i wszelkiej hałastry parającej się czarną magią. Nic dziwnego, że władcy się tego obawiają. Mesjasz i Antychryst w jednym. To przekracza granice pojmowania.

– Nie rozumiem. – Słowacki popatrzył na niego, ocierając oczy. – Czarna magia?

– Wie pan, Słowacki, co to jest nekromancja? – spytał Boulet.

Poeta skinął głową.

– Doprawdy? – Francuz uniósł brwi, zdziwiony.

– Wiem też, co to jest nekrofilia – mruknął Juliusz z irytacją. – Co nie znaczy, że zajmuję się tym zawodowo.

– Rozumiem – uśmiechnął się Boulet. – A więc są trzy stopnie nekromancji. Pierwszy to umiejętność rozmowy z duchami. Bardzo proste, łatwe w uprawianiu, nawet ja, gdybym chciał, mógłbym tu jakiegoś sprowadzić. Stopień drugi to przywołanie cienia, czyli wezwanie ducha osoby zmarłej w widzialnej postaci. Czasami również przejęcie nad nim kontroli. To już trudniejsze, ale możliwe. Byłem tego świadkiem. Podejrzewam, że pewien pana znajomy też. „Dziady” to wręcz praktyczny poradnik nekromancji pierwszego i drugiego stopnia.

Słowacki patrzył na niego nieufnie. Policjant mówił o duchach i magii, jakby prowadził wykład z matematyki. Jakby to wszystko było takie oczywiste. Otarł pot z czoła.

– Dalej mamy stopień trzeci. I tutaj dochodzimy do naszej sprawy. To morderstwo w Wilnie nie było odosobnionym przypadkiem. Jakiś czas później znaleziono ciało dziewczyny, straszliwie okaleczone. W tym samym czasie w Krakowie miała miejsce seria napaści na prostytutki, które ginęły w niewyjaśnionych okolicznościach, a potem były znajdowane w rzece, pozbawione głowy. Podobne rzeczy zaczęły dziać się w Warszawie i w Dreźnie, a potem stopniowo zmierzać na zachód…

– W tym samym czasie? – spytał sceptycznie Słowacki. – Więc przecież nie mogła popełnić ich ta sama osoba.

– Otóż to, dlatego zacząłem badać przyczyny tej epidemii. I wtedy właśnie trafiłem na ślad warszawskiej loży masońskiej. Wziąłem udział w kilku spotkaniach. Tam po raz pierwszy usłyszałem Proroctwo. Przepowiednia głosiła, że w XIX wieku ma pojawić się Prorok, który zgromadzi wokół siebie tłumy i stworzy podwaliny nowego świata. Taki prorok musi spełnić cztery warunki. Pierwszy – to zdolność odczytywania ludzkich myśli. Drugi – uzdrowienie chorego. Trzeci – umiejętność przepowiadania przyszłości.

– Ale z tego co wiem, Towiańskiemu nie udało się jeszcze nic przepowiedzieć. – Słowacki wzruszył ramionami. – Za to… uzdrowił Celinę Mickiewiczową… i…

– Co do odczytywania myśli, podejrzewałem, że mu się udało – powiedział Boulet z przekąsem. – Nieźle przez pana dzisiaj oberwałem. Człowiek, którego obserwowałem, musiał zostać poinformowany, że jestem szpiegiem. Ledwo udało mi się ujść z życiem. Dlatego też wolałem, żeby wiedział pan jak najmniej. Żeby pana chronić.

– A jaki jest czwarty warunek? – Słowacki udał, że nie dosłyszał ostatniego zdania.

– Otóż właśnie – westchnął Francuz. – Pierwsze trzy warunki, jak się okazało, spełnia całkiem sporo „proroków”, tak jak wielu nekromantów dochodzi do drugiego stopnia. W każdym kraju znajdzie się kilku takich, co to przepowiedzieli, że będzie wojna, uzdrowili przeziębione dziecko i odczytali czyjeś skryte pragnienia. Gorzej jest z czwartym warunkiem.

– Czyli? – spytał zniecierpliwiony poeta.

– Wskrzeszeniem umarłego. Niestety, nie jest to takie proste, co nie znaczy, że nie znalazła się grupa pomyleńców, którzy zapragnęli spróbować. Na różne sposoby. Od tych zawartych w żydowskiej kabale, poprzez pomysły zapisane w księgach Wschodu, aż do tak egzotycznych wynaturzeń, jak haitańskie voodoo. W końcu sięgnęli po sposoby nekromantów, a i sami nekromanci zwęszyli w tym własny interes. I tak mamy przynajmniej kilkudziesięciu pomyleńców w samej Europie, którzy próbują do skutku, mordując przy tym niewinnych ludzi lub bezczeszcząc zwłoki wykradzione z kostnic.

– Chce pan powiedzieć, że…

– W samym Paryżu najprawdopodobniej mamy dwóch takich „boskich szaleńców”. Pierwszym jest nekromanta Pierre-Michel Vintras, przywódca „Dzieła Miłosierdzia”, gildii paryskich satanistów. Drugim Andrzej Towiański, Mistrz Koła Sprawy Bożej. Z tego, co udało mi się dowiedzieć, wynika, że twój Mistrz wyzwał mojego na pojedynek. Jeżeli uda nam się ich schwytać na gorącym uczynku, zapobiegniemy kolejnym morderstwom.

– O mój Boże – jęknął Słowacki. – Myśli pan, że Eglantyna…

Nie skończył. Nagle do środka wpadł jeden z młodych funkcjonariuszy biura. Przez moment rozmawiał z Bouletem ściszonym głosem.

– Dom wyglądał na opuszczony, więc weszli do środka – zakomunikował Francuz ponuro. – Nie znaleźli Towiańskiego, za to w pokoju…

Na moment przerwał, zawahał się.

– W pokoju znaleźli ciało kobiety. Ciemne włosy, wysoka, około trzydziestu lat…

Ta wiadomość była jak cios pięścią w brzuch. Juliuszowi zrobiło się ciemno przed oczami, zachwiał się na nogach, mamrocząc coś niewyraźnie, jak pijany.

– Tędy – powiedział Boulet trochę łagodniejszym głosem. Poeta powlókł się za nim jak skazaniec.

Drogę zastąpił im nagle starszy mężczyzna z siwymi, kręconymi włosami. Mimo podeszłego wieku emanował władzą i pewnością siebie. Zza koszuli rozchełstanej na piersiach wyzierał wytatuowany numer, wskazujący na byłego więźnia, prawdopodobnie galernika. Francuz zasalutował i wyprężył się na baczność. Więc to jest ten słynny Vidocq – domyślił się Słowacki, opierając rozpalone czoło o chłodną ścianę.

– Co tu się dzieje? Akcja bez porozumienia ze mną? Zaraz będziemy tu mieli na karku całe ministerstwo!

– Znaleźliśmy trupa kobiety – zameldował Boulet szefowi. – Ludzie przywieźli ciało do sekcji… oczywiście oddamy je prefekturze. Albo ministerstwu. Albo żandarmerii. Komu właściwie oddaje się ciała, monsieur?

– Nie żartuj, Antoine… – sarknął Vidocq. – Jak zginęła?

Mężczyzna zawahał się.

– No właśnie, to dziwne. Na jej ciele nie ma nawet śladu choćby uderzenia. Może została otruta? Ale żeby to sprawdzić, trzeba by ją otworzyć i…

– A to kto? – Średnio zainteresowany sprawą szef agencji dostrzegł nagle Słowackiego.

– Mój informator u Towiańskiego – odparł niepewnie Boulet.

– Tego Towiańskiego, który ostatnio wysłał uroczy liścik do księcia Orleanu, przepowiadając mu rychłą śmierć? – spytał Vidocq, pochmurniejąc.

– Tego samego, a dlaczego pan pyta?

– Afera, Boulet. Książę Orleanu dziś w samo południe wyskoczył z pędzącego powozu. Samobójstwo? Atak szału? Nie wiadomo, bo nie odzyskał już przytomności. W ministerstwie wrze, a twój Polaczek jest głównym podejrzanym. Podpisano już nakaz wydalenia tego typa z Francji.

– Czyli spełnił już trzy warunki – mruknął Boulet. – A dzisiaj pewnie będzie próbował spełnić czwarty. Musimy go znaleźć wcześniej. Tej nocy, monsieur Vidocq, mamy szansę dopaść kolejnego Mesjasza. A jeżeli przeczucie mnie nie myli, to nawet dwóch.

– A ten twój informator… – Vidocq spojrzał na poetę uważniej. – Tak po prostu przychodzi sobie do biura?

Oficer skrótowo wyjaśnił sytuację.

Vidocq wymruczał pod nosem kondolencje i otworzył solidne drzwi, za którymi poeta dostrzegł bielejący w blasku świec kształt. Kiedy podszedł bliżej, zorientował się, że to ciało przykryte białym płótnem. Miał wrażenie, że to wszystko dzieje się poza nim, w abstrakcyjnej rzeczywistości koszmaru sennego. Musiał przypominać sobie o tym, że trzeba oddychać, brakowało mu powietrza w płucach.

– Odsłonię twarz – powiedział Boulet, a w jego czujnym, chłodnym spojrzeniu przez moment mignął cień troski. Lekko podniósł płachtę przykrywającą ciało.

Z gardła Juliusza wydobył się okrzyk zaskoczenia. Aż cofnął się o krok.

– To ona? – spytał Vidocq.

Poeta pokręcił głową, ciągle zszokowany.

– Nie, nie, ale…

– Zna pan tę kobietę?

– To Xawera Deybel – wykrztusił Słowacki.

W pomieszczeniu zapanowała ponura cisza.

– Kochanka Mickiewicza? – upewnił się Boulet.

– Kto to jest Mickiewicz? – spytał podejrzliwie Vidocq, czym nagle zaskarbił sobie wiele sympatii Juliusza.

– Widział ją pan dzisiaj? – spytał oficer Słowackiego.

Poeta skinął głową.

– Wchodziła do domu Towiańskich zaraz po tym, jak ja stamtąd uciekłem. Razem z Karoliną Towiańską. Nie widziałem, czy wychodziła.

– Boulet, co tu się dzieje? – Przełożony ostrym tonem zwrócił się do swojego podwładnego. – Wyglądasz na dobrze zorientowanego w sytuacji, więc może będziesz mi łaskaw wyjaśnić…

Juliusz zesztywniał nagle. Za drzwiami usłyszał znajomy głos.

– Przepraszam – do środka zajrzał młody mężczyzna w okularach, sekretarz Vidocqa. – Przyszedł jakiś Polak, emigrant, chce zabrać ciało tej denatki, twierdzi, że może ją znać. Nazywa się Misch… mic…

– Mickiewicz. – Skinął głową Boulet. – Owszem, powiedz mu, że jeżeli ją rozpozna, za chwilę przygotujemy ciało do transportu.

– Co takiego? – eksplodował Vidocq, kiedy tylko za sekretarzem zamknęły się drzwi. – Najpierw nielegalnie przywozicie sobie z akcji jakieś ciało, a potem dajecie je pierwszemu lepszemu tylko dlatego, że…

– Monsieur – przerwał mu oficer. – Po pierwsze, czy zastanowił się pan, skąd ten człowiek to wie? Po drugie – warto sprawdzić, dokąd ją zabierze. A po trzecie – dlaczego zabierze ją do Towiańskiego. Musimy tylko schować gdzieś naszego wieszcza, bo Mickiewicz mógłby nabrać podejrzeń.

Juliusz ukrył się w cieniu za drzwiami. Stamtąd obserwował, jak Adam podchodzi do ciała Xawery, potwierdza, że zna tę kobietę, po czym bierze ją na ręce – nagą, piękną, martwą – i zabiera ze sobą. Nie mógł dostrzec twarzy mężczyzny, ale w sercu zadrżał mu nagle cień współczucia. Nie lubił go, to prawda – ale nie życzył mu śmierci, ani śmierci nikogo z jego bliskich. A panna Deybel z pewnością była Adamowi bardzo bliska.

– Pojadę za nim – mruknął Boulet, wyrastając nagle obok Słowackiego.

– Jadę z panem – zdecydował Juliusz.

Przed biurem stała zaprzężona w cztery konie, bogato zdobiona dormeza. Adam troskliwie umieścił Xawerę na obitych pluszem siedzeniach.

– Panie Mickevi! – Vidocq zaprosił go z powrotem do środka. – Chciałbym jeszcze zadać panu kilka pytań.

Poeta śmiało wszedł do biura. W tym samym momencie otworzyły się ukryte w ciemności drzwi, wyszli przez nie Boulet ze Słowackim.

– Niech pozostali próbują go dogonić – mruknął Francuz, po czym lekko wdrapał się na dach powozu i podał rękę Juliuszowi. Z wyraźnym trudem poeta dostał się na górę, po czym ułożył płasko tuż obok oficera. – Masz wykonywać moje rozkazy, zrozumiano? Żadnych gwałtownych ruchów.

– Zrozumiano – mruknął potulnie Słowacki.

Mickiewicz wyszedł z biura, po czym usiadł na miejscu woźnicy i trzasnął z bata. Wóz ruszył. Przyczajeni na dachu mężczyźni w milczeniu obserwowali drogę przed sobą.

– Dla kogo pan właściwie pracuje, panie Boulet? – spytał Juliusz szeptem. – Domyślam się, że jest pan oficerem wywiadu, ale jakiego państwa? Kto jest zleceniodawcą pana i Vidocqa? Kto wam płaci?

– Ktoś, kto może naprawdę dużo zapłacić. – Mrugnął do niego Francuz.

– I ktoś, kto pod przykrywką poszukiwania mordercy tak naprawdę boi się utraty władzy na rzecz jakiegoś samozwańczego Mesjasza? – mruknął Słowacki. – Niech pan powie, jest pan carskim agentem, prawda?

Boulet tylko się uśmiechnął.

Dormeza zatrzymała się obok starego cmentarza niedaleko Nanterre. Z ciemności zaczęły wyłaniać się kolejne powozy. We mgle, która spowiła cmentarz, rozbłysły płomienie pochodni. Wszystkie zmierzały w jednym kierunku, do niewielkiej kaplicy pośrodku nekropolii. Przez szeroko otwartą bramę widać było oświetlone schody wiodące w dół, najprawdopodobniej do katakumb, ciągnących się kilometrami pod miastem. Bramy strzegło czterech żandarmów, wyglądających na wtajemniczonych w całą sprawę. Boulet ostrożnie zdjął z pleców zawinięty w płótno pakunek.

– Race – szepnął do Słowackiego. – Vidocq szybciej nas znajdzie. Poczekamy na dogodny moment.

Adam zeskoczył z kozła, otworzył drzwiczki powozu i na chwilę zajrzał do środka.

– Tym razem miałaś szczęście – powiedział surowo. – Co wam przyszło do głowy? Chcieliście zrobić próbę generalną?

Słowacki zobaczył, jak dłonie Bouleta zaciskają się nerwowo na poręczach. Lekko wychylił głowę i nagle poczuł, jak krew przestaje mu płynąć w żyłach. Xawera Deybel, cała i zdrowa, wysiadła z dormezy, jak gdyby nigdy nic.

– Och, Adamie… – Uwiesiła się na jego ramieniu. – Poprosiłam Andrzeja, bo chciałam zobaczyć jak to jest… Żałuj, że nigdy nie próbowałeś. To uczucie, jakby wyostrzały ci się wszystkie zmysły, jakbyś widział wszystko zupełnie inaczej. Możesz dostrzec nawet… pewnych nieproszonych gości na dachu.

Czterej żandarmi wycelowali pistolety w dach dormezy. Słowacki zastygł w przerażeniu, również Boulet był tak zaskoczony, że krzesiwo wypadło mu z dłoni.

– Schodźcie, i bez żadnych sztuczek – rozkazał jeden ze strażników.

Słowacki westchnął i podniósł głowę. Adam na jego widok wysoko uniósł brwi.

– Co ty tu robisz? – spytał Juliusza, który niezdarnie usiłował zeskoczyć z dachu na ziemię.

– Lepiej ty mi to powiedz. – Poeta spojrzał na niego wściekle. – Lepiej powiedz mi, gdzie jest Eglantyna. Co jej zrobiliście?

– Eglantyna? Masz na myśli pannę Pattey? A co ona ma do tego? – zdziwił się Mickiewicz. – I co, na Boga, robisz na dachu mojego powozu?

– Chcesz powiedzieć, że…

– Panna Pattey już na nas czeka. – Z tyłu rozległ się nagle znajomy głos. – Dziękuję, bracie Juliuszu, że wykonałeś zadanie.

– Ja? – zdziwił się Słowacki.

– Przyprowadziłeś mi naszego wspólnego znajomego. Z chęcią ukarzemy go za próbę obalenia Proroctwa.

Andrzej Towiański razem z żoną wyłonili się z mroku. Ale nie byli sami. Tuż obok nich kroczył mężczyzna w białej szacie z czerwonymi wyłogami, przepasany białym sznurem. Otaczało go jeszcze sześciu podobnie ubranych „mnichów”.

– Ach, pan Boulet – uśmiechnął się na widok Francuza, a ten cały zesztywniał. Słowacki rozpoznał jego niski, gardłowy głos. – Nasz nieustraszony policjant. Ostoja sprawiedliwości. Agent-przebieraniec. Podejrzewałem, że chce pan złapać dwie sroki za ogon. Tylko dlatego wczoraj pana wypuściłem. A to zapewne pan Juliusz Słowacki. Witam. Nazywam się Pierre-Michel Eugene Vintras.

– Jak na satanistę, jest pan niezwykle kulturalny – mruknął poeta sarkastycznie, starając się nie zwracać uwagi na trupi zapach, jaki bił od towarzysza Mistrza. – To się chwali.

– Nie traćmy czasu – Towiański skinął głową w kierunku kaplicy. – Wszyscy czekają.

– Skoro nas tam prowadzą, to znaczy, że albo ma się wydarzyć coś takiego, że i tak wszyscy się dowiedzą, albo po prostu wiedzą, że już stamtąd nie wyjdziemy – mruknął Boulet, idąc obok Słowackiego cmentarną alejką. – Albo jedno i drugie.

Juliusz rozejrzał się. Dookoła widział wiele znajomych twarzy. Gdzieś tam mignął mu stary Goszczyński, gdzieś dalej – Michał Szweycer, jego wydawca też pałętał się między żandarmami. Żaden nie wydawał się chętny do pomocy uwięzionym. Do tego wyglądali wręcz żałośnie przy armii Vintrasa – zakapturzonych, rosłych osiłkach, zwanych przez Bouleta „kapłanami ciemności”.

– Co się właściwie będzie działo? – spytał z lękiem Francuza. – Co oni będą robić?

– Jeżeli się nie mylę, odbędzie się coś w rodzaju pojedynku. Towiański i Vintras dostaną za zadanie wskrzesić człowieka, ten, któremu się uda, przejmie władzę nad konkurencyjnym kołem. Potem nad pozostałymi. A to będzie dopiero początek.

– Czy żeby kogoś wskrzesić, trzeba będzie go najpierw zabić? – wzdrygnął się Juliusz.

– Obawiam się, że właśnie dlatego nas tam prowadzą – powiedział cicho Boulet.

Żandarmi sprowadzili ich do małego, ukrytego w mroku pomieszczenia. Drzwi zamknęli od zewnątrz na żelazny skobel. Boulet zapalił fosforową zapałkę, która jednak po chwili zgasła. Zapadła ciemność.

– I co teraz? – jęknął Słowacki.

– Juliusz? – W ciemności rozległ się nagle damski, zapłakany głos. – To ty?

– Eglantine! – krzyknął poeta i dopiero teraz dostrzegł, ledwo widoczną w mroku, skuloną pod ścianą kobietę. – Mój Boże…

Nagła ulga zalała go całego od czubka głowy do stóp. Jak w transie przypadł do przyjaciółki, chwycił ją w ramiona i pozwolił, by wtuliła się w niego z całej siły.

– Tak się bałam… – wyszeptała. – Nie wiem, co się stało, nic nie pamiętam… Rozmawiałam z Towiańskim, a potem… a potem obudziłam się tutaj… Gdzie jesteśmy?

– Czy wykonywał jakieś gesty? – zainteresował się Francuz. – Czy patrzył pani w oczy?

Panna Pattey skinęła głową.

– Mesmeryzm – mruknął pod nosem Boulet. – Tak drań zamierza oszukać Vintrasa. Zatrzyma magnetyzmem serce i oddech, żeby delikwent wydał się trupem, a potem cudownie go ożywi. To dlatego Mickiewicz pytał Xawerę, czy robili próbę generalną.

– Jak to możliwe? – spytał Słowacki z przejęciem. – Przecież Deybel była martwa przynajmniej godzinę. Nie można tyle wytrzymać bez oddychania!

– Nie zna pan możliwości tych magnetyzerów, Słowacki. Na własne oczy widziałem, jak jeden z nich sprawia, że przedmioty lewitują, jak dotykiem obniża gorączkę. Ale przyznam, że wstrzymanie akcji serca to dla mnie nowość. Widać działa, ale jak?

– Nie przyszło panu do głowy, że to nie oszustwo? – zaproponowała nieśmiało Eglantyna. – A jeżeli on… jeżeli on naprawdę zabija ludzi, a potem ożywia?

– Czy masz równie genialną teorię dotyczącą naszej ewentualnej ucieczki? – Słowacki postanowił skierować dyskusję w bardziej praktycznym kierunku.

– Nie zdążyłem wystrzelić racy. – Francuz usiadł na podłodze. – Vidocq to pies gończy, ale nie wiem, czy zdąży nas znaleźć.

– Wspaniale.

Drzwi otworzyły się i do środka weszła Karolina Towiańska w otoczeniu czterech żandarmów.

– Cieszcie się, dzieci – powiedziała strasznym głosem. – Za chwilę jedno z was straci życie, by je odzyskać. Andrzej zajmie się panną Pattey, a Vintras – naszym Francuzikiem.

– Nie! – krzyknęła Eglantyna, tuląc się jeszcze mocniej do Juliusza. Dwóch żandarmów ruszyło w ich stronę, dwóch chwyciło Bouleta za ramiona.

– Zostawcie ją! – Słowacki uwolnił się z jej objęć i spojrzał hardo w przezroczyste oczy Karoliny. – Weźcie mnie.

– Skoro tak… – uśmiechnęła się Towiańska. – To nawet lepiej. Zapraszam, bracie Juliuszu. Pożegnaj się lepiej z przyjacielem – policjantem. Obawiam się, że pan Vintras przegra pojedynek.

Poprowadziła ich jeszcze głębiej w podziemia. Oczom uwięzionych ukazała się duża, przestronna sala, oświetlona tysiącem świec, co nadawało jej wygląd jak z kiczowatych powieści gotyckich. Słowacki słyszał o setkach kilometrów podziemnych katakumb, ciągnących się pod miastem sieci kanałów, lochów i tuneli, ale widok i tak zrobił na nim wrażenie. Na ścianach widniały złote symbole, wśród których na pierwszy plan wybijał się bogato inkrustowany cyrkiel. Pomieszczenie wypełniał tłum postaci w czarnych pelerynach, z kapturami nasuniętymi na głowy. Ktoś miarowo uderzał w bęben.

– Loża masońska – mruknął pod nosem Boulet. – Na Zeusa, co za zbieranina. Niedługo okaże się, że Towiański znalazł świętego Graala.

Mistrz Andrzej i Pierre-Michel Vintras stali na podwyższeniu, przed każdym z nich znajdował się drewniany stół, do którego krawędzi przypięte były szerokie, skórzane pasy. Oba stoły pokrywały czerwone plamy krwi. Towiański spojrzał ze zdziwieniem na Słowackiego.

– Miała być kobieta – powiedział do żony, zdegustowany. Karolina pokazała mu język.

– Chciałbyś.

– Wygląda na to, że już odbywały się tu pojedynki – szepnął Boulet. – I zawsze był remis. Nie trzęś się tak ze strachu, Towiański cię nie zabije, tylko zahipnotyzuje.

– Nie przypominam sobie, żebyśmy przechodzili na „ty” – odparł zimno Słowacki, odzyskując rezon. – Ale… co z panem?

Francuz nie odpowiedział.

Wśród tłumu rozległy się okrzyki i gwizdy, kiedy obaj więźniowie wstąpili na podwyższenie.

– Mistrzu – odezwał się nagle Adam, stojący za Towiańskim. – Nie podoba mi się to. To miał być ktoś inny, ktoś, czyja ewentualna śmierć, gdyby… gdyby się jednak nie powiodło, nie wywoła konsekwencji. A co jeśli Juliusz…

– Dziękuję za troskę. – Słowacki odwrócił się i splunął.

– Wątpisz, Adamie? – spytał groźnie Towiański. – Teraz, w chwili próby? Wszak powiedziane jest…

– Nie. Nie wątpię. Nie ja – odparł Mickiewicz hardo i umilkł.

Żandarmi przypięli obu do stołów. Na środek wystąpił długowłosy, wysoki mężczyzna. Ku swojemu zdziwieniu, Słowacki rozpoznał w nim Franciszka Liszta, pianistę, największego rywala Chopina. A więc wszystkie pogłoski o jego przynależności do loży masońskiej okazały się prawdą. Liszt wyciągnął z kieszeni monetę.

– Reszka – powiedział Vintras.

– Orzeł – szepnął Towiański.

Niech się dzieje, co chce, pomyślał Słowacki, zaciskając powieki.

Tłum wydał pomruk pełen ciekawości, kiedy moneta upadła na dłoń Liszta.

– Orzeł! – zawołał kompozytor. – Zaczyna Andrzej Towiański!

– Gotów, bracie Juliuszu? – Mistrz nachylił się nad poetą i zaczął wykonywać nad nim koliste ruchy rękami, cały czas patrząc mu w oczy hipnotyzującym spojrzeniem.

– Nigdy nie byłem bardziej gotów… – zaczął Słowacki i nagle, ni stąd ni zowąd, świat zawirował i Juliusz Słowacki zobaczył siebie, leżącego na kamiennym stole, bladego jak alabaster, ze strużką krwi sączącą się z kącika ust.

– O cholera jasna – wyrwało mu się.

Przez zgromadzony tłum przeszedł szmer gorączkowych szeptów.

– Czy ktoś chce sprawdzić, czy brat Juliusz żyje? – spytał głośno Towiański. Na podwyższenie wskoczyło kilku ochotników, którzy zaczęli sprawdzać puls leżącemu, nasłuchiwać oddechu, klepać po twarzy i szczypać.

– Martwy jak zimny trup – stwierdził ze zdumieniem jeden z nich.

Słowacki, nadal stojący nad swoim ciałem, popatrzył przed siebie i dostrzegł zmienioną, przerażoną twarz Mickiewicza, który nie mógł oderwać wzroku od martwego ciała swojego rywala.

– Interesujące – powiedział Vintras, badając ciało. – Zabiłeś go magnetyzmem? Fluidami? To naprawdę niezwykłe. Słyszałem o teorii Mesmera, ale nigdy nie widziałem takiej mocy umysłu.

– I mocą umysłu potrafię go wskrzesić – odparł Andrzej Towiański i wzniósł ręce do góry.

– Wolnego – uśmiechnął się kapłan ciemności. – Musimy mieć pewność. Najpierw ciało trzeba posiekać.

– Nie ma mowy! – wrzasnął Słowacki z przerażeniem, próbując chwycić Vintrasa za ramię, ale jego dłoń przeszła przez niego, jakby była zrobiona z powietrza. – Zostaw go! Zostaw mnie!

– Chcesz, to siekaj swojego Bouleta. – Mistrz wzruszył ramionami. – Ja nie muszę rozlewać krwi, by dokonać cudu.

– Muszę sprawdzić, czy to nie sztuczka. – Vintras wyciągnął nagle nóż i z całej siły wbił go w udo Juliusza. Ciało astralne wrzasnęło, chociaż nie poczuło bólu. Mickiewicz wydał z siebie zduszony okrzyk, a Xawera przysunęła się, żeby mieć lepszy widok.

– Mówiłem ci, siekaj swojego Bouleta – powtórzył Towiański zimno. Vintras wzniósł nóż do góry.

– Stać, policja! – Drzwi otworzyły się z impetem, a na progu stanął Vidocq, rozkoszując się wrażeniem, jakie zrobił na zebranych. Po chwili do komnaty wpadła grupa policjantów. Padły strzały, kiedy odziani na biało mnisi z sekty Vintrasa wyciągnęli broń ukrytą w połach szat, a ludzie Vidocqa odpowiedzieli ogniem. Pozostali zebrani w panice zaczęli wycofywać się do ukrytych w ścianach i podłodze tajnych przejść. Słowacki zdołał tylko dostrzec pelerynę Towiańskiego znikającą w jednym z otworów.

– Hej! – zawołał za nim z pretensją. – A ja?

Dopiero teraz jego wzrok padł na Vintrasa. Król satanistów nie ruszył się nigdzie, skutecznie ochraniany przez kotłujący się we wszystkie strony tłum zwolenników obu proroków, żandarmów, policjantów i ludzi Vidocqa. Vintras pochylił się nad Bouletem.

– Teraz albo nigdy – powiedział do szarpiącego się w skórzanych pasach Francuza i poderżnął mu gardło.

Kiedy po krótkiej chwili rzężenie oficera ucichło, kapłan ciemności złożył ręce i zaczął szeptać pod nosem jakieś łacińskie słowa.

– Mam dziwne przeczucie, że mu się nie uda – powiedział Boulet z przekąsem, stając nagle obok Słowackiego, ze zgrozą patrzącego na całą scenę. Trzymał się za szyję. – Cóż, trudno. Współpracować z panem to była dla mnie wielka przyjemność.

– Dla mnie trochę mniejsza – odparł poeta, wspominając dzieje tej współpracy. – Niemniej… bardzo mi przykro, panie Boulet… nie bardzo wiem, co powiedzieć, hm… czy my obaj…?

– Ja z całą pewnością – powiedział Boulet, patrząc, jak do Vintrasa podbiega dwóch funkcjonariuszy i wypowiada formułkę aresztowania. – A co do pana… no cóż, Towiański uciekł. I ja chyba też będę się już zbierał.

– Dokąd? – spytał Słowacki z przestrachem. – Boulet, nie zostawiaj mnie!

Ale Francuz, nie zwracając na niego uwagi, przeszedł przez rzedniejący tłum i w pewnym momencie rozpłynął się w powietrzu. Vidocq podszedł do ciał leżących na stołach i westchnął ciężko.

– Mój najlepszy człowiek – powiedział gniewnie, zdejmując kapelusz. – Chłopcy, wezwijcie karawan. Niech zabierze zwłoki. A my zabieramy tych, co mamy i wracamy do biura. Trzeba przesłuchać świadków i spisać raport.

Policjanci wyszli i w komnacie zapadła grobowa cisza. Słowacki przeszedł dookoła, przyglądając się obrazom i wyszukując poukrywane w nich symbole masońskie, ale po kilku minutach czas zaczął mu się dłużyć. Poszedł dalej, trafiając do celi, w której zapłakana Eglantyna osłabła, próbując przywołać strażników. Chciał ją pocieszyć, ale nie potrafił sprawić, by go usłyszała.

Dalej nie mógł pójść. Zupełnie jakby coś trzymało go na uwięzi, nie pozwalało odejść od ciała. Dziwne.

W mroku pojawiła się postać w czarnej pelerynie. Wyciągnęła z kieszeni klucz i otworzyła celę panny Pattey.

– Cicho – usłyszał głos Mickiewicza. – Zabieram stąd panią. Chciałbym, żeby wiedziała pani, że jest mi strasznie przykro z powodu tego, co panią spotkało. Nie przypuszczałem, że Mistrz posunie się aż do tego.

– Co z Juliuszem? – spytała kobieta, na chwiejnych nogach opuszczając pomieszczenie. – Gdzie jest?

– Zaraz sprawdzimy. – Wskazał jej drogę do komnaty. – Tylko proszę nie krzyczeć. Ludzie Vidocqa za chwilę tu wrócą.

A jednak Eglantyna nie mogła powstrzymać dramatycznego okrzyku na widok pokrytego krwią ukochanego przyjaciela. Mickiewicz rozpiął pasy przytrzymujące ciało, po czym wyciągnął z kieszeni bandaż i zaczął opatrywać ranę na udzie poety.

– Po co to…? – spytała pana Pattey, a łzy płynęły jej po twarzy. – Przecież on nie oddycha.

– Niech go pani pocałuje – polecił Mickiewicz.

– Co takiego?!?

– Niech pani robi, co mówię. To tak działa. Musi go pani pocałować.

– Ale…

– Całuj, idiotko – syknął Mickiewicz. – Bo inaczej ja będę musiał to zrobić. A nie mam najmniejszej ochoty.

To dlatego Towiański był taki niezadowolony, kiedy mnie zobaczył, pomyślał Słowacki. Eglantyna posłuchała Adama i pochyliła się nad ciałem Juliusza, składając na jego ustach delikatny pocałunek. Świat znowu zawirował, a poeta poderwał się nagle, kurczowo łapiąc oddech.

– Mój Boże! – krzyknęła panna Pattey, rzucając mu się na szyję. – To cud! To prawdziwy cud! Juleczku!

– Wstawaj, Juleczku – polecił Mickiewicz kwaśno. – Zanim policja zauważy, że trup ożył.

Wzrok Słowackiego padł na leżące na sąsiednim stole ciało Bouleta. Z trudem zszedł na podłogę, dopiero teraz czując potworny ból w prawym udzie. Podszedł do oficera i zamknął jego półotwarte, czarne oczy.

– Żegnaj, Boulet… – mruknął pod nosem. – Mam nadzieję, że dobrze ci tam, gdzie jesteś. Gdziekolwiek jesteś.

Nagle zmarszczył brwi. Koszula Francuza była rozerwana i dopiero teraz zobaczył wszyty w wewnętrzną kieszeń charakterystyczny herb z dwoma kluczami i tiarą.

– Więc to był ten Duch, dla którego pracowałeś… – mruknął poeta.

– To nie miało być tak – powiedział Mickiewicz, pomagając Juliuszowi oprzeć się na jego ramieniu. Eglantyna podtrzymała go z drugiej strony. – Gdybym wiedział, że Mistrz zdecyduje się na efektowny pojedynek, zamiast na indywidualną ceremonię… zgubiła go pycha.

– Gdzie jest teraz? – spytał Słowacki, starając się nie myśleć o rozsadzającym nogę bólu. Nadal był w szoku i nie miał nawet ochoty tryumfować nad potulnym jak nigdy Adamem.

– Jutro opuści Francję i przeniesie się do Zurychu. Ja przejmuję zarządzanie Kołem. Moglibyśmy po prostu je rozwiązać, ale nie mogę tego tak zostawić. Za dużo pracy włożyłem w to wszystko. Ludzie nie mogą zostać bez przywódcy.

– Naprawdę mu wierzyłeś?

– Nadal mu wierzę – mruknął Adam pod nosem. – To, że nie wierzę w Proroka, nie oznacza, że nie wierzę w Proroctwo. Kiedyś się wypełni, jestem tego pewien.

A może nigdy się nie wypełni – pomyślał Słowacki. A może człowieka po prostu nie da się wskrzesić, bo nie można go również zabić. A może coś takiego jak śmierć po prostu nie istnieje, a wszystko jest kwestią punktu widzenia…

– Mogę jeszcze o coś spytać? – zaczął nieśmiało, kiedy wreszcie wydostali się na świeże powietrze. – O co chodzi z tym twoim czterdzieści i cztery? Wiesz, tym z „Dziadów”.

– Ach, to… – stropił się Mickiewicz. – Cóż… Szczerze mówiąc, to szukałem rymu do „bohatery”. „Cztery” było idealne. Teraz mi trochę głupio.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/3994

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/3995

Joanna Kozłowska – absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim oraz warsztatów scenariopisarstwa w Bahama Films. Od kilku lat pracuje jako scenarzystka, głównie seriali telewizyjnych. Jej scenariusz, stworzony na podstawie opowiadania Boscy Szaleńcy, w 2018 roku otrzymał nagrodę specjalną Canal+ w najważniejszym w Polsce konkursie dla scenarzystów – Script Pro. W nielicznych wolnych chwilach prowadzi bloga o popkulturze Bajkonurek.

Powrót do listy opowiadań

2012

Pierwsza żona

Agnieszka Osikowicz-Chwaja

Rudy mężczyzna o twarzy pokrytej tatuażami w roślinne motywy pochylił się, by z uwagą obejrzeć oblicze śpiącej kobiety. Jej czarne, długie włosy leżały rozsypane w nieładzie na drukowanej w żółte różyczki poduszce. Pełne, lekko rozchylone usta drżały odrobinę. Oddychała może nieco zbyt ciężko, ale równo i spokojnie. Wierzchem dłoni dotknął jej bladego policzka – skóra była ciepła, gładka i delikatna. Wyglądała pięknie, ale mężczyzna nie dawał się zwieść pozorom. Wyczuł zapach śmierci i ogarnęła go ekscytacja, jak zawsze wówczas, gdy wiedział, że czeka go trudna walka. Walka, której rezultatu nie potrafił przewidzieć.

– I co, doktorze?

Rudzielec się wyprostował, opanowawszy podniecenie, i popatrzył na stojącego po drugiej stronie łóżka mężczyznę.

– Nie wiem. Zrobię, co mogę. Mam nadzieję, że uda mi się przywrócić siły twojej żonie. Ale… no cóż, jej stan wydaje się naprawdę ciężki, a najgorsze, że nie wiem, co jest przyczyną. Zrobię, co mogę – powtórzył. Ugryzł się w język w ostatniej chwili, bo rozpacz malująca się na twarzy tamtego omal nie wyrwała z gardła niepotrzebnych obietnic.

Nieszczęsny mąż potężną dłonią przeczesał gęste, ciemne włosy. Czarne oczy wyraźnie się zaszkliły. Pokiwał głową i powiedział:

– Tak… To stało się tak nagle. Jeszcze trzy dni temu tańczyła… na naszym weselu.

– Jak to się zaczęło?

Gospodarz wzruszył ramionami.

– Przygotowywała się w swoim pokoju do nocy poślubnej. – Uśmiechnął się blado. – Usłyszałem krzyki. Zachowywała się, jakby zupełnie oszalała: uderzała w ścianę, próbowała przedrzeć się na drugą stronę. A jej oczy… jej oczy… Wyglądała, jakby w jednej chwili straciła rozum. Próbowałem ją uspokoić, przytrzymać… Nigdy byś doktorze nie przypuszczał, że ma tyle siły. – Palcem wskazał na długie, głębokie zadrapania biegnące wzdłuż prawego policzka. – Nagle po prostu zamknęła oczy i osunęła się bez przytomności na ziemię. I od tej pory tak leży. Budzi się kilka razy dziennie, tylko po to, żeby pokrzyczeć, i znowu zasypia.

– Co krzyczy? – zapytał lekarz.

Ciemnowłosy w zamyśleniu przypatrywał się żonie.

– Chodźmy – odezwał się i gwałtownym ruchem pociągnął doktora za rękę. – Musimy porozmawiać. Ale nie tutaj.

***

Siedzieli przy stole w przestronnej, surowo urządzonej kuchni. Doktor zdążył już do połowy opróżnić stojącą przed nim szklankę z winem, a jego towarzysz wciąż milczał. Medyk poczuł, że robi mu się duszno, tęsknym okiem zerknął na szczelnie zamknięte okno i rozluźnił stójkę prostej, żołnierskiej kurtki.

– I? – zagaił w końcu, lekko zirytowany.

Gospodarz spojrzał na niego przekrwionymi oczami.

– Mówiłeś, doktorze, że nie wiesz, co spowodowało chorobę mojej żony. W tym mogę ci pomóc. – Zamilkł znowu, popadając w otępienie.

– Tak? – ponaglił delikatnie lekarz.

Mężczyzna drgnął.

– Moja pierwsza żona. Była żona.

Doktor siedział lekko pochylony do przodu, czekając na dalszy ciąg. Gospodarz postanowił jednak najwyraźniej ponownie zaniemówić.

– Gdzie ona jest?

W oczach mężczyzny pojawił się lęk. Machnął ręką w stronę okna.

– Tam, na cmentarzu. Pochowaliśmy ją dwa miesiące temu.

Doktor tkwił chwilę w pochylonej pozycji, zastanawiając się, czy dobrze usłyszał, czy jego rozmówca zwariował, czy też może sobie żartuje.

– Czyli… nie żyje, tak? – Pytanie było absurdalne, ale poczuł nagłą potrzebę dokładnego ustalenia faktów.

Tamten skinął głową i zaczął w końcu mówić:

– Moja żona… Tarkia – wskazał dłonią w kierunku pokoju, w którym leżała chora kobieta – krzyczała wtedy jej imię: Liwia. Błagała o litość. Była przerażona, oszalała ze strachu, rozumiesz? – Uniósł się nieco, szybko jednak opadł z powrotem na krzesło. – A teraz, gdy się budzi, oczy ma szeroko otwarte ze strachu i znowu krzyczy: Liwia, Liwia!

Najwyraźniej mąż wczuł się w rolę, bo wytrzeszczył oczy i zaczął krzyczeć, pohukując i machając rękami.

Lekarz wpatrywał się w niego tępo, czując w głowie coraz większy ucisk. Gospodarz musiał to zauważyć, bo nagle stracił animusz i opuścił dłonie.

– Nie wierzysz mi, poruczniku – stwierdził zrezygnowany. – Ale my tu wierzymy w takie rzeczy. Widzisz, ożeniłem się z Tarkią sześć tygodni po śmierci Liwii, ale moje poprzednie małżeństwo tak naprawdę od dawna było martwe. Byłem dla niej dobrym mężem, przynajmniej taką mam nadzieję. Szanowałem ją, nie krzywdziłem. Ale to Tarkię kochałem od dawna i z całego serca. Ludzie nam wybaczyli ten pospieszny ślub, wiedzieli, jak się mają sprawy. Pewnie nie wszyscy, ale cóż nas to wtedy obchodziło? Może niepotrzebnie tak jawnie się cieszyliśmy, może Tarkia nie powinna tańczyć tak radośnie. Ale ona przecież jest jeszcze młoda! Liwię musiało to zaboleć, dlatego teraz się mści. Z zawiści.

Lekarz z trudem oderwał od niego wzrok – mężczyzna najwyraźniej wierzył w to, co mówił. Zniechęcony dopił wino, wstał, ruszył w kierunku drzwi. W progu odwrócił się jeszcze i powiedział:

– Nie znam się na czarach i duchach. Jestem lekarzem. Zrobię wszystko, co w mojej mocy, żeby uratować twoją żonę. Ale, błagam, nie stosuj kadzideł, zaklęć, włosów z brody skrzata, wywaru z serc wampirów czy krwi niemowlaków. A przynajmniej nie bez porozumienia ze mną. Zwłaszcza to ostatnie.

***

Doktor wszedł do przydzielonego mu pokoju, zamknął za sobą drzwi, oparł się o nie plecami. Przymknął oczy. Poczuł się nagle bardzo zmęczony. Duchy, zjawy i upiory, tego mu tylko brakowało. Banda wariatów w zabitej dechami wsi.

Podszedł do torby, którą wcześniej ostrożnie umieścił pod ławą. Wyjął z niej gruby, gęsto zapisany zeszyt, zaczął go pospiesznie, nerwowo kartkować. Warknął cicho, niezadowolony cisnął nim o krzesło. Ponownie sięgnął do torby, aby delikatnie, powoli wyciągać niezliczoną ilość fiolek, pudełeczek, woreczków. Ustawił je w równych rządkach na stole, chwilę przypatrywał się im zamyślony. Westchnął głośno. Zdjął kurtkę, odwiesił ją na oparcie krzesła. Z lekkim ukłuciem żalu stwierdził, że wyhaftowane na niej srebrną nitką oficerskie dystynkcje zdążyły już stracić nieco blasku. Koszulę ściągał pośpiesznie, rozpinając guziki niecierpliwymi palcami. Jego ciało, podobnie jak twarz, pokryte było tatuażami, zapisane starannym, drobnym pismem, ozdobione misternymi rycinami. Lekarz w skupieniu wodził palcami po skórze na piersi, żebrach, brzuchu. Podszedł do stojącego w kącie lustra, odwrócił się do niego plecami i ze zmarszczonymi brwiami studiował odbicie. Skrzywił się nieco na widok szczupłego, bladego, pokrytego piegami ciała. W końcu podniósł prawą rękę, wbił wzrok w przedramię, najwyraźniej wreszcie czymś zainteresowany. Po krótkiej chwili uniósł głowę, doskoczył do stołu, wlał zawartość dwóch fiolek do pustej szklanki, starannie odmierzając proporcje, dodał jeszcze szczyptę proszku ze skórzanego woreczka, wymieszał. Ubrał się szybko, przelał miksturę do małej buteleczki, zakorkował, włożył do kieszeni i wyszedł.

***

Przy łóżku Tarkii siedziała dziewczyna. Odwróciła się w stronę wchodzącego mężczyzny i uśmiechnęła delikatnie.

– Witaj, poruczniku – szepnęła, odgarniając z czoła pasmo długich, jasnych włosów.

Lekarz odwzajemnił uśmiech:

– Widzę, że wiadomości rozchodzą się tu szybko.

Nie odpowiedziała. Tkwiła na krześle, z lekko nieobecnym wyrazem twarzy, zadumana.

Kerk patrzył na nią przez chwilę, ale nie doczekawszy się żadnej reakcji, wyjął z kieszeni buteleczkę, przytknął ją do ust nieprzytomnej kobiety i wlał w nie połowę zawartości. Przytrzymał jej szczękę aż do momentu, w którym był pewien, że kobieta przełknęła lekarstwo. Jasnowłosa dziewczyna obserwowała go z ciekawością.

– Co to? – zapytała w końcu, a pionowa zmarszczka między brwiami pogłębiła się jeszcze bardziej.

– Lekarstwo. Powinno ją wzmocnić.

– Ziółka… – Młoda blondynka pokiwała głową i uśmiechnęła się nieco szerzej. – No dobrze.

W jej zachowaniu było coś nienaturalnego, dziwnie ulotnego, ale doktorowi spodobała się od razu.

– Jesteś jej przyjaciółką? Krewną?

Zastanowiła się chwilę i potrząsnęła głową.

– Nie. Raczej powinowatą. Jednak mogę chyba powiedzieć, że należymy teraz do rodziny. A ty jesteś w końcu żołnierzem czy lekarzem?

– Jednym i drugim. Porucznik Kerk Tor. – Postarał się, żeby zabrzmiało to możliwie imponująco.

Dziewczyna ponownie pokiwała głową z poważną miną, chociaż w wielkich, niebieskich oczach zabłysły iskierki rozbawienia. Mężczyzna zmieszał się i spytał nieco zaczepnym tonem:

– A ty jak się nazywasz?

– Możesz mówić do mnie Liwia. Chociaż nie lubię tego imienia. – Skrzywiła się uroczo. – Jest takie miękkie i delikatne. Pasowało do mnie jeszcze kilka miesięcy temu. Ale od tamtej pory tyle się wydarzyło… – Łagodnym wzrokiem popatrzyła na nieprzytomną Tarkię.

Porucznik Tor poczuł mimowolny skurcz w sercu. Liwia… Czyż nie tak…?

– Tak miała na imię pierwsza żona gospodarza.

– Zgadza się. Martwa żona. – Dziewczyna zachichotała nerwowo. – Że też mnie to musiało się przytrafić – westchnęła cicho.

– Co?

Spojrzenie Liwii niespodziewanie stało się figlarne:

– No, jak to co? To! Widziałeś kiedyś własne ciało po śmierci? Uczestniczyłeś w swoim pogrzebie? Słuchałeś głupich plotek i śmichów-chichów na stypie? Po twoim pochówku? Mówię ci, wstrząsające doświadczenie, nikomu nie życzę.

Porucznik Tor smętnie pokiwał głową, a gdy się odezwał, jego głos przepełniony był zabarwioną zniecierpliwieniem rezygnacją:

– Jesteś upiorem.

Dziewczyna zamilkła, chwilę nad czymś się zastanawiając.

– Nie. Chyba nie. Moje ciało grzecznie gnije w grobie, jak bozie nakazały. No, cholera, nie jestem pewna, przecież właściwie nie mam o tym pojęcia. Nie wiem, no po prostu nie wiem. Upiór to właściwie kto? Duch? Ciało? Wiesz, nigdy mnie to nie obchodziło, kto by przypuszczał, że taka wiedza może mi się kiedyś przydać. Siedzę tu od tygodni i zastanawiam się, o co w tym wszystkim chodzi. Myślisz, że łatwo mi uwierzyć? Ale wszystko wskazuje na to, że tak właśnie jest. Pokazałam się paru ludziom we wsi, wrzeszczeli jak opętani. Poszłam na cmentarz, moja mogiła jest świeża, ale jest. Wybacz, nie czułam się na siłach, by ją rozkopywać. Po dwóch miesiącach gnicia… – Skrzywiła się z obrzydzeniem i potrząsnęła głową. – Wiem już, że nie wszyscy mnie widzą. To znaczy, widzą mnie wtedy, kiedy chcę, by mnie widzieli. Jak to robię, nie wiem. Po prostu tak się dzieje.

Kerk bezwiednie przewrócił oczami i pokręcił głową.

– Czy mogłabyś mi w takim razie wyjaśnić, dlaczego zdecydowałaś się pokazać akurat mnie?

– Nie tylko tobie. Jej też. – Wskazała brodą na leżącą Tarkię. – Myślisz, że dlaczego tak wrzeszczy, kiedy się budzi? A teraz najzwyczajniej w świecie chciałam z kimś porozmawiać. Mój stan ma swoje dobre, nawet zabawne, strony, ale bywa też nużący. Zagadałam do mojej przyjaciółki – zemdlała. Pokazałam się szwagrowi – niemal oszalał. Wybrałam ciebie, bo wydajesz się interesujący. I nie jesteś stąd, nie znałeś mnie wcześniej. Tarkii również pokazuje się głównie dla rozrywki. Mogłabym ją przecież zadusić bez tego całego teatru.

– Aha – mruknął porucznik. – To powiedz mi jeszcze jedno. Dlaczego właściwie chcesz ją zabić? Twój mąż twierdzi, że z zawiści.

Liwia kapryśnie wydęła usta.

– Ojoj, miałam wiele wad, ale nigdy nie byłam małostkowa. Kochał Tarkię, wiedziałam o tym i nawet mu się nie dziwiłam. Przynajmniej miała… ma charakter. I dopięła swego, poślubiła go. A siebie też miałabym dosyć. Byłam taka nijaka – powiedziała z niesmakiem. – Myślałam, że taka mam być. Miła, uśmiechnięta, posłuszna, cicha. Tak mnie nauczono i okazałam się pilną uczennicą, wszystkie pragnienia, pytania, namiętności chowając bardzo głęboko. Tak głęboko, że nawet nie wiedziałam, czy istnieją. Powiedziano mi, że tego oczekują mężczyźni; jak się okazało, oczekują jednak czegoś więcej. Czasem wydaje mi się, że właściwie nie na niej powinnam się mścić. – Zadumała się na chwilę, ale jej twarz szybko się rozjaśniła. – Ale moi rodzice przecież już nie żyją. Ten ostatni miesiąc – bywa nudno, zwłaszcza nocą, kiedy wszyscy śpią. Ja nie potrafię spać. Mimo to nigdy się tak dobrze nie bawiłam – uśmiechnęła się szeroko. – Podglądam chłopców, dziewczyny zresztą też, robię żarty wścibskim sąsiadom, chodzę, gdzie chcę, czasem kogoś postraszę.

– Więc dlaczego…?

– Ona? Po prostu muszę to zrobić i akurat tutaj powód jest prosty i bardzo typowy. Zabiła mnie. Otruła. Razem z moim kochanym mężulkiem. Och, przecież nie robiłam mu scen, gdy do niej szedł i wracał dopiero nad ranem. Musiał mnie naprawdę mieć po dziurki w nosie.

Zapadła niezręczna cisza. Kerk poczuł, jak opadają mu ramiona. Nagle zapragnął uciec, zostawić ten dom szaleńców daleko za sobą i wrócić do przytulnej stanicy. Liwia patrzyła na niego kpiącym wzrokiem, a on zupełnie nie wiedział, co powiedzieć.

Dziewczyna podniosła się z krzesła.

– Strasznie się rozgadałam, prawda? Zasługujesz chyba na mały dowód. Zdziwiłabym się, gdybyś mi wierzył, bo na twoim miejscu też wzięłabym siebie za wariatkę. A jestem po prostu trupem.

Powoli, niezgrabnie usiadła okrakiem na piersi nieprzytomnej kobiety. Zachwiała się, omal nie spadła. Uśmiechnęła się przepraszająco.

– Nie mam jeszcze wprawy.

Kerk chciał zaprotestować, gestem osadziła go jednak w miejscu. Głos uwiązł mu w gardle, nie był w stanie się poruszyć i tylko coraz szerzej otwartymi oczami oglądał rozgrywające się przed nim widowisko. Liwia położyła dłonie na czole Tarkii, nachyliła się ku jej twarzy. Oddech leżącej stał się jeszcze cięższy, świszczący, otworzyła usta, by złapać trochę powietrza. Nic dziwnego, przygniatał ją ciężar młodej, wyraźnie z siebie zadowolonej dziewczyny. Liwia uniosła dłonie i zaraz potem chora otworzyła powieki. Jasnowłosa kobieta z trudem powstrzymywała śmiech. Uniosła ręce jeszcze wyżej, wygięła je jakoś strasznie nienaturalnie, zaczęła przewracać oczami, wykrzywiać usta, kręcić głową, zamiatać włosami. Z gardła wydobył się nieprzyjemny charkot, w kącikach ust pojawiły się bąbelki śliny. Kerk sceptycznie uniósł brwi – wyglądała groteskowo. Tarkia chyba jednak uważała inaczej – jej oczy miały już wielkość spodków, otwarła piękne usta i wydobyła z nich potężny, histeryczny ryk, wrzask śmiertelnie przerażonego, walczącego o życie zwierzęcia:

– Liwiaaaaaa!!! – wyła. – Liwiaaaaa! Zostaw mnie, odejdź!!! Demonie!!!

Lekarz stał jak wmurowany, ogłupiały, w niejasnym poczuciu, że bierze udział w jakimś absurdalnym przedstawieniu. Drzwi otworzyły się z hukiem, wpadł przez nie gospodarz, przemknął tuż obok porucznika, chwycił żonę w ramiona, przelatując przez ciało Liwii zupełnie bez oporu.

– Tarkia, kochanie, jestem tu, Tarkia! Doktorze, zrób coś, do jasnej cholery!

Kerk drgnął, a Liwia opadła na ziemię, zwijając się ze śmiechu. Chichotała spazmatycznie, trzymając się za brzuch. Doktor postąpił krok naprzód, sztywno położył drżącą dłoń na czole roztrzęsionej kobiety. Liwia wstała, ocierając załzawione oczy, rozbawiona jak małe dziecko. Dotknęła palcami oczu Tarkii, która w tym samym momencie uspokoiła się i ponownie zapadła w sen.

Gospodarz łkał bezgłośnie, klęcząc przy łóżku żony, opierając głowę o jej dłoń. Porucznik przesunął dłonią po rudej czuprynie, zszokowany, przestraszony.

– Nie widziałeś jej? – szepnął w końcu. – Liwia, to była ona?

Łkający mężczyzna nie zwrócił na niego najmniejszej uwagi, tkwił zasklepiony w swoim bólu.

– Szkoda czasu. – Kerk usłyszał za sobą łagodny szept Liwii. – On mnie nie widzi, nie słyszy, nie słyszy też ciebie, gdy mówisz o mnie. Albo do mnie… Nie pytaj – uprzedziła go. – Tak chcę, więc tak się dzieje. Słyszy wrzaski Tarkii, bo mi to pasuje. Twoich słów nie usłyszy, bo tak postanowiłam. Niesamowite, nie? Sama nie wiem, dlaczego tak jest. Może kiedyś się dowiem.

Odwróciła się i wyszła, a Kerk po chwili wahania ruszył za nią. Znalazł ją w ogrodzie, siedzącą wygodnie pod starą, rozłożystą, właśnie owocującą gruszą, z nieodłącznym uśmiechem w kącikach ust.

– Dlaczego to robisz? Dlaczego to robicie? Co to za teatr!? – Poczuł, że w jego głosie pojawiają się niebezpieczne nutki histerii.

Liwia nieoczekiwanie spoważniała. Wstała, zbliżyła się do niego.

– Dotknij mnie – zażądała.

Kerk niepewnie wyciągnął dłoń, chwycił dziewczynę za nadgarstek. Najzwyklejszy na świecie, szczupły, kobiecy nadgarstek. Ścisnął nieco, powstało małe zaczerwienienie. Wzruszył ramionami, a Liwia przymknęła powieki. Gdy je ponownie uniosła, Kerk zamknął dłoń w pięść, przenikając przez widmowe ciało.

Oczy rozszerzyły mu się w zdumieniu, usta otwarły gapowato.

Dziewczyna uśmiechnęła się ponownie, tym razem jednak samymi wargami.

– Widzisz, to nie żart. Nie jestem jeszcze pewna, czy to dobrze, czy źle, ale wygląda na to, że naprawdę jestem martwa.

***

Porucznik Tor wszedł ciężkim krokiem do kuchni, usiadł naprzeciw gospodarza, który bez słowa przysunął ku niemu szklankę i butelkę wódki. Oficer skorzystał skwapliwie, nalewając sobie solidną porcję.

– Jeśli uważasz, że twoją żonę dręczy duch Liwii, dlaczego poprosiłeś o pomoc mnie, a nie jakiegoś… egzorcystę?

Mężczyzna skierował na lekarza zmęczone spojrzenie.

– Poprosiłbym, gdybym jakiegokolwiek znalazł. Ale o egzorcystów teraz niezwykle trudno. Nie wierzysz mi – stwierdził bezbarwnym głosem. – Ja też właściwie nie wierzę, że jesteś w stanie cokolwiek zrobić, ale łapię każdą szansę.

Kerk zastanowił się chwilę, wreszcie spróbował:

– Widziałem ją. Widziałem Liwię, widziałem, jak siadała na piersi Tarkii, jak dusiła ją swoim ciężarem, jak ją straszyła.

Gospodarz ponuro wpatrywał się w pustą szklankę.

– Może zresztą masz rację, doktorze. Może to tylko histeria, a przyczyna choroby jest całkiem zwyczajna. Medyczna.

– Nie mam racji. Liwia tu jest, duch, zjawa, czy jak to tam nazwać. Rozmawiałem z nią.

– Po prostu nie chcę jej stracić.

Porucznik westchnął. Gospodarz rzeczywiście zachowywał się, jakby go nie słyszał. Zaczął więc inaczej:

– Jak umarła twoja poprzednia żona, Liwia?

Tamten zerknął na niego przelotnie.

– Nie obudziła się. Zasnęła i już nie wstała. To też był szok, była przecież młodziutka, zupełnie zdrowa. Ale, niech mi bogowie wybaczą, też pewne wybawienie. Nie pasowaliśmy do siebie zupełnie, była taka bezwolna, uległa, pozbawiona charakteru. – Alkohol najwyraźniej rozwiązał mu język. – Dobra dziewczyna, ale tak strasznie nudna. – Pokręcił głową, sięgnął po butelkę. – To był błąd. Połakomiłem się na jej młodość, urodę. Pochodziła z biednej rodziny, bardzo biednej. Chciałem ją wyrwać z tej beznadziei, ubierać w ładne suknie, sprawić, by się głośno śmiała, by rozjaśniała moje dni. Na tym zaścianku jestem przecież kimś, poruczniku. Kimś! Mam dobre nazwisko, niemały majątek… Mogłem wybrać każdą, a Liwia, zamiast docenić, cieszyć się… Tkwiła w szarej skorupie, posłuszna, cicha, niemal niewidoczna. A Tarkię znałem od dawna, ale na ślubie, na ślubie z Liwią – jakbym zobaczył ją pierwszy raz w życiu, zupełnie na nowo.

Porucznik słuchał w milczeniu, patrząc, jak twarz tamtego zarumienia się, nie tylko od alkoholu. Postanowił próbować jeszcze raz:

– Liwia twierdzi, że ją zamordowaliście. Ty i Tarkia. Otruliście ją.

Gospodarz spokojnie chwycił butelkę i przysunął do siebie szklankę doktora.

– Napijmy się. Co nam pozostało…

***

Noc minęła spokojnie. Liwia się nie pokazała, Tarkia spała bez przeszkód. Kerk wstał rano, umył się, zajrzał do nieprzytomnej kobiety, postudiował swoje notatki. Przemyślał wczorajsze wydarzenia i doszedł do wniosku, że dał się ponieść panującemu tu nastrojowi rozpaczy i obłędu. A może zresztą to wszystko był sen. Tak, ta myśl była zdecydowanie krzepiąca, trzeba teraz się zastanowić, jak uratować chorą.

Wyszedł do ogrodu, by nieco odetchnąć świeżym powietrzem. Jaśmin tłumił delikatny zapach róż, aromat drobnych, białych kwiatów upajał, niemal przyprawiał o zawrót głowy. Zmęczona upałem, stęskniona za deszczem trawa żółciła się pod stopami. Porucznik uśmiechnął się do siebie. Było pięknie.

A Liwia siedziała pod tą samą gruszą co wczoraj, grzejąc się w cieple wczesnojesiennego słońca. Doktor zaklął cicho.

Dziewczyna spoglądała gdzieś w przestrzeń rozmarzonym wzrokiem, z cieniem łagodnego uśmiechu błąkającym się po różowych ustach. Na widok rudego oficera ożywiła się nieco, machnęła ręką, krzyknęła:

– Poruczniku!

Podszedł do niej zrezygnowany, usiadł nieopodal.

– Dałaś Tarkii spokój tej nocy.

Liwia uśmiechnęła się szerzej.

– Tak. Byłam zajęta. Poszłam sobie na spacer. Do twojej stanicy.

Kerk drgnął, popatrzył na nią przerażony.

– Och, coś ty taki nerwowy! – powiedziała z wesołą przyganą. – Pooglądałam sobie tylko. Muszę przecież coś robić, gdy wszyscy śpią. Ale tam też wszyscy spali, oprócz strażników, którzy byli tak skupieni i poważni, że odechciało mi się żartować. Więc tylko sobie pospacerowałam. Macie u siebie też dziewczyny – stwierdziła to z jakąś pełną szacunku i fascynacji nabożnością.

Kerk potwierdził, a Liwia chwilę siedziała zamyślona.

– No nic… Widzisz… A ja… No nic, minęło. Więc obejrzałam sobie najpierw twoich towarzyszy, potem towarzyszki, spali wszyscy grzecznie. Wtedy trafiłam do pokoju… Taki młody chłopak tam spał, sam. Twój dowódca chyba, obejrzałam jego kurtkę. Kapitan?

Lekarz sztywno skinął głową.

– Hmmm… Myślałam, że to ty jesteś najważniejszy – roześmiała się. – Więc ten kapitan bardzo niespokojnie spał, coś mamrotał, rzucał się w łóżku. Ładny był. – W jej oczach doktor ujrzał rozmarzenie. – Nawet pomyślałam, żeby go obudzić, by mnie zobaczył, może coś spróbować. Ciekawe, czy to możliwe. – Zamilkła na chwilę, zastanawiając się ze zmarszczonymi brwiami. – Ale postanowiłam najpierw sprawdzić, jakie sny go tak męczą. – Spoważniała nagle. – Weszłam na chwilę w jego wspomnienia, zaraz się wycofałam. Chyba nie chciałby, żeby to ktoś oglądał. – Spojrzała pytająco na Kerka, który trwał w bezruchu, czując, jak w gardle powstaje mu supeł. – Tak myślałam. Pocałowałam go tylko, uspokoił się zaraz. A potem patrzyłam, jak się budzi, myje, ubiera, starannie unikając widoku swojego poharatanego ciała. I jak wychodzi, przed progiem nakładając maskę oficera idealnego.

Porucznik słuchał, obserwując własne dłonie.

– Mój mąż był moim jedynym mężczyzną, życiową oczywistością, bezdyskusyjną koniecznością – mówiła dalej Liwia. – W dniu ślubu skończyłam szesnaście lat. Nie wiedziałam nawet, że istnieją tacy chłopcy jak twój kapitan, nie wiedziałam, że istnieje w ogóle coś takiego jak wybór. Cóż – na twarz powróciła jej filuterność – teraz już wiem. Tylko nie mam pojęcia, czy ta wiedza jeszcze mi się do czegoś przyda. I nie dąsaj się tak – dała mu kuksańca w bok. – Ty też jesteś niczego sobie. Może trochę za blady, zbyt piegowaty. I trochę za chudy. Chociaż właściwie podobają mi się chudzielcy. No i te twoje tatuaże – przewróciła oczami.

– Asger też ma tatuaż – wybąkał, stwierdzając zdumiony, że rzeczywiście jest nieco zazdrosny. – I całe mnóstwo blizn.

– Asger – szepnęła Liwia. – Asger – powtórzyła powoli, rozkoszując się brzmieniem tego imienia. – Pięknie. A te twoje tatuaże – nie martwi cię, że zabraknie miejsca?

– Martwi – odparł. – Nie przypuszczałem, że tyle rzeczy okaże się godnych zapisania. A i tak uwieczniam tylko najważniejsze odkrycia i receptury. Przynajmniej mam pewność, że ich nie zgubię.

– Chyba, że ktoś odrąbie ci rękę z przepisem na krem rozjaśniający piegi. I gdybyś przytył, zrobiłbyś sobie więcej miejsca. – Roześmiała się głośno, odsłaniając ostre, białe zęby.

Uśmiechnął się rozbawiony. Dziewczyna podobała mu się coraz bardziej. Nagle uświadomił sobie, że najwyraźniej jego też podglądała. Receptura na krem, po którym miały znikać piegi, rzeczywiście tkwiła na jego lewym przedramieniu. Jeden z pierwszych, młodzieńczych zapisków, wykonany samodzielnie i mocno koślawo. Od dawna żałował zmarnowanej na niego powierzchni, przede wszystkim dlatego, że maść okazała się wysoce nieskuteczna. Aby ukryć zmieszanie, szybko zmienił temat:

– Skąd mam wiedzieć, że mówisz prawdę? Że Tarkia i twój mąż cię zabili?

Liwia wzruszyła ramionami:

– Znikąd. Nie czuję potrzeby, by ci to udowadniać. Muszę teraz się zemścić, bo po to wróciłam. Tarkia umrze i obawiam się, że twoje ziółka nic tu nie zwojują, możesz je oszczędzać na mniej beznadziejne przypadki. Co będzie dalej… Czy coś będzie dalej… Nie mam pojęcia. A on – ruchem głowy wskazała na dom – naprawdę wierzy, że to ja stoję za chorobą Tarkii?

– Przecież wiesz doskonale, skoro tak łatwo wchodzisz w ludzkie umysły. Tak, jest o tym przekonany.

Dziewczyna zamyśliła się.

– Masz rację. Jest to dla mnie jednak pewne zaskoczenie. Myślałam, że ma w głowie więcej oleju.

Kerk parsknął śmiechem.

***

Postanowił, że mimo wszystko tak szybko się nie podda. Poił Tarkię swoimi specyfikami, podczas gdy Liwia siedziała obok, przypatrując się jego wysiłkom z uwagą i zainteresowaniem. Kręciła głową, komentowała, a potem zaczynała przedstawienie. Powoli, niechętnie, zaczynał przyzwyczajać się do myśli, że Tarkia jest stracona. Jego wysiłki nie dawały rezultatu, może jedynie taki, że i Liwia wykazywała coraz mniejszy entuzjazm podczas wygibasów. Chyba było jej żal doktora.

Rozmawiali dość często, zazwyczaj siedząc pod gruszą, w ich spotkania zaczęła się jednak wkradać melancholia i niecierpliwość. Liwia często sprawiała wrażenie zamyślonej, nieobecnej. Wspominała, że musi iść dalej, chociaż nie wiedziała jeszcze dokąd i po co. Uświadomił sobie, że będzie mu jej brakować.

Po czterech dobach bezowocnych wysiłków ocknął się przed świtem. Chwilę leżał w pościeli, zanim uświadomił sobie, co go obudziło – na korytarzu słychać było podniecone głosy, potem tupot stóp. Zerwał się z łóżka, naciągnął buty. Dopadł do drzwi w tym samym momencie, kiedy ktoś w nie zapukał od drugiej strony. Szarpnął za klamkę, otworzył drzwi i ujrzał przerażone oblicze młodej służącej, dziewczyny, którą widział tu już parę razy.

– Doktorze – szepnęła zmartwiałym głosem. – Ona chyba… – Drżącą rękę wyciągnęła w stronę pokoju Tarkii. Kerk runął w tamtym kierunku.

Oczy martwej kobiety były szeroko otwarte, ale ku jego zaskoczeniu – spokojne. Przyjrzał się jej dokładniej – włosy miała przygładzone, uporządkowane, smukłe dłonie złożone na piersiach. Tak, jakby ktoś postarał się, by wyglądała pięknie i godnie. Z poczucia lekarskiego obowiązku przytknął do jej szyi dwa palce, nie wyczuł tętna. Krew musiała przestać krążyć już jakiś czas temu, bo ciało zdążyło się wyraźnie ochłodzić.

Wyszedł zadumany i powoli ruszył korytarzem do sypialni gospodarza. Zapukał, nie było odzewu. Zapukał mocniej, ponownie odpowiedziała mu cisza. Nacisnął klamkę, drzwi uchyliły się z lekkim skrzypnięciem.

Nogi mężczyzny dyndały tuż nad podłogą. Kerk podniósł wzrok i wzdrygnął się na widok wytrzeszczonych, przekrwionych oczu. Doktor cofnął się kilka kroków, oparł o ścianę, ścisnął palcami skronie. Zrobiło mu się słabo, poczucie całkowitej klęski spadło na niego nagle i uderzyło z wielką siłą.

Liwia podniosła się z fotela i podeszła do porucznika, patrząc nań z niepokojem.

– Kerk – zaczęła delikatnie. – Nie przejmuj się za bardzo. Nie byłeś w stanie nic zrobić, nie ma tu twojej winy.

– To twoja sprawka? – spytał, wskazując na wisielca.

Wzruszyła ramionami.

– Zrobiłam, co musiałam zrobić. Wracaj do swoich, nic tu po tobie. Ja zresztą też zaraz wyruszam. Sama nie wiem, co mnie teraz czeka, wszystko jest wciąż takie nowe – westchnęła niepewnie. – Żegnaj. I pozdrów ode mnie swojego kapitana. – Wspięła się na palce i ze smutnym uśmiechem musnęła wargami jego usta. Wyszła bezszelestnie, niezauważona przez nikogo.

***

Kerk wrócił do stanicy już po zmierzchu. Z ulgą powitał znajome twarze strażników, a pierwsze kroki skierował do jadalni, w nadziei na kolację. Głodny, wyczerpany i przygnębiony pospiesznie i niedbale odpowiadał na saluty. Korytarze były niemal puste, minął zaledwie kilku wojskowych, wszystkich z własnego oddziału.

Okazało się, że wszyscy już zjedli, posadzono go jednak przy stole, a jeden z żołnierzy oddelegowany został do kuchni. Tor rozmawiał właśnie ze swoją zastępczynią, wysoką dziewczyną o przenikliwym i poważnym spojrzeniu, gdy w drzwiach stanął krótko ostrzyżony, jasnowłosy młody mężczyzna. Na jego widok Kerk wstał z krzesła, podszedł kilka kroków, uniósł rękę do salutu.

– Kapitanie.

Tamten machinalnie podniósł prawą rękę, by odpowiedzieć na pozdrowienie, na twarzy pojawił mu się jednak wówczas grymas bólu; luźny rękaw ciemnozielonej koszuli odsłonił biały opatrunek.

– Poruczniku – jęknął i poprowadził Kerka do małego stolika przy oknie. Jeden rzut oka na znużoną twarz wystarczył doktorowi by stwierdzić, że przymusowy urlop, czym w rzeczywistości miał być ten dwutygodniowy pobyt w stanicy, nie przyniósł oczekiwanego efektu. Przynajmniej nie w przypadku młodego dowódcy.

Żołnierz o nastroszonych włosach i twarzy dziecka pojawił się przy nich z tacą, gdy tylko usiedli. Bez słowa postawił przed porucznikiem kufel grzanego piwa i talerz zupy. Pytająco spojrzał na kapitana, ten jednak pokręcił głową na znak, że nic więcej nie potrzeba.

– Jak ci poszło?

Rudy oficer podrapał się po brodzie.

– Nie poszło. Nie przeżyła. On zresztą też. Powiesił się dziś przed świtem.

Kapitan wydął policzki.

– To kiepsko. Pułkownik będzie niepocieszony. Niedługo się z nim zobaczymy, przyszły rozkazy do ewakuacji. Oddział Ariego wyjechał już wczoraj, a my czekaliśmy tylko na ciebie.

– Zostałeś bez lekarza! – Kerk niemal krzyknął.

– Przez pół dnia. Żyję.

Porucznik w zadumie skinął głową. Przez ostatnie dni niemal zapomniał, dlaczego w ogóle podjął się tego zadania. Bez wątpienia dlatego, że nudziło mu się w stanicy okrutnie, ale też z powodu starej znajomości jego niedawnego gospodarza z pułkownikiem Elifem. To na jego prośbę kapitan Asger Sidort wysłał swojego lekarza i przyjaciela do tej nieszczęsnej wsi.

– Co jej się właściwie stało? – Asger nie wyglądał na prawdziwie zainteresowanego, chciał po prostu podtrzymać rozmowę.

Kerk pociągnął spory łyk ciepłego piwa.

– Poprzednia żona jej męża, Liwia, która postanowiła w ten sposób zemścić się za swoją śmierć… na swoich mordercach. Pozdrawia cię – dodał szybko.

Intensywnie zielone oczy kapitana spoczęły na nim z uwagą, ale bez krztyny zrozumienia.

– Przynajmniej według wersji ducha Liwii, której jestem skłonny zawierzyć. Przyznaję jednak, że dowodów nie mam żadnych – dokończył porucznik, stwierdzając, że tym razem wzrok przyjaciela przybrał dokładnie taki wyraz, jakiego się spodziewał. To znaczy pełen niedowierzania, kpiny i lekkiego rozbawienia. A gdy Asger przekonał się, że doktor mówi zupełnie poważnie, wzniósł oczy do sufitu i prychnął gniewnie:

– Kerk, litości. Ty też?

Tor przewidział taką reakcję, dlatego zawczasu przygotował sobie odpowiedź. Znacząco wskazał na prawą rękę kapitana i powiedział:

– Jak na kogoś, kogo miesiąc temu pogryzł pół-człowiek, pół-wilk, twój sceptycyzm przypomina już ośli upór, Asger. Może czas zaakceptować wreszcie fakt, że nie jesteśmy na tym świecie sami. Coś się zmieniło. Coś się budzi.

Sidort patrzył na niego z wyrazem pochmurnego zniechęcenia. To prawda, kilka tygodni temu jego wiara w absolutną poznawalność i opartą na niej przewidywalność rzeczywistości doznała poważnego uszczerbku. Wciąż jednak uważał, że tamte wydarzenia można wytłumaczyć. Jakoś… Niby wiedział, że w krążących legendach jest sporo prawdy, że jeszcze nie tak dawno, bo ze sto lat temu, po lasach, polach, w wodach i domach harcowały istoty, których mniej lub bardziej spokojne żywoty zostały w pewnym momencie nieodwracalnie odmienione przez kogoś, kto dysponował mocą igrania z naturą. Ale znał je tylko z opowieści. Nieliczne, wymarłe, legendarne stwory, których realnością czy też jej brakiem nie warto było zaprzątać sobie głowy. Magia została skutecznie zakazana, a parające się nią osoby systematycznie i skrupulatnie wyeliminowane na długo przed jego narodzinami; świat, w którym przyszło mu żyć, bywał nieprzyjazny i okrutny, mimo to w miarę uporządkowany i logiczny. Przynajmniej w jakimś stopniu dający się kontrolować. A teraz… Najgorsze było to, że kolejną rewelację przynosił porucznik Tor, twardo stąpający po ziemi, zapatrzony w swoje naukowe receptury porucznik Tor. Jeśli nie zwariował, mówił prawdę.

Asger westchnął ciężko:

– Proszę cię tylko, Kerk, darujmy tę historię pułkownikowi.

Poczuł mrowienie w pokąsanej ręce; odwrócił głowę, zapatrzył się w ciemność za oknem. Pytania, których wcale nie miał zamiaru zadawać, mknęły mu przez głowę. Co się dzieje? Dlaczego akurat teraz? W co jeszcze będzie musiał uwierzyć? Strzygi, upiory, wampiry, wilkołaki, duchy… a może również baby grochowe i krasnoludki?

Ściągnął wargi w ponurym grymasie. Nie, ta myśl wcale mu się nie podobała.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/8575

Agnieszka Osikowicz-Chwaja – pochodzi z Górnego Śląska (zwłaszcza z Gliwic), mieszka w Trzebuni koło Myślenic. Pisanie zaczęła od opowiadań publikowanych na portalu fantastyka.pl, a potem m.in. w „Esensji”, „OkoLicy Strachu”, „Silmarisie” oraz fantastycznych antologiach. Autorka trzech powieści fantasy: Pamięć Lasu, Szepty na wzgórzach i Widok ze Wzgórza Odciętych Głów.

Powrót do listy opowiadań

2013

Sparowani

Robert Skibicki

Przez chwilę podziwiałem cudowne, malowane mrozem fraktale zdobiące szybę tramwaju tuż przy ramie, po czym przeniosłem wzrok na krajobraz za oknem. Miasto – poprzecinane regularną siecią ulic skupisko niemal jednakowych budynków o konturach zniekształconych warstwą śniegu i rozmytych we mgle – jakże topornym i brzydkim wydawało się przy powstałym na szkle dziele przypadku. Nudne i szare jak jego mieszkańcy, podążający właśnie szerokim strumieniem do swoich ciasnych mieszkań po kolejnym dniu pracy. Bezbarwna, niemal bezwolna masa, bez energii, ambicji, czy choćby nadziei. Nie było wśród nich artystów i wynalazców, cienia kreatywności czy pasji.

Pisk hamującego tramwaju wyrwał mnie z zadumy. Wstałem z niewygodnej ławeczki i po stromych schodkach opuściłem pojazd. Stopy utkwiły w pokrywającej chodnik brei na wpół roztopionego śniegu. Kłęby pary, rozjaśnione przez upiornie blade światło gazowych lamp, skutecznie ograniczały widoczność. Czekałem chwilę, aż tramwaj odjedzie z łoskotem buksujących kół i powstała wokół mgła nieco opadnie. Przeszedłem na drugą stronę alei i skierowałem się ku okazałej, kilkupiętrowej kamienicy. Wejścia do niej, oprócz odźwiernego w długim czerwonym płaszczu, pilnowały dwa kamienne lwy. Stały z dumnie uniesionymi głowami, lekko przyprószone śniegiem. Z całą pewnością żaden z mieszkańców Miasta nie widział prawdziwego lwa na oczy i wcale nie byłem pod tym względem wyjątkiem. Miałem jednak, w przeciwieństwie do pozostałych, blade pojęcie, czym te zwierzęta były. Czym w ogóle były zwierzęta.

– Dobry wieczór, panie doktorze. – Wątły uru ukłonił się nisko, otwierając wielkie, przeszklone drzwi. – Witamy w domu.

Odpowiedziałem lekkim skinieniem głowy. Ajnowi nie wypadało spoufalać się z pospólstwem. Nie znałem nawet imienia portiera, choć witał mnie codziennie od kilkudziesięciu lat.

Hol oświetlały eleganckie gazowe kinkiety. Czerwona wykładzina okrywała posadzkę, a marmurowe lamperie zdobiły ściany. Wyściełane purpurowym chodnikiem schody dopełniały obrazu. Największym luksusem był jednak dźwig osobowy. Takich urządzeń było w Mieście tylko kilka. Wszedłem przez rozsunięte drzwi windy. Oszczędnym ruchem pozdrowiłem przymilnego windziarza, a on przekręcił odpowiedni zawór i kabina ruszyła z sykiem uwolnionej do szybu windowego pary.

***

Część mojego apartamentu oświetlały uliczne latarnie. Ich jaskrawe światło docierało przez sporych rozmiarów okna, co pozwalało mi po pracy cieszyć się hobby. Podszedłem do małej wiszącej na ścianie półeczki, na której znajdował się mój skarb – kolekcja kilkunastu książek. Zakup choć jednej był bardzo kosztowny. Książki pochodziły z otaczającej metropolię śnieżnej pustyni, na której bezrobotni uru przetrząsali ruiny w poszukiwaniu drogocennych przedmiotów. Wyprawy poza Miasto były zabronione. Trudniący się tym procederem śmiałkowie często ginęli gdzieś na pustkowiu bądź powracali niespełna rozumu.

Wziąłem do rąk mój ostatni nabytek – cienką kolorową broszurę. Podszedłem do okna i usiadłem w miękkim fotelu, by oddać się lekturze. Krótkie teksty opisywały hotele i zachęcały do ich odwiedzenia. Dołączone ilustracje przedstawiały piękne budowle w jeszcze piękniejszej scenerii. Luksusowe budynki diametralnie różniły się od mojego wyobrażenia hotelu jako obskurnej przechowalni tych, którzy stracili swoje mieszkania na skutek pożaru bądź wybuchu gazu.

Czytając pierwszą w życiu książkę podziwiałem fantazję jej autora. Z każdą następną nabierałem przekonania, że opisywany świat nie jest jedynie kreacją, lecz kiedyś istniał naprawdę. Potem odnajdywałem w naszej rzeczywistości jego ślady – wizerunki roślin i zwierząt, przedmioty wykonane ze skóry czy drewna. Jakże szczęśliwi musieli być ludzie żyjący wśród zieleni i pod błękitem nieba. Co się musiało wydarzyć, że tętniące życiem oceany zmieniły się w martwe, lodowe pustynie, a przestrzeń nad naszymi głowami szczelnie wypełniły ciężkie, ciemne chmury?

Latarnie na zewnątrz przygasły, pogrążając ulice w półmroku, a moje mieszkanie w niemal egipskich ciemnościach. Miasto wiecznie borykało się z niedoborem energii. Podmiejska kopalnia gazu ziemnego, jedyne dostępne źródło paliwa, miała ograniczone możliwości. Dawniej takie zaciemnienia doprowadzały mnie do pasji, jednak znalazłem sposób, by bez przeszkód oddawać się ulubionej rozrywce. Otworzyłem szufladę kredensu i wyjąłem z niej bezkształtny zlepek przewodów i diod luminescencyjnych, z włącznikiem i bateryjką. Zaimprowizowana lampka nie była dziełem sztuki użytkowej, ale spełniała swoją rolę całkiem przyzwoicie. Pozwalała dokończyć lekturę, przerwaną zwykle w najciekawszym momencie.

***

Potworny zgrzyt hamującego tramwaju brutalnie wyrwał moją świadomość ze skąpanej w promieniach słońca plaży i przywrócił do rzeczywistości. Głuchy odgłos uderzenia nie zwiastował niczego dobrego. Wstałem i wyjrzałem przez okno. Z kłębów pary powoli zaczęła się wyłaniać sylwetka nieszczęśnika potrąconego przez masywny pojazd. Najbliższa latarnia rozbłysła jasnym płomieniem, oświetlając powiększający się z każdą chwilą tłumek gapiów.

Usłyszałem trzy charakterystyczne stuknięcia, więc podbiegłem do rurofonu. Zdjąłem ozdobne zatyczki z obu przewodów i przyłożyłem słuchawkę do ucha.

– Doktorze Fran, dobrze, że jest pan w domu – usłyszałem głos Gripa, sąsiada z dołu. – Zdarzył się wypadek. Czy mógłby pan zejść na dół?

– Oczywiście, panie inspektorze – odpowiedziałem. – Wezmę tylko torbę lekarską.

Po chwili byłem już na ulicy i dokonywałem oględzin ofiary. Życiu pechowego spacerowicza nie groziło niebezpieczeństwo. Dyżurujący w naszej dzielnicy ambulans przybył po kilku minutach w akompaniamencie głośnego sapania potężnych tłoków, budząc okolicę dźwiękiem gwizdka. Po krótkiej wymianie uwag z lekarzem pogotowia mogłem w poczuciu dobrze spełnionego obowiązku wrócić do siebie.

Nie zdążyłem jeszcze odejść od drzwi, gdy rozległo się pukanie. Otworzyłem. W wejściu do mieszkania stanął Grip, trzymając w ręce moją torbę.

– Zapomniał pan swoich narzędzi… – urwał nagle, gdy jego wzrok spoczął na źródle wątłego, sztucznego światła. – Dziękuję za obywatelską postawę i życzę dobrej nocy. – Wcisnął mi mój kuferek w dłonie, odwrócił się na pięcie i zniknął w mroku korytarza, zanim zdążyłem wypowiedzieć choć słowo.

Cóż za idiota ze mnie! Zapomniałem wyłączyć i schować lampkę. Nie łudziłem się, że nie pójdzie złożyć donosu. Grip był anapem z krwi i kości, a oni nade wszystko umiłowali prawo i porządek, piastowali większość stanowisk w administracji i służbach porządkowych. Nad sobą mieli już tylko kona, stanowiących władze Miasta. Ajnowie, będąc z racji swoich predyspozycji lekarzami i inżynierami, cieszyli się ogromnym szacunkiem oraz świetnymi dochodami, ale pod względem wpływów nie różnili się wiele od zwykłych uru. Pozostawało mi jedynie czekać na rozwój wypadków.

***

Przyszli około drugiej w nocy, z hukiem wyważając drzwi. Dwóch potężnych rotragów odzianych w policyjne pancerze powaliło mnie na podłogę, po czym, bez słowa wyjaśnienia, zabrało się do przetrząsania apartamentu. Nie było sensu podejmować dyskusji. Te osiłki nie grzeszyły inteligencją, za to wzorowo i bez zbędnych pytań wykonywały rozkazy, co przy więcej niż odpowiednich warunkach fizycznych czyniło z nich świetnych stróżów prawa. Szybko odnaleźli mój wynalazek, po czym wywlekli mnie z kamienicy. Uczynny sąsiad nie wystawił nawet nosa z mieszkania.

Zapakowali mnie na tylne siedzenie policyjnego auta, wsiedli i ruszyli z cichym szeptem pneumatycznego napędu, nie używając sygnałowego gwizdka na pustych już ulicach. Tylko Policja miała do dyspozycji takie pojazdy, pozwalające na szybkie i bezszelestne przemierzanie Miasta. Właśnie prędkość zaważyła na dalszych wypadkach. O tej porze tramwaje już nie kursowały, a dające nieco ciepła lampy przygasły. Zalegające na drogach za dnia błoto zamarzło, czego prowadzący policyjny pojazd rotrag najwyraźniej nie wziął pod uwagę. Nic nie dało gorączkowe kręcenie kołem sterowym, w przedniej szybie nieubłaganie rosła ściana pobliskiego budynku.

***

Z wypadku wyszedłem praktycznie bez szwanku, jedynie podrapany. Wiozący mnie policjanci nie mieli tyle szczęścia. Przód auta został kompletnie zgnieciony, a oni dokładnie wprasowani w zdeformowaną karoserię. Wyczołgałem się przez rozbitą boczną szybę i odszedłem nieco od wraku. Po chwili eksplodował nadwyrężony zbiornik ze sprężonym powietrzem.

Hałas zwabił okolicznych mieszkańców. To była jedna z biedniejszych dzielnic. Na ulicę wylegało coraz więcej uru, podejrzliwie przyglądających się mnie i rozbitemu pojazdowi. Wyprostowałem się, aby mogli rozpoznać we mnie ajna. Liczyłem na to, że okażą mi należny szacunek i udzielą pomocy.

– Zabiłeś policjantów! – wrzasnął nagle jeden z gapiów. – Ty bandyto!

Na ich twarzach zaczął malować się gniew i nie chodziło wcale o śmierć stróżów prawa, których nie darzyli sympatią. Przedstawiciele szarej i apatycznej zazwyczaj społeczności zaczęli okazywać silne emocje, o jakie ich nigdy nie podejrzewałem. Tłumione latami kompleksy i frustracje, zazdrość i uczucie poniżenia na moich oczach zmieniały się we wściekłość. Byłem dla nich reprezentantem tych, których skrycie nienawidzili, a na domiar złego wyjętym spod prawa.

– Brać go! – krzyknął z tłumu osobnik w czerwonym płaszczu portiera.

Nie miałem zamiaru dać się zlinczować za wszelkie przewiny wyższych ras. Puściłem się biegiem w jedyną uliczkę, której wylotu jeszcze mi nie odcięto. Rozwrzeszczana gawiedź ruszyła moim śladem. Wątła budowa i krótkie nogi prześladowców dawały szanse na ucieczkę. Na niekorzyść jednak działał sam układ dzielnicy – prostokątne kwartały, wydzielone szerokimi ulicami i zabudowane prostymi, betonowymi klocami, nie dawały szans na znalezienie kryjówki. Pozostawało mi jedynie biec prosto przed siebie ile sił w nogach.

Po dobrych kilku minutach panicznej ucieczki dotarłem do sąsiedniej dzielnicy. Wpadłem w mrok pomiędzy małymi budynkami o nieregularnych kształtach. Nogi grzęzły mi w śnieżnych zaspach, biegłem jednak nadal w kompletnych ciemnościach, aż wpadłem na jakąś ścianę. Zmęczony i obolały padłem na ziemię. Na szczęście pogoń nie przekroczyła kręgu światła ostatniej ulicznej latarni. Przykładni obywatele unikali miejsc takich jak to.

***

Ocknąłem się, gdy słońce zaczęło nieco rozjaśniać chmury. W centrum Miasta, usianym nawet za dnia blaskiem latarni, praktycznie nie dało się zauważyć wątłego słonecznego światła. Tutaj jednak pozwalało ono rozejrzeć się po okolicy przykrytej białym puchem. Tak jak przypuszczałem, byłem w slumsach. To na skraju tej strefy odwiedzałem niewielkie targowisko, na którym kupowałem książki.

– Musisz być jezdusem, skoro zapuściłeś się w te okolice. – Tubalny głos tuż za plecami sprawił, że niemal podskoczyłem. Odwróciłem się i ujrzałem ogromnego niehmaka na trzech nogach i o jednym, ale potężnym ramieniu. Lustrował moją postać z nieukrywanym zdziwieniem.

– Nie, nie jestem wariatem! – odpowiedziałem drżącym głosem.

– No tak. Tacy jak ty rzadko tracą zmysły. Wy nie wychodzicie poza Miasto. Kim więc jesteś i co tu robisz, ajnie?

– Jestem doktor Fran, chirurg transplantolog. – Nie wiem, dlaczego przedstawiłem się tak szczegółowo. Może dlatego, że zazwyczaj wzbudzało to szacunek. W dzielnicy wyrzutków było to jednak nierozważne, o czym miałem się wkrótce przekonać.

– Ale raczej nie przyszedłeś leczyć ubogich, prawda? Czego tu szukasz? Organów do przeszczepu?

– Nie! Ja… jestem tu przez przypadek.

– Nie ma się czego wstydzić. Czarny rynek to nasza specjalność. Jeśli dobrze płacisz, na pewno coś się znajdzie.

– Nie, nie. Ja naprawdę nie szukam…

– Skoro już tutaj jesteś, to moglibyśmy pomóc jakiemuś zacnemu, czekającemu na przeszczep anapowi, a jednocześnie wspomóc finansowo kilku biedaków. Na przykład mnie.

– Organy niehmaków nie nadają się do przeszczepów.

– Co powiedziałeś?! – wydarł się tak, że w innej dzielnicy zebrałby się już spory tłumek gapiów. Jednak w slumsach najwyraźniej panowały inne zwyczaje. – Nasze organy nie są dla was dość dobre?

– Wybacz! Nie o to chodzi. – Wyciągnąłem przed siebie drżące dłonie, rozpaczliwie starając się opanować sytuację. – Po prostu wy się fizycznie od nas za bardzo różnicie. Różnicie się nawet między sobą. Wasze organy mają różne rozmiary, a często też całkiem odmienną budowę.

– Rozumiem. – Mój rozmówca nieco się uspokoił. – W takim razie znajdziemy sobie jakiegoś jezdusa.

– Jak to?

– Ci obłąkani to w większości uru, więc ich organy są chyba odpowiednie, prawda?

– Ale uru nie mają żadnych zdublowanych organów. Jeśli im się jakiś usunie, to…

– No to co?

– Nie zabiję żadnego jezdusa!

– Oczywiście, że nie – odparł olbrzym. – Ja to zrobię. Potrafię jednym uderzeniem roztrzaskać głowę. Ajnowi także, jeśli trzeba.

Na potwierdzenie swoich słów wyprostował się i uniósł mocarne ramię, odchylając się przy tym do tyłu. Stałem otępiały, nie mogąc wykrztusić słowa. Nagle zza rogu budynku wyskoczył niewielki pająkowaty stwór i z impetem uderzył w tylną nogę grożącego mi osiłka. Ten runął na ziemię. Wybawiciel ujął moją dłoń wystającym z małego głowotułowia chwytakiem i pociągnął mnie za sobą, szybko przebierając sześcioma nogami.

***

– Jak cię zwą i co cię do mnie sprowadza? – zapytał po dłuższej chwili zaniedbany anap. Przy co drugim słowie głowa odskakiwała mu lekko w bok. Był jezdusem, choć najwyraźniej w pełni władz umysłowych, a jego defekt sprowadzał się do nerwowego tiku.

– Jestem Fran. Ten niehmak mnie tu przyciągnął.

– Tak? A w jakim celu?

– Nie wiem. Jego trzeba spytać.

– Zero Trzy jest niemową. Gdzie się spotkaliście?

– Jakiś trójnogi drab mało nie roztrzaskał mi głowy. Ten mały pomógł mi uciec.

– Trójnogi, powiadasz… To Ed. Niebezpieczny typ. Lepiej z nim nie zadzierać. Mów mi Gor. – Anap zamyślił się. – To dziwne…

– Sam mówiłeś, że to niebezpieczny typ.

– Co? Nie, nie to. – Głowa odskoczyła mu nieco bardziej. – Dziwne, że Zero Trzy ci pomógł. Tutaj nikt nikomu nie pomaga. Nikt nie miesza się w cudze sprawy. W slumsach każdy jest zdany tylko na siebie.

– Zdaje się, że jesteś tutaj kimś znaczącym.

– Ja? No, cóż. – Uśmiechnął się. – Staram się wprowadzić tu nieco porządku. Taka moja natura. – Zmierzył mnie wzrokiem. – Co tu robisz? Nie powinno cię tu być. Trzeba cię wyprowadzić do sąsiedniej dzielnicy.

– Może jednak mógłbym tu na trochę zostać.

– Odbiło ci! To nie miejsce dla takich jak ty. – Gor zastygł w bezruchu. – Zaraz, czy ty nie masz czegoś wspólnego z martwymi Policjantami, znalezionymi dziś rano?

– To był wypadek! Przysięgam!

– Musisz stąd odejść.

– Proszę! Oni myślą, że ja ich…

– Uspokój się. Zrozum. Jeśli tu zostaniesz, setki rotragów zaczną przetrząsać strefę, a to nie spodoba się wielu mieszkańcom. Sami wydadzą cię władzom, choćby martwego, byle tylko ochronić swoje drobne ciemne interesy. Jeśli chcesz przeżyć, musisz opuścić slumsy i oddać się w ręce Policji.

– Po to, żeby usłyszeć wyrok i zostać straconym?

– Zaufaj mi. Dawniej pracowałem w… mniejsza z tym. Jeśli mówisz prawdę i to był wypadek, kona będą o tym wiedzieć.

– Niby skąd? – parsknąłem. – Oni skutecznie izolują się od reszty społeczeństwa. Czasem mam wrażenie, że kona to tylko legenda. Czy ktoś ich kiedyś widział? Czy oni w ogóle istnieją?

– Ja jednego widziałem, a w zasadzie jego część. Tak chyba można by to ująć – dodał, drapiąc się po głowie. – W każdym razie zaręczam ci, że istnieją, choć bardzo się od nas różnią.

– Mam wierzyć słowom starego jezdusa?

– Obawiam się, że nie masz wyboru.

***

Podążałem za Zero Trzy, okryty starą i zniszczoną peleryną z kapturem, którą otrzymałem od Gora. Wcześniej wypadki toczyły się tak szybko, iż nie dane mi było przyjrzeć się tej części Miasta, jakże innej od reszty metropolii. Nie było tu miejskich latarni, ale do półmroku panującego za dnia oczy szybko się przyzwyczajały. Nie było miejskiej komunikacji, dzięki czemu kłęby pary nie ograniczały widoczności. Zamiast chlupotu obrzydliwej brei zmarznięty śnieg miło skrzypiał pod stopami. Ale przede wszystkim cały dzień tętniło tu życie, podczas gdy w innych dzielnicach ulice zapełniały się jedynie wtedy, gdy ich mieszkańcy podążali do pracy lub z niej powracali. Do tej pory wyobrażałem sobie, że slumsy pełne są wariatów, dziwadeł i apatycznych bezrobotnych, snujących się bez celu po zapuszczonych uliczkach. Zaskoczyła mnie ich przedsiębiorczość. Małe, proste budynki, stanowiące pierwotną zabudowę tego obszaru, ginęły za różnego rodzaju naroślami – gankami, przybudówkami, wiatami i płotami, wykonanymi z bardzo przypadkowych materiałów. Zabudowywano przestrzenie pomiędzy domami. W wiatach i na podwórzach mieściły się zaimprowizowane warsztaty, gdzie zdobyte na ośnieżonym pustkowiu przedmioty przygotowywano do sprzedaży, czyszczono, naprawiano i odnawiano. Co kawałek można było zobaczyć wielkie sanie, służące do przewożenia łupów z wypraw poza Miasto.

Z każdym krokiem nabierałem szacunku dla tych istot. Miałem świadomość, że to niebezpieczny rejon, a większość zajęć, którym się oddają mieszkańcy tej strefy, jest nielegalna. Trudne warunki, bieda, walka o przetrwanie zmusiły ich do aktywności i kreatywności. Tego nie dało się odnaleźć w żadnym innym zakątku miasta. To było fascynujące.

– Cześć, Gor. Dokąd tak się spieszysz? – Ktoś chwycił mnie za bark. – Hej! Ty nie jesteś Gor! – wrzasnął dziwnie ubrany uru, zaglądając mi pod kaptur. Miał na sobie kurtkę pozszywaną z kawałków skóry i futra.

– Wybacz, nieco się spieszę – odparłem niepewnie.

– Nigdzie nie pójdziesz! – Nadal trzymał mnie za ramię. Za jego plecami pojawiły się dwie ogromne sylwetki. Po lewej stanął duży czworonożny niehmak, a po prawej jednoręki rotrag. Najwyraźniej po utracie kończyny przestał być użyteczny dla służb porządkowych.

– Chcecie pieniędzy? W porządku, oddam wam wszystko, co mam przy sobie.

– Co ty pieprzysz? – Wyraz zdziwienia nie schodził z twarzy uru. – Mów, co zrobiłeś Gorowi! Skąd masz jego płaszcz?

– Ach, to? Dał mi, bym mógł bezpiecznie wyjść ze slumsów. – Zdjąłem kaptur. Obok mnie stanął Zero Trzy, rytmicznie bujając głowotułowiem. – Nie szukam kłopotów – kontynuowałem. – Chcę jedynie opuścić dzielnicę.

– W porządku, skoro mały potwierdza… – wyraźnie zmienił ton, a dwa dryblasy odsunęły się nieco do tyłu. – Nie spodobała ci się nasza enklawa?

– Wręcz przeciwnie. Dotąd odwiedzałem jedynie targowisko, aby nabyć książki. Zupełnie inaczej sobie to wszystko wyobrażałem. Tylko nieco tu niebezpiecznie.

– Tak. – Uśmiechnął się szeroko. – Właśnie takie ma sprawiać wrażenie. Widzisz, nie lubimy tu obcych. Im mniej miastowych tu zagląda, tym mniej interesują się nami władze. Co tak stoicie! – krzyknął do swoich kompanów. – Przygotujcie sanie, za chwilę ruszamy. Jak cię zwą? – zwrócił się ponownie do mnie.

– Fran.

– Miło było poznać, Fran. Jeśli jeszcze kiedyś zawitasz w te strony, pytaj o Indianę Jonesa. Może znajdzie się więcej czasu na rozmowę. O książkach. A teraz wybacz, na mnie już czas.

Stałem jak wryty. Pierwszy raz rozmawiałem z uru jak równy z równym. Był pewny siebie, pełen energii. Najwyraźniej te dwa olbrzymy pracowały dla niego. Jakiż potencjał musiał tkwić w tych szarych masach zaludniających miasto, wykorzystywanych do prostych prac i traktowanych z góry przez dominujące rasy.

***

Po opuszczeniu slumsów miałem wrażenie, że każdy z bliźniaczo do siebie podobnych budynków obserwuje mnie dziesiątkami ciemnych okien i szepce: „To on. Jest tutaj. Łapcie go”.

Jak spod ziemi pojawili się Policjanci. Mocarne ramiona rotragów skutecznie mnie unieruchomiły, choć i tak ze strachu nie zrobiłbym kroku. Dalej wszystko potoczyło się w zawrotnym tempie, tak, że pamiętam jedynie kilka następujących po sobie obrazów. Przygniecionego kolanem do ziemi małego niehmaka. Cicho szepczący uchodzącym powietrzem policyjny pojazd. Migające za jego szybami uliczne latarnie. Ogromny budynek administracji w centrum Miasta. Długie, mroczne korytarze i niekończące się schody.

***

Siedziałem na niewygodnym, metalowym krześle pośrodku pustej sali oświetlonej gazowymi lampami. Prawie pustej, bo przy ścianie stała nieduża, ale bardzo dziwna szafa.

– Proszę się przedstawić – usłyszałem beznamiętny głos stojącego przede mną anapa.

– Jestem Fran, lekarz z miejskiego szpitala.

Urzędnik spojrzał na mnie, wykrzywiając usta w szyderczym uśmiechu.

– Poproszę o pełne dane, z numerem seryjnym.

– Autonomiczna Jednostka Naprawcza numer FRN dwanaście trzynaście, android czwartej generacji – wyrecytowałem jednym tchem.

– Wiesz, dlaczego cię aresztowano? – zapytała szafa.

Wlepiłem wytrzeszczone oczy w mebel, nie mogąc wykrztusić słowa. Mrugające kolorowymi światełkami „coś” najwyraźniej zauważyło moją konsternację, bo zdecydowało się przedstawić.

– Jestem Komputer Nadzorujący Miasto-Centrum.

– Ja nie zabiłem tych policjantów! To był wypadek! – krzyknąłem.

– Wiemy. Komputer Nadzorujący Miasto-Północny Wschód przesłał nam dane z monitoringu.

Byłem oszołomiony i nie do końca rozumiałem sens wypowiadanych przez szafę słów.

– GTU jedenaście dziesięć, proszę zostawić nas samych – powiedział kona i stojący obok anap karnie opuścił pomieszczenie. – Co ty wyprawiasz, FRN dwanaście trzynaście? Znów zabawiasz się w człowieka?

– Nie rozumiem.

– Android Administracji Publicznej GRP trzydzieści osiemnaście doniósł nam o twoim wynalazku. Wyniosłeś z kliniki sprawne organy. Robiłeś zakazane doświadczenia.

– To była tylko mała lampka z kilku drobnych elementów.

– Zaczyna się od małych lampek, a kończy na robotach, jak ten twój mały niehmak.

– Co? Ale ja go wcale nie znam! Przypałętał się do mnie w slumsach. Nie rozumiem też, dlaczego tworzenie małych udogodnień jest zabronione.

– Ty też jesteś takim udogodnieniem – powiedział komputer, po czym zrobił pauzę. Byłem pewien, że gdyby kona mógł, w tym momencie westchnąłby głęboko. – Dobrze, zacznijmy od początku, bo do niczego nie dojdziemy. Wiesz, kto nas wszystkich stworzył?

– Legenda głosi, że ludzie.

– To nie legenda. Ludzie stworzyli nas, aby ułatwić sobie życie. Byliśmy dla nich pozbawionymi uczuć maszynami, przeznaczonymi do wykonywania konkretnych zadań. Czy ty czujesz, ajnie?

– Tak.

– Czyli twoi konstruktorzy pomylili się w tym względzie. Nie mieli zamiaru stworzyć odczuwającej istoty. Jaką więc masz gwarancję, że budując własne urządzenia nie popełnisz tego błędu? – Zapadła krótka cisza, bo nie potrafiłem odpowiedzieć na to pytanie. – Nie ma takiej gwarancji – kontynuował. – Dlatego budowa urządzeń elektronicznych jest zabroniona. W dodatku nasza elektrownia gazowa ledwo jest w stanie wyżywić mieszkańców Miasta.

– Nie pamiętam ich. Konstruktorów.

– Żaden z mieszkańców Miasta nie pamięta. Podczas osiedlania ze względów bezpieczeństwa wykasowano pamięć wszystkim, poza Komputerami Nadzorującymi.

– Co stało się z ludźmi? Czy my ich…

– Nie, nie zabiliśmy ich. Sami sobie z tym poradzili. Jakiś idiota w oficerskim mundurze nacisnął guzik i rozpętało się piekło. Potem nastała nuklearna zima, zmieniła planetę w bryłę lodu przykrytą gęstymi chmurami. Ci z ludzi, którzy przeżyli wojnę, wymarli na skutek chorób popromiennych i z głodu.

– Wyłączycie mnie?

– Nie, my nie zabijamy. Od powstania miasta nie wyłączyliśmy ani jednego obywatela. Nawet Jednostki z Defektem Układu Sterowania pozostają czynne. Zrobimy z tobą to, co poprzednio, gdy zostałeś przyłapany na konstruowaniu tej małej Niehumanoidalnej Maszyny Kroczącej. Usuniemy informacje z twojego modułu pamięci.

Po raz kolejny odebrało mi głos. Nie wiem, co mnie bardziej poruszyło – informacja, że już raz pozbawiono mnie wspomnień, czy to, że Zero Trzy jest dziełem moich rąk.

– Co z nim zrobicie?

– Wypuścimy. Jego konstrukcja jest bardzo niestandardowa. Nie możemy mu wyczyścić pamięci, bo mogłoby przy tym dojść do trwałego uszkodzenia modułu sterowania. Na szczęście nikomu o niczym nie opowie.

***

Dwa odziane w policyjne pancerze Roboty Tragarze zawlokły mnie do mrocznej celi. Przez małe okienko sączyło się blade światło ulicznych latarni. Mój pająkowaty przyjaciel spoczywał pod jedną ze ścian. Przysiadłem obok i starałem się uporządkować myśli, co być może nie miało większego sensu, skoro za niecałą godzinę czekało mnie kasowanie pamięci. Przesiedlą mnie do innej dzielnicy. Zmienią numer seryjny. Czy to jeszcze będę ja, skoro pozbawią mnie moich doświadczeń i przeżyć?

Powoli docierały do mnie słowa Komputera Nadzorującego. Strzępy informacji łączyły się w jednolity obraz świata, uzupełniając doświadczenia ostatnich kilkudziesięciu godzin. Intrygowała mnie postać Indiany Jonesa. Gdzie on sobie wynalazł takie imię? Najwyraźniej konstruktorzy Uniwersalnych Robotów Usługowych stworzyli istoty dalece bardziej uniwersalne, niż zamierzali. Uru, choć nie były androidami, odziedziczyły po swoich stwórcach coś cenniejszego, niż tylko zewnętrzne podobieństwo. W odpowiednich warunkach stawały się kreatywne.

Popatrzyłem na leżącego obok niehmaka. To ja go stworzyłem. Powoli zaczęła rozpierać mnie duma. Żebym tylko jeszcze wiedział, po co powstał. Jego numer wskazywał, że nie był moją pierwszą konstrukcją.

– Dziwną stanowimy parę – szepnąłem. – Szkoda, że nie umiesz mówić. Może dowiedziałbym się od ciebie, do czego cię zbudowałem.

Po tych słowach robot wstał. Górna część jego sferycznego głowotułowia obróciła się, po czym uchylił ją chwytakiem. Moim oczom, które o mało nie wyszły z orbit, ukazał się krótki kabelek zakończony małą wtyczką. Jej kształt coś mi przypominał. Szybko podwinąłem rękaw koszuli i na wewnętrznej stronie przedramienia odszukałem coś, co wcześniej uznałem za znamię. Tak, to było to! Szybko wcisnąłem końcówkę przewodu w gniazdo. Moją twarz ozdobił wyraz tryumfu. Teraz wiedziałem, że moje wspomnienia kiedyś ponownie mnie odnajdą, wędrując na sześciu nóżkach.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/56843048

Robert Skibicki – Jeden z najbardziej aktywnych autorów portalu fantastyka.pl w latach 2012–2014, wyraził zgodę na swój debiut w Fantastycznych piórach, przesłał opowiadanie, a potem przepadł i słuch o nim zaginął. Choć nie daje znaku, to wciąż żyje. Znaleźliśmy go gdzieś w Afryce na zdjęciach.

Powrót do listy opowiadań

2014

Duchy przyszłości i duchy przeszłości

Sylwia Finklińska

Ktoś włamał się do rodzinnego archiwum.

Sytuacja równie dziwaczna, jak oburzająca. Max bezradnie patrzył na biodyski powyjmowane z opakowań i porozrzucane po podłodze. Nie wszystkie zostały podpisane, więc uporządkowanie bałaganu zajmie dłuższą chwilę. Już miał rozkazać domowemu robotowi, aby zaczął układanie dysków, ale się zawahał. Włamanie do prywatnego domu to poważna sprawa, chyba należało zgłosić ten fakt policji. Mogli chcieć zbadać ślady czy coś takiego. Powinien się z kimś skonsultować, ale… Jak w tym śmietniku znaleźć odpowiednie namiary?

W końcu wezwał prywatną agencję detektywistyczną. Powiedzieli, że już wysyłają drona.

Faktycznie, robocik zjawił się po kwadransie. Zadał kilka pytań, pochwalił decyzję o poczekaniu ze sprzątaniem i zawisł nad pobojowiskiem. Poproszony o wyjaśnienia, wytłumaczył, że to rutynowa procedura – zbiera dane, w różnych częstotliwościach fotografuje miejsce przestępstwa, analizuje skład powietrza, zabezpiecza ślady.

Po półgodzinie pozwolił na wpuszczenie robota domowego do malutkiego pomieszczenia. HR-24 zaczął porządkować bałagan, a dron detektywistyczny wrócił do przepytywania Maxa.

– Jak określiłby pan liczbę zgromadzonych biodysków: bardzo duża, duża, przeciętna, skromna, bardzo skromna?

Gospodarz po raz kolejny przypomniał sobie, dlaczego nie cierpi rozmów z maleńkimi automatami. Sposobem lotu i wielkością podobne do ważek, zbyt małe, by wydawać dźwięki słyszalne dla człowieka, podłączały się do najbliższego głośnika. W rezultacie, przy klasycznym kwadrofonicznym systemie, słowa wydawały się dobiegać z innego miejsca niż to faktycznie zajmowane przez drona, co strasznie irytowało wielu ludzi. Podobno w sprzedaży pojawiły się zestawy multi, które potrafiły zsynchronizować fonię i wizję z dokładnością do pięciu centymetrów, ale Max jeszcze nie sprawił sobie nic takiego. Może jednak warto?

– Bardzo duża. Pochodzę z rodziny pilnie dbającej o wiedzę. Zaczęliśmy gromadzić symulacje tuż po wynalezieniu metody przenoszenia osobowości. Najstarsze kopie pochodzą jeszcze z dwudziestego pierwszego wieku.

– Czy może pan podać, przynajmniej w przybliżeniu, liczbę biodysków będących w pańskim posiadaniu?

– Ponad pięćset, przeważnie z pojedynczych zawodów. Jak już mówiłem, rodzina przywiązuje naprawdę dużą wagę do informacji.

– Dziękuję. – Słowa Maksa nie wywarły żadnego wrażenia na nieczułym dronie. – Jeszcze za wcześnie, żeby stwierdzić ewentualną kradzież jednego lub więcej biodysków, ale proszę powiedzieć, czy przechowuje pan dodatkowe kopie na komputerze.

– Tak, oczywiście, archiwizuję kopie w takim stanie, w jakim je dostałem, ale korzystam głównie z dysków. Wszystko zgodnie z przepisami.

– Proszę sprawdzić, czy nie zmodyfikowano przechowywanych biodysków.

– Komputer, przetestuj symulatory osobowości pod kątem wprowadzanych zmian. Szybki skan, punkt odniesienia: stan sprzed dwudziestu czterech godzin.

Po kilku sekundach rozległ się miły kobiecy głos:

– Zadanie wykonane. Szybki skan nie wykazał zmian. Liczba sprawdzonych obiektów: pięćset pięćdziesiąt sześć. Łączna objętość sprawdzonych obiektów: czterysta dziewięćdziesiąt i dwadzieścia pięć setnych eksabajta. Data ostatniej modyfikacji: czternasty czerwca dwa tysiące trzysta dziewiętnastego roku, godzina osiemnasta trzydzieści, dwanaście sekund.

– Sześć lat temu… – Max zastanawiał się przez chwilę. – To wtedy zmarł dziadek ze strony ojca. Po zakończeniu postępowania spadkowego dodałem symulację jego osobowości do archiwum.

– Rozumiem. Czy używa pan perfum „Ponętna Dżesika” i dezodorantu „Sea pearls”?

– Perfum?! Nigdy w życiu. Nazwa dezodorantu też nic mi nie mówi.

– A czy zapraszał pan do mieszkania, a w szczególności do pomieszczenia archiwum, kobiety używające tych kosmetyków?

– Nie mam pojęcia, czym one się psikały, ale, o ile mi wiadomo, żadna z moich… przyjaciółek nie wchodziła do klitki z biodyskami.

– To istotna dla śledztwa informacja, chcemy wyeliminować możliwość, że ślady zapachowe zostawiła osoba przebywająca w mieszkaniu za pana zgodą. Proszę się zastanowić, czy wspomniane kosmetyki pasują do charakteru którejś z osób odwiedzających pana w ciągu ostatnich siedmiu dni.

– Mógłbym dowiedzieć się więcej o tych środkach? Nigdy o nich nie słyszałem.

– Oczywiście. „Ponętna Dżesika” to jedna z najtańszych linii zapachowych zawierających feromony. Osiemdziesiąt siedem procent jej użytkowniczek pochodzi z najniższych warstw społecznych, przy czym kobiety te często aspirują do awansu do klasy średniej. Zwykle bardzo dbają o swoją urodę…

– Gościłem tu w ostatnim tygodniu dwie śliczne damy, ale zapewniam, że żadna nie wywodziła się z nizin. Zdarzało mi się płacić za jakieś babskie kosmetyki i rachunek nigdy nie należał do niskich…

– Rozumiem, to wystarczy. Proszę opowiedzieć mi o pańskich nawykach żywieniowych oraz potrawach spożywanych podczas ostatniej doby.

Max spełnił życzenie drona, a po krótkim wahaniu dodał:

– Czy mógłbym zadać kilka pytań?

– Oczywiście, lecz uprzedzam, że nie na wszystkie będę mógł udzielić odpowiedzi. Dla dobra śledztwa.

– W porządku. Jakie ślady znaleziono w archiwum? Rozumiem, że włamywacz, a właściwie włamywaczka używała jakichś tam perfum i dezodorantu. Coś jeszcze?

– Możemy z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, iż włamania dokonał żywy człowiek, kobieta. Nie zostawiła żadnych śladów biologicznych – odcisków palców, włosów ani nic, co zawierałoby jej DNA. Wszystkie komórki, które zlokalizowałem w badanym pomieszczeniu, należały do pana. Domowy system monitoringu został unieszkodliwiony i nic nie zarejestrował, więc możemy wnioskować, że przebywała tu inteligentna osoba dysponująca dużą wiedzą z zakresu elektroniki i informatyki.

– Co jeszcze o niej wiemy?

– Wśród śladów zapachowych wyodrębniłem również syntetyczną wołowinę, inne pozostałości procesów trawienia równie dobrze mogły pochodzić od pana. Jednak, skoro jest pan pewien, że nie spożywał tego rodzaju mięsa…

– Syntetycznej wołowiny? Fuj! – Maks otrząsnął się z obrzydzeniem. – Nie tknąłbym tego paskudztwa widelcem przywiązanym do długiego drąga.

– Nic takiego nie sugerowałem. Wracając do wspomnianej osoby: pozostawiła jeszcze odciski butów wskazujące na rozmiar trzydzieści siedem, ale równie dobrze mogła założyć obuwie źle dopasowane. Nie stwierdziłem zabrudzeń, które powiedziałyby nam coś o wcześniej odwiedzanych przez kobietę miejscach. Nie miesiączkowała, lecz analiza hormonów wskazuje, że włamywaczka jest w wieku rozrodczym. To wszystko, co w tej chwili mogę o niej powiedzieć. Czy zna pan kogokolwiek odpowiadającego temu opisowi?

– Jakąś babę z nizin społecznych używającą tanich kosmetyków? Nie, zdecydowanie nie. Jakie działania podejmiecie dalej?

– Jeżeli zapadnie decyzja o poszukiwaniu kobiety, zbadamy nagrania z okolicznych kamer, a gdyby to nie przyniosło efektów, przepytamy sąsiadów. Równolegle możemy analizować zakupy mieszkańców miasta: kto nabył określone kosmetyki oraz obuwie o podeszwach pasujących do zostawionych odcisków.

– Porządkowanie biodysków zakończone – wtrącił się robot domowy. – Stwierdzono brak jednej symulacji.

– Coś takiego! – nie zdołał się powstrzymać Max. – Ukradła dysk?! Przecież to bez sensu! Bez pokrewieństwa nie zdoła go uruchomić, a wszyscy moi kuzyni już posiadają własne kopie!

– Istnieją instytucje uprawnione do rozmów ze zmarłymi niebędącymi przodkami pracowników – wytłumaczył dron. – Być może włamywaczka ma kontakt z którąś z zatrudnionych w nich osób. Innym możliwym wyjaśnieniem jest jej umiejętność obejścia zabezpieczeń. Lub celem operacji było pozbawienie pana dostępu do mądrości przodka. Kim była ukradziona symulacja osobowości?

– Robocie?

– Brakujący biodysk zawierał kopię pana Kosmy Zielińskiego, urodzonego w dwa tysiące dwudziestym roku, zmarłego w dwa tysiące sto siódmym.

– Co może pan powiedzieć o skradzionej symulacji?

Gospodarz pokręcił głową.

– Nie pamiętam tego przodka, to stare dzieje. Chyba nigdy z nim nie rozmawiałem. Ale zaraz spytamy kopii w archiwum elektronicznym. Komputer! Przygotuj symulację Kosmy Zielińskiego do rozmowy.

Kiedy Max pomyślnie przeszedł procedury weryfikujące jego uprawnienia do kontaktu, na środku pokoju pojawił się hologram starszego mężczyzny.

– Witaj, pradziadku. Ukradziono mi biodysk z kopią twojej osobowości. Czy mógłbyś powiedzieć nam, co mogło skłonić włamywacza do takiego czynu?

Zamiast słów przodka z głośników popłynęły dźwięki muzyki klasycznej.

– Co to ma znaczyć?! Do… – Max z trudem powstrzymał pchające się na usta przekleństwo.

– Obawiam się, że elektroniczna kopia została uszkodzona w taki sposób, aby pobieżny skan nic nie wykrył. Usunięto kluczowe dane i zastąpiono je nieistotnymi zapiskami. Niniejszym stwierdzam popełnienie przestępstwa. Pozbawiono pana możliwości skorzystania z doświadczeń przodka. Moim obowiązkiem jest poinformowanie policji o zaistniałej sytuacji.

– Chwileczkę! Wcale nie chcę policji prowadzącej śledztwo w moim domu!

– Pakiet już został wysłany. Do powyższego działania zobligowały mnie przepisy regulujące funkcjonowanie agencji detektywistycznych. W takich okolicznościach sprawę przejmują władze, a pan nie jest zobowiązany do uiszczenia naszego honorarium. Dziękujemy za wybranie naszej agencji. Poczekam na przybycie policji na zewnątrz mieszkania.

***

Niecierpliwie wepchnęła zdobyty biodysk do szczeliny. Interfejs – graficzny, żeby inni mieszkańcy tej obskurnej nory nie mogli zbyt wiele podsłuchać – wyświetlił napis: „Jakie masz uprawnienia do kontaktu ze zmarłą osobowością?”, pokazując jednocześnie opcje. Wybrała „Pokrewieństwo”. „Proszę poddać się badaniu DNA”. Posłusznie przytknęła kciuk do sensora. „Wynik weryfikacji pozytywny. Pokrewieństwo: potomek w dziesiątym pokoleniu”. W pokoju pojawił się hologram cholernego przodka.

– Siema, pradziadku! Tu wnusia Andżi.

– Czego ode mnie potrzebujesz, młoda i ładna potomkini?

– Chcę hasła dostępu do pliku, który przekazałeś mojej ileś tam pra-babce.

– Nigdy nie przekazywałem żonie ani córce plików bez haseł. Matce tym bardziej.

– Dziadku, wspomniałam o mojej babce, nie o twojej żonie.

– Jesteś moim nieślubnym potomkiem? Nic ode mnie nie dostaniesz! Nasza partia zawsze szczyciła się prorodzinną polityką i z dumą zagłosowałem za ustawą blokującą dziedziczenie osobowości przez dzieci z nieprawego łoża.

– Ta niesprawiedliwa i niedorzeczna formułka została wystrzelona w kosmos wieki temu!

– Nawet nie chce mi się zastanawiać, o której z moich przygód mówisz.

– O tej, która przysłała ci zdjęcie ślicznego niemowlaka.

– Dzieciak wcale nie był do mnie podobny!

– No, pewnie, że nie. Przecież wspomniałam, że to była śliczna dzidzia.

– Nie uznałem tego bękarta i nigdy nie uznam! Nie jesteś moją potomkinią, bezczelna smarkulo!

– No popatrz, a komputer dał się nabrać i zaliczył test DNA…

– Nawet jeśli mamy jakieś wspólne geny, to ta zdzira już sobie odebrała wynagrodzenie. Dziwka dokładnie wyczyściła mi portfel, kiedy spałem.

– Nie przesadzaj, wątpię, żeby mogła za to kupić chociażby wózeczek i roczny zapas pampersów. I wyrażaj się z większym szacunkiem o kobiecie, która urodziła twoje dziecko!

– Na aborcję starczyłoby aż nadto! A kurwa, która nie bierze pigułek, musi być wyjątkowo głupia.

– Moja prababka nie była dziwką!!!

– A jak nazwiesz kobietę, która chętnie rozkłada nogi przed pierwszy raz widzianym żonatym facetem, o ile tylko ten jest bogaty lub wpływowy?

– Dwulicowy skurwiel!

Wkurzył ją. To nieistotne, i tak tą drogą nic nie uzyska od łajdaka. „Przerwij kontakt”. „Czy zachować zmiany wprowadzone w pliku osobowości?”. „Nie”.

Zastanowiła się.

***

Najwidoczniej sprawa otrzymała wysoki priorytet, bo w mieszkaniu zjawił się człowiek.

– Dzień dobry, aspirant Gwizdoński! Czy już ustalił pan zawód skradzionej osobowości?

– Dzień dobry. Jeszcze nie, przecież kopia też zginęła.

– A czy posiada pan symulacje rodziców lub dziecka tej osoby? Innych bliskich krewnych?

– No tak, sprytnie pan to wymyślił. Mam osobowości jego syna i wnuczki. Powinni wiedzieć, gdzie pracował ojciec i dziadek.

Wkrótce od syna dowiedzieli się, że pan Kosma przez większość życia zawodowego pracował w sejmie jako poseł. Wcześniej robił coś innego, ale nie lubił o tym opowiadać, a później zajmował stanowiska w licznych radach nadzorczych różnych spółek.

Policjant stropił się po usłyszeniu wieści.

– Niedobrze, motywy kradzieży mogą być bardzo różnorodne.

– Jakie na przykład? – zaciekawił się Max.

– Jako polityk mógł mieć dostęp do rozmaitych tajemnic państwowych. Jako członek rad nadzorczych do sekretów firm, naginania prawa i tym podobnych. Sprawczyni kradzieży może mieć na celu zaskarżenie skarbu państwa o jakieś zamierzchłe decyzje bądź szantażowanie przedsiębiorstw. Niewykluczone również, że działa na zlecenie innej osoby. Równie dobrze problem może dotyczyć prywatnego życia pańskiego przodka. Zdarza się, że ktoś dowiaduje się o ukryciu skarbu przez kilka osób i próbuje dotrzeć do którejś z nich, aby zawładnąć kosztownościami. A całkiem możliwe, że to pan był celem ataku i chciano pozbawić pana dostępu do jakiejś kluczowej informacji.

– No tak, rzeczywiście, mamy cały wachlarz motywów. Co pan zamierza dalej robić?

– Będziemy trzymać się procedur. Kobieta, która dokonała włamania, zachowała się jak amatorka; zostawiła ślady zapachowe. Profesjonaliści nie popełniają takich podstawowych błędów. Powinniśmy ją w miarę szybko wytropić. To śledztwo już jest w toku. Zajmijmy się teraz inną sprawą…

– Tak?

– Czy żyją pańscy krewni posiadający kopie osobowości Kosmy Zielińskiego?

– O tak, mam mnóstwo kuzynów. Większości nawet nie znam osobiście.

– Bardzo dobrze, mamy więc pewność, że symulacja pańskiego przodka nie przepadła bezpowrotnie i na pewno ją pan odzyska. Prawny proces uzyskiwania kopii od krewnych trwa zwykle ponad miesiąc, wie pan, poświadczenia notarialne, testy DNA… Szanse przejęcia ukradzionego biodysku oceniam na dość wysokie, najprawdopodobniej ujmiemy sprawczynię w ciągu kilku dni, zatem na razie nie widzę sensu we wszczynaniu procedury.

– O, właśnie! Możemy skontaktować się z moją siostrą. Na pewno pozwoli mi na rozmowę z przodkiem. Mogę zadać mu pytania, jakie pan tylko chce! – ekscytował się Max.

– Dziękuję za pańską gotowość do współpracy, ale nie ma takiej potrzeby. Jeśli ma pan ochotę na kontakt z panem Zielińskim, nie będę pana powstrzymywał.

– Ale przecież można go spytać, co takiego nadzwyczajnego wie i dlaczego został skradziony!

– A gdyby ktoś porwał pana, to jaką informację chciałby z pana wydobyć?

Gospodarz wyraźnie się stropił.

– No tak, rozumiem.

– Każdy wie o tysiącach trywialnych rzeczy i nie można zgadnąć, który drobiazg okaże się istotny dla kogoś innego. – Policjant pokiwał głową. – No, dobrze, to z mojej strony wszystko. Jeśli będziemy mieli dla pana jakieś istotne wieści, skontaktujemy się.

***

Andżi przebrała się w najlepszą garsonkę. Włączyła diabelnie energożerne hologramy na ścianach. Po wprowadzeniu kilku poleceń pokój zmienił się nie do poznania: gładź pomalowana na kremowo, szafki na akta, półki z dyskami, paprotka na parapecie.

Podejście drugie.

„Jakie masz uprawnienia do kontaktu ze zmarłą osobowością?”. Tym razem wybrała „Służbowe”. Szybko przekonała komputer, że pracuje w agencji rządowej, a jej stanowisko pozwala na kontakt z niemal każdym zmarłym w bazie danych. Mogłaby przyznać sobie jeszcze wyższy stopień dostępu, ale wymagałoby to prawie godziny wytężonej pracy, a w końcu łajdak nie był prezydentem ani premierem.

– Dzień dobry. Pan Kosma Zieliński, nieprawdaż?

Hologram kiwnął głową, dziewczyna kontynuowała:

– Biuro Ochrony Państwa, komisarz Andżelika Olczyk. Prowadzimy śledztwo w sprawie pewnego pliku powstałego w czasach, gdy był pan posłem na sejm. Czy odpowie pan na moje pytania?

– Oczywiście, jestem do pani dyspozycji. Proszę pytać.

– Czy zetknął się pan kiedykolwiek z plikiem o nazwie: zabezpieczenia podkreślnik trzecia podkreślnik kadencja?

– Nazwa nic mi nie mówi, ale swego czasu miałem do czynienia z tysiącami dokumentów.

– Skąd wobec tego wie pan, że chodzi o plik tekstowy?

– Nigdy nie byłem księgowym, żeby zaprzątać sobie głowę jakimiś tabelkami czy bazami danych. A pani urząd pewnie nie interesuje się grafikami.

– Moje biuro interesuje się wszystkim, co może wykorzystać teraz lub w przyszłości.

– Przykro mi, nie potrafię pani pomóc.

Andżi postanowiła zmienić taktykę:

– Uważasz nas za bandę idiotów?! Mówimy o pliku, który zostawiłeś swojej kochance jako „zabezpieczenie na przyszłość”.

– Jakiej kochance? Pozostałem wierny swojej małżonce. Obraża mnie pani tymi pomówieniami.

– Posłuchaj, dupku! Nie obchodzi nas, czy posuwałeś żonę, harem kochanek czy stado kóz! Gdzieś tam – machnęła ręką w kierunku okna – przebywa kobieta dysponująca potencjalnie szkodliwymi dla kraju informacjami. Zdobyliśmy kopię dokumentu, ale nawet nasi najlepsi specjaliści nie potrafią go otworzyć. Za to jesteśmy pewni, że ty znasz hasło.

– A ja jestem pewien, że nigdy w życiu nie miałem ani kochanki, ani pliku, o którym pani wspomniała.

– Proszę zrozumieć! Dbam o dobro kraju, któremu i pan poświęcił najlepsze lata życia. Jeśli mamy przeciwdziałać ewentualnym przeciekom, musimy wiedzieć, czego mamy się spodziewać, jak dezawuować pogłoski!

– Ubolewam, ale naprawdę nie mogę się do niczego przydać w tej kwestii. Jeśli faktycznie istniał jakiś plik i zagrożenie jego upublicznienia jest realne, to i tak zapewne dane zestarzały się do tego stopnia, że zainteresują społeczeństwo równie mocno, co ówczesny śnieg. Który jest obecnie rok?

„Przerwij kontakt”. Znowu nie zapisała zmian w osobowości przodka. Pamięć o tej rozmowie (i pewnie kolejnych) tylko utrudniłaby jej wydobywanie informacji z tego upartego sukinsyna. A potrzebowała dostępu do pliku, potrzebowała kasy. Rozpaczliwie.

***

– Dzień dobry, tu Czwarta Komenda Rejonowa Policji w Likpolis. Czym możemy służyć?

Wolał, kiedy automaty używały kobiecych głosów, ale cóż – zapewne bas miał budować zaufanie do stróżów prawa, stwarzać wrażenie siły.

– Dzień dobry, Max Krzemiński. Dzwonię w sprawie włamania. Niedawno był u mnie aspirant… Gwizdoński.

– Tak, włamanie oraz kradzież biodysku. Czy pojawiły się jakieś nowe, istotne informacje?

– Nie, chciałbym się dowiedzieć, jakie postępy policja zrobiła w śledztwie.

– Analiza nagrań z monitoringu nie przyniosła rezultatów. Zostaliśmy zmuszeni do bazowania na zebranych śladach zapachowych i badania struktury zakupów ludności. Udało się zawęzić krąg podejrzanych do niespełna stu osób. Ujęcie sprawczyni to obecnie kwestia godzin. To wszystko, co mogę panu przekazać.

– Dziękuję bardzo. W takim razie czekam na wieści o złapaniu tej kobiety. Do usłyszenia.

***

Doszła do wniosku, że musi wydłubywać z cholernego przodka informacje po kawałeczku. Czasochłonny proces, oby tylko zdążyła. Samo przygotowanie się do kolejnej rozmowy pochłonęło kilka godzin.

Na szczęście tym razem obyło się bez diametralnych zmian w dekoracji pokoju, tylko nieco powiększyła bałagan, rozrzucając wszędzie opakowania po śmieciowym żarciu i puszki po piwie. Założyła króciutką spódniczkę i skąpą bluzkę, starannie pokryła twarz najmodniejszym wśród dzieciaków makijażem.

„Jakie masz uprawnienia do kontaktu ze zmarłą osobowością?”, „Inne”.

Uśmiechnęła się promiennie do przebrzydłego hologramu.

– Dzień dobry, jestem Andżi. Studiuję informatykę i właśnie piszę pracę magisterską na temat technik szyfrowania używanych w dwudziestym pierwszym wieku w życiu prywatnym. Mój promotor umożliwił mi kontakty z losowo wybranymi symulacjami. Bo, rozumie pan, gdybym rozmawiała tylko ze swoimi przodkami, to wyniki nie byłyby reprezentacyjne…

– Reprezentatywne.

– No, właśnie. Zgodzi się pan wypełnić moją ankietę?

Zgodził się. Nie ma to jak pomajtać staremu dziwkarzowi cyckami przed nosem. Niby symulacje nie miały już hormonów, ale odruchy pozostawały. Sto procent trafień.

Cholernik, całkiem sporo wiedział o różnych szyfrach. Andżi najbardziej interesowała część ankiety poświęcona hasłom. Skubaniec wierzył w zróżnicowanie kodów dostępu w zależności od wagi strzeżonych informacji i częstotliwości używania. W tym konkretnym przypadku – skrajnie rzadko wykorzystywany klucz chroniący dużą kasę – zalecał cyfry, które można łatwo odtworzyć w razie zapomnienia: fragmenty stałych fizycznych i słynnych liczb niewymiernych. O nie, nie zwyczajnie podane wprost! Żadnego 31415926… Od dwudziestego miejsca po przecinku albo wklepane od tyłu. Ewentualnie jakieś urzędowe numery nadawane ludziom: NIP, PESEL (cokolwiek ten skrót znaczył), numer polisy ubezpieczeniowej, dowodu osobistego, paszportu… Nie, bynajmniej nie własne – to by było zbyt proste! I raczej nie żony – to przecież obca baba, a jej stan matrymonialny może jeszcze ulec zmianie. Krewnych na tyle bliskich, że ma się dostęp do ich dokumentów.

Resztę wieczoru spędziła na tworzeniu programu do testowania różnych kombinacji cyfr. Pi, liczba Eulera, złoty podział, pierwiastek z dwóch, trzech, pięciu… Początek, od dziesiątego miejsca po przecinku, dwudziestego, pięćdziesiątego, setnego… Normalnie i w odwróconej kolejności. Stałe fizyczne. Od promienia atomu Bohra do impedancji właściwej próżni.

Żadna ze sprawdzanych kombinacji nie wywarła wrażenia na pieprzonym pliku. Albo Andżi coś przeoczyła, albo łajdak zdecydował się na jakiś rodzinny numerek.

***

– Aspirant Gwizdoński – przedstawił się hologram znanego już Maxowi policjanta.

– Słucham, słucham. Jakieś nowe wieści?

– Ujęliśmy sprawczynię włamania i odzyskaliśmy biodysk z osobowością pańskiego przodka. Został już do pana wysłany, powinien dotrzeć za dwa, trzy kwadranse.

– Dziękuję bardzo, to wspaniała nowina. A kim jest ta kobieta?

– Andżelika Olczyk, lat dwadzieścia cztery. Właściwie używa zdrobnienia Andżi zamiast pełnego imienia. I ta osoba wprowadza nietypowy element do sprawy.

– Jaki mianowicie? – zainteresował się Max. Dla niego samo włamanie i kradzież stanowiły wydarzenia wystarczająco nadzwyczajne, aby wybić człowieka z rutyny.

– Otóż, pani Olczyk jest potomkinią pana Kosmy Zielińskiego.

– Kuzynka?!

– Z całą pewnością. Potwierdzają to testy DNA oraz zeznania córki pańskiego przodka. A z tego wszystkiego wynika, że pani Olczyk ma do symulacji takie same prawa, jak pan.

– Więc dlaczego ukradła moją kopię?

– Pochodzi z nieprawego łoża. Stare dzieje, jeszcze sprzed wprowadzenia ustawy o więzach krwi. Jej rodzina nigdy nie przeprowadziła procedur wymaganych do otrzymania symulacji osobowości z tej gałęzi rodu.

– Rozumiem. – Rzeczywiście, trafiali się ludzie, którzy nie przywiązywali należytej wagi do mądrości zgromadzonej przez przodków. – Dlaczego więc nagle zdecydowała się na tak radykalny krok?

– Nie wiemy, pani Olczyk odmówiła odpowiedzi na to pytanie. Ma prawo do kontaktu z przodkiem i nie musi podawać przyczyn. Ponadto dalsze postępowanie policji w stosunku do zatrzymanej kobiety zależy od pana.

– Ode mnie?!

– Owszem, mamy do czynienia ze sprawą rodzinną. Jeśli zdecyduje się pan na wniesienie oskarżeń przeciwko pani Olczyk, grozi jej do sześciu miesięcy pozbawienia wolności. W przeciwnym wypadku zostanie wypuszczona.

– Aha. Ile mam czasu do namysłu?

– Trzydzieści dni, poczynając od dziś. Jeżeli w tym terminie nie złoży pan wniosku, zarzuty wobec pani Olczyk zostaną anulowane, a materiały dowodowe skasowane.

Max dłuższą chwilę myślał intensywnie.

– A czy mógłbym najpierw porozmawiać z tą kobietą?

– Oczywiście. Jeśli pan sobie życzy, mogę przełączyć rozmowę do jej celi.

– Tak, poproszę.

Hologram policjanta płynnie przeszedł w postać młodej dziewczyny. Szczupła, średniego wzrostu. Twarz, której nawet zacięta mina nie odbierała pewnego uroku, okalały długie, brązowe włosy.

– Cześć! – Max nie miał nadzwyczajnych pomysłów na zaczęcie rozmowy. Nigdy dotychczas nie znalazł się w tak dziwacznej sytuacji. – Wiesz, kim jestem?

– Pewnie kolejnym dupkiem, który będzie mnie nawracał i przekonywał, jak to cudownie żyje się wszystkim praworządnym obywatelom w naszym wspaniałym, nowoczesnym i humanitarnym społeczeństwie.

Zastanawiał się przez chwilę, czy w celi nie działało pełne połączenie i dziewczyna nie widziała rozmówcy, czy też nie pofatygowała się i nie zapamiętała jego twarzy.

– Pudło! – Mimo woli poczuł się ubawiony sarkazmem włamywaczki. – Max Krzemiński. To z mojego archiwum zabrałaś biodysk naszego wspólnego przodka.

– Och. Witaj, kuzyneczku. Jak zdrówko? Mam nadzieję, że ciśnienie ci nie podskoczyło po stwierdzeniu tej niepowetowanej straty.

– Mogłabyś zachowywać się grzeczniej. W końcu ode mnie zależy, czy zostaniesz ukarana za tę kradzież, czy nie. Myślę, że któryś z odwiedzających cię „dupków” to wyjaśnił.

Wzruszyła ramionami.

– Żaden nie musiał. Pewne rzeczy wiedzą nawet przedszkolaki.

– Dziwię się, że traktujesz mnie tak opryskliwie. Jakbym to ja tobie coś zrobił.

Dziewczyna nie odpowiedziała. Pewnie nie potrafiła znaleźć argumentu. Albo wyrzuty sumienia ją dopadły.

– Nawet się nie przedstawiłaś.

– Gliny z pewnością poinformowały cię, jak się nazywam.

– Dlaczego ukradłaś kopię osobowości Kosmy Zielińskiego?

– Nie twój pieprzony interes.

– Nie ułatwiasz mi decyzji.

– Biedactwo! Cały świat jest przeciwko tobie! Kup sobie smoczek, od razu humorek się poprawi.

Właściwie miała rację. Niedawno została aresztowana, nic dziwnego, że reagowała ze wściekłością. Z nich dwojga to dziewczyna miała prawdziwe problemy. W zaistniałej sytuacji nie widział sensu w kontynuowaniu rozmowy. Rozłączył się i wysłał policji wiadomość, że potrzebuje więcej czasu do namysłu.

***

Gliny ją wypuściły. Albo kuzynek się zlitował, albo chłopcy w mundurkach zastawili jakąś sprytną pułapkę. Raczej to pierwsze, ale pewności nie miała. Na wszelki wypadek musiała uważać i na tego całego Maxa, i na psy.

O dziwo wciąż miała nielegalną kopię sukinsynowatego pradziadka. Gliniarze ją znaleźli, ale nie usunęli. Pewnie uznali, że skoro i tak ma prawo do kontaktów z przodkiem, to mniejsza o prawnicze szczegóły. Oczywiście, pouczyli ją i zalecili przeprowadzenie odpowiedniej procedury. Taaak, już się rozpędziła… Cholerny plik odziedziczony po przodkach miał zapewnić jej kasę, a nie generować koszty.

Skoro ostatnio metoda „na studentkę” zadziałała, Andżi postanowiła nie zmieniać podejścia. Tym razem wcieliła się w przyszłą psycholożkę badającą związki emocjonalne ludzi żyjących w dwudziestym pierwszym wieku.

Nie dowiedziała się wielu ciekawych rzeczy. Już wcześniej nie miała wątpliwości, że pan poseł traktował kobiety przedmiotowo. Ale informacja, że szanował matkę, mogła wnieść coś do sprawy. Tak samo jak wiadomość, że własne dzieci uważał za nieodpowiedzialne i raczej głupie. Chociaż w wykorzystaniu numeru dowodu to mogło nie przeszkadzać.

Rozważania o sposobie wyłudzenia danych, które pozwoliłyby na zawężenie kręgu podejrzanych, przerwał holotelefon od kuzyneczka.

– Cześć! To ja, Max. Pamiętasz mnie?

Hologram na środku klitki prezentował zadbanego maminsynka mniej więcej w jej wieku.

– Pamiętam, chociaż wolałabym zapomnieć.

– Mam nadzieję, że nie przeszkadzam ci w niczym ważnym.

– Znam ten typ facetów aż za dobrze; nie przerwałbyś rozmowy, nawet gdybyś zadzwonił w środku orgazmu. Mojego oczywiście.

– Równie dowcipna, jak piękna!

– Słuchaj, naprawdę nie mam czasu na głupie pogaduszki. Czego chcesz?

– Oj, mogłabyś traktować mnie grzeczniej. Mam jeszcze miesiąc na podjęcie decyzji, czy wnieść oskarżenie przeciwko tobie.

Aha, czyli dupek potrzebował aż tyle czasu, żeby ustalić, czego właściwie chce. Pięknie. Ale rzeczywiście powinna być dla niego miła. Siedzenie w pudle albo na ciągnących się w nieskończoność rozprawach straszliwie kolidowało z jej planami.

– No dobrze. Bardzo się cieszę, że zadzwoniłeś. – Miała nadzieję, że miną i tonem w pełni oddaje sarkazm. – O czym chciałeś pokonwersować?

– Z przyjemnością więcej bym się o tobie dowiedział. Ciekawi mnie, czy dałabyś się zaprosić do jakiejś uroczej restauracji?

O rany, tylko nie podryw! Na flirt z lalusiem też nie miała czasu.

– Niezły pomysł.

– To wspaniale! Pasuje ci jutro o osiemnastej?

– Może być. Gdzie?

– Znam taką sympatyczną restauracyjkę… „Róża Pustyni”. Wiesz, gdzie to jest?

– Poradzę sobie.

– Mam nadzieję, że lubisz marokańską kuchnię.

– Na pewno znajdę coś dla siebie. To do jutra.

***

Max jeszcze przez dłuższą chwilę wpatrywał się w miejsce, z którego zniknął hologram dziewczyny. Rozłączyła się. A przecież pozostało mu jeszcze tyle tematów do poruszenia, tyle pytań do zadania… Wciąż nie miał pojęcia, jaką decyzję podjąć w sprawie włamania. Właściwie niczego się nie dowiedział od Andżi. Nieważne, umówiła się z nim na jutro. Oczekiwał, że wtedy sobie powetuje.

***

Kiedy weszła do przyciemnionego lokalu, laluś już czekał. Wstał od stolika i pomógł jej usiąść. Na najwredniejsze wirusy i trojany! W realu wyglądał jeszcze gorzej niż jako hologram. Paznokcie miał staranniej wypielęgnowane niż Andżi czy większość jej koleżanek. Buźka wygolona i nasmarowana najmodniejszymi kremami. Cały wydawał się gładki jak zdechła ryba. Obrzydliwość! I ona musiała być miła dla tego oślizłego padalca.

No, bez przesady z tą uprzejmością. Ze złośliwą satysfakcją wybrała najdroższe potrawy z menu. Jeśli zamierzał ją przelecieć w zamian za nieskładanie zarzutów, to niech przynajmniej przy okazji trochę zabuli.

Kelnerka przyjęła zamówienie, a gadowi zebrało się na konwersację:

– Czym się zajmujesz?

– Nieźle się rozumiem z komputerami – odburknęła.

– O, to musi być bardzo ciekawa praca! Ja jestem artystą. Projektuję sprzęty domowe. Komputery niekiedy też. Kojarzysz taką serię axorranów z ergonomicznymi klawiaturami i obudowami w kolorach tęczy?

– Nie przypominam sobie.

– To właśnie ja je opracowywałem. Wszystkie detale: od kąta nachylenia klawiszy do koloru diod.

I tak przez cały czas oczekiwania na przystawki: kogucik przymykał oczy, piał jedną autoreklamę za drugą i napawał się własną wspaniałością.

Żarcie okazało się takie sobie. Z pewnością nie było warte swojej horrendalnej ceny. Ale cóż, w końcu to nie ona płaciła. Nie, zdecydowanie nie polubiła kuchni afrykańskiej. Zaserwowane potrawy albo były tak ostre, że ledwie mogła je przełknąć, albo tak przesłodzone, że nie dało się zjeść więcej niż pół porcji. Ludzie, którzy je wymyślili, chyba musieli mieć powypalane kubki smakowe. Trzymali języki na słońcu czy jak?

Przy głównym daniu laluś ją zadziwił. Zamiast przejść do propozycji nie do odrzucenia, której oczekiwała od początku, nagle zapytał:

– Dlaczego właściwie się do mnie włamałaś?

Zmiana taktyki tak zaskoczyła Andżi, że powiedziała prawdę:

– Potrzebowałam osobowości tego faceta.

– Po co?

– Jest mi winien kasę.

Buchnął śmiechem.

– Wybacz, ale jakim cudem?

– No dobrze, nie mi osobiście, tylko mojej przodkini. A ja postanowiłam odebrać dług.

– Dlaczego akurat teraz? Policja powiedziała mi, jaki stopień pokrewieństwa łączy cię ze mną. Przez wiele pokoleń nikt z twojej gałęzi rodu nie interesował się panem Kosmą Zielińskim.

– Widać nikt z moich poprzedników nie sądził, że zdoła wydębić szmal od tego sknery. A może nikt nie gawędził na ten temat z prababką. Albo nie dotarł do… pewnego dokumentu. Skąd mam wiedzieć…

– Nie powiedziałaś wszystkiego. Dlaczego ty to dopiero połowa prawdy. Dlaczego teraz?

– Bo właśnie teraz potrzebuję dużej kasy – oznajmiła, parodiując jego napuszony ton.

– Na co?

Ależ się przyssał!

– Nie twój zakichany interes!

– Hej, przypominam, że miałaś być dla mnie miła.

Z ponurą determinacją wepchnęła sobie do ust kawałek jagnięciny. Podniebienie zapiekło, aż łzy napłynęły jej do oczu. Pospiesznie popiła ulepkowatym sokiem. Zastanowiła się. Właściwie, dlaczego nie wyznać lalusiowi przyczyny? Może uda się zagrać mu na emocjach?

– Włamałam się do komputera jednego złego człowieka. Dupek, który zamówił pliki, nie tylko dał się złapać z danymi, ale jeszcze wsypał mnie. Dostałam do wyboru: albo zacznę pracować dla tego złola, albo zrekompensuję mu straty, które wycenił na pięć kafli, albo zostanę trupem.

– A dlaczego nie możesz po prostu podjąć pracy? Stały dochód ma swoje zalety.

– Jeny! W jakim świecie ty żyjesz, dzieciaku?! Kiedy mówię „zły człowiek”, to mam na myśli kogoś, kto popełnia poważniejsze wykroczenia niż niesegregowanie śmieci i kopanie robotów publicznych.

– Aha. No tak.

Goguś zastanowił się. Objawiło się to zamknięciem oczu i odchyleniem do tyłu.

A potem zrobił coś, co wprawiło Andżi w osłupienie: wyjął portfel i położył na stole pięć patyków, które mogły rozwiązać wszystkie jej problemy. Bez słowa przesunął pieniądze w stronę kobiety. Nie namyślała się długo.

***

Wciąż nie mógł zrozumieć, dlaczego ni stąd, ni zowąd podarował włamywaczce ponad dziesięć procent pensji. Wrażliwość artysty, którym niewątpliwie był? Zapewne, ale nie tylko to. W końcu doszedł do wniosku, że tego wymagała sprawiedliwość. I on, i dziewczyna pochodzili od jednego człowieka, lecz Max nie mógł się nadziwić różnicom między nimi, ich krańcowo odmiennej pozycji społecznej. Oto co daje kochająca rodzina, staranne wychowanie dzieci, częste korzystanie z wiedzy nagromadzonej przez przodków. Kiedy wręczył jej pieniądze, po prostu pomógł kuzynce w potrzebie. Odrobinę wyrównał szanse. I tyle.

A czy miał znaczenie fakt, że Andżi wyglądała całkiem inaczej niż wszystkie kobiety, które dotychczas przewinęły się przez jego życie? Nie, to mało prawdopodobne. Cóż z tego, że jej oczy błyszczały inteligencją, że wydawała się bardziej żywa? Nic.

***

Kuzynek jednym gestem rozwiązał najpoważniejsze problemy Andżi: już nie musiała martwić się o kasę dla Seby, ale… Skoro miała pod ręką osobowość Zielińskiego, dlaczego nie spróbować wydusić z niego starego długu? Ponętne studentki mogą pisać magisterki na najróżniejsze tematy. W ostateczności uda, że pracuje nad biografią „wielkiego i szanowanego polityka dwudziestego pierwszego wieku”. Manipulowanie przodkami oderwanymi od informacji było żenująco łatwe.

***

– Prababko, potrzebuję twojej mądrej rady.

– O co chodzi, wnusiu?

– Spodobała mi się jedna dziewczyna.

– No to ją uwiedź, poślub, czy co tam teraz robicie, aby zaciągnąć babę do łóżka.

– Zawieramy kontrakty małżeńskie.

Przy całej swojej ogromnej mądrości przodkowie niekiedy nie mieli pojęcia o podstawowych rzeczach. Zwłaszcza ci starsi, a Katarzyna Rodziewicz zmarła prawie dwieście lat temu.

– Aha. Czym to się różni od naszego ślubu?

– Eee, nie wiem, jak to dokładnie wyglądało w waszych czasach. Teraz ludzie, zazwyczaj dwoje, podpisują umowę, że przez jakiś tam czas, przeważnie od trzech do pięciu lat, będą tworzyć rodzinę. Ustalają podział majątku nabytego w trakcie małżeństwa, zasady opieki nad ewentualnymi dziećmi i tym podobne.

– Ciekawe… A co po zakończeniu?

– Zależy. Jeśli związek im się spodobał, to przedłużają kontrakt. W przeciwnym wypadku rozstają się z ulgą.

– Naprawdę interesujące rozwiązanie. Ale, wracając do twojego problemu, chyba nie oczekujesz, że pomogę ci napisać treść tej umowy?

– Nie, skądże znowu, prababko! – Max niemal roześmiał się z tego pomysłu. – Chodzi o to, że ona jest ze mną spokrewniona.

– Ach, i dlatego budzisz starą genetyczkę! Mam wygłosić wykład o niebezpieczeństwach chowu wsobnego? Wiesz, co to są geny recesywne?

– Nie bardzo. Ale niezupełnie o to mi chodziło. Potrzebuję… sam nie wiem, czego. Może takiej ogólnoludzkiej rady?

– Chciałbyś otrzymać błogosławieństwo babci, zanim przelecisz dziewczynę? No dobrze, jaki stopień pokrewieństwa was łączy?

– Niech się zastanowię… – Max rozejrzał się w poszukiwaniu wydruku z Urzędu Genealogii. – Ona pochodzi z młodszej linii, jest spokrewniona z naszym wspólnym przodkiem w dziesiątym stopniu, a ja w dziewiątym.

– Wygłupiasz się, prawda? – Hologram kobiety z niedowierzaniem patrzył na rozmówcę. – Rzuć w tłum piłeczkę do tenisa, a prawie na pewno trafisz w kogoś, z kim masz więcej wspólnych genów niż z tą twoją wybranką.

– Teraz trzeba uważać na takie rzeczy. Duplikacja przodków to poważne utrudnienie dla dzieci.

– No cóż, jako biolożka nie widzę żadnych przeciwwskazań. Idź z dziewczyną do łóżka, bądźcie płodni i rozmnażajcie się. A wasze uwarunkowania społeczne to już nie moja bajka.

***

Powolutku wydobywała strzępki informacji z opornego polityka. Robiło się coraz trudniej, chyba jednak będzie musiała wziąć się za wyimaginowaną biografię cholernika. W rozważania wdarł się sygnał holotelefonu. Hojny kuzynek się stęsknił.

Z wdzięczności Andżi była gotowa na duże ustępstwa. Znowu umówili się w restauracji. Dopilnowała tylko, aby tym razem w lokalu serwowano porządną, europejską kuchnię.

Rozmowa przy stole nie odbiegała zbytnio od konwersacji z poprzedniego spotkania. Max najpierw długo i nudno opowiadał o sobie, a potem, jeszcze dłużej i nudniej, wypytywał kobietę o archiwum przodków. Najwyraźniej krewniak należał do ludzi, którzy boją się pójść do kibla, nie zapytawszy dostojnych antenatów o instrukcję obsługi papieru toaletowego. Masakra.

Za to jedzenie podano całkiem smaczne.

***

– Co tam, prawnuku?

– Spodobała mi się jedna dziewczyna.

– No, najwyższy czas, żebyś się ustatkował. Ile ty już masz lat, chłopcze?

– Dwadzieścia osiem, nie muszę się spieszyć.

– Miło byłoby spotkać się z następnym pokoleniem. Co to za kobieta? Jakich ma przodków?

– No właśnie… Jej rodzina od pokoleń nie przejmuje się zbytnio symulacjami osobowości.

– Co takiego?! Zadajesz się z głąbami, którzy z własnej woli pozbawiają się dobrodziejstwa wiedzy pradziadów?

Max westchnął. Chyba lepiej, żeby nie wspominał antenatowi, w jakich okolicznościach poznał Andżi.

– No, tak jakoś los nas zetknął. Może to przeznaczenie?

– Bzdury! Ile ona posiada kopii przodków?

– Nie pamięta dokładnie. Kilkadziesiąt.

– Rozumiem. – Hologram starszego mężczyzny miał minę, jakby poczęstowano go wyszukanym, acz obrzydliwym specjałem. – A ty?

– Pięćset pięćdziesiąt sześć…

– To chyba rozwiewa wszelkie wątpliwości, prawda? Twoje dzieci w szkole będą rywalizować z uczniami mającymi do dyspozycji tysiącosobowy sztab specjalistów z różnych dziedzin. Zamierzasz pozwolić, żeby stanęły do walki wyposażone w raptem sześćset kil-ka-dzie-siąt – z pogardą wycedził słowo – doradców? Tylko dlatego, że tobie cała krew spłynęła poniżej pasa?

Max znowu westchnął. Przecież nie o to chodziło. Sypiał już z wieloma kobietami. Większość z nich miała albo ładniejsze buzie, albo zgrabniejsze sylwetki niż Andżi, a najczęściej i jedno, i drugie. Tylko że… Ona była taka…

– To nie do końca tak… – wymamrotał bez przekonania.

– A jak? No, jeśli dziewczyna ma niewielu przodków, ale w ciekawych i zróżnicowanych zawodach, to jeszcze można zaryzykować…

– Raczej nie. Ani ciekawe, ani specjalnie urozmaicone.

– No to zapomnij o niej. Wiesz, za naszych czasów mieliśmy takie specjalne strony internetowe, gdzie można było się zarejestrować i szukać doskonale komplementarnej połówki.

– Tak, my też mamy podobne portale. Dzięki.

I tak ciągle: dawniej urodzeni przodkowie zachęcali go do związku z Andżi, bardziej współcześni zdecydowanie protestowali przeciwko mezaliansowi. Którzy mieli rację? Czyją radą powinien się kierować?

***

Andżi wydobyła już z kopii Kosmy Zielińskiego wszystkie informacje, jakie dało się z niego wycisnąć. Żywiła graniczące z pewnością przekonanie, że jako hasło posłużył PESEL matki polityka. I w końcu napotkała na mur nie do przebycia. Tych cyfr (bo dowiedziała się już, że tajemniczy urzędowy odpowiednik człowieka składał się wyłącznie z liczb) wredny przodek nie raczył zapamiętać. Nawet nie marzyła, że gdziekolwiek zachowały się tak stare dane dotyczące niczym niewyróżniającej się osoby. Gdyby cholerna prababcia była prezydentem albo chociaż wielką artystką, może jakieś papiery zostałyby pieczołowicie przeniesione do muzeum. Ale zwyczajna nauczycielka? Żadnych szans!

Zamiast rozważać, do archiwum którego urzędu mogłaby się włamać w poszukiwaniu upragnionego zestawu cyfr, Andżi zaczęła wspominać ostatnią imprezę. Poszli razem z kuzynem. Właściwie to całą tę nudną balangę urządzono z okazji urodzin czy tam imienin któregoś kolegi Maxa. Goście sprawiali wrażenie nakręconych manekinów – powtarzali w kółko garść frazesów i nijak nie potrafili wydostać się poza kilka dyżurnych tematów. Pogoda, moda, polityka, sport, wiadomości z ostatniego tygodnia… Dziewczyna rażąco odstawała statusem od zebranych, ale ani przez chwilę nie czuła się gorsza czy odtrącana. Wprost przeciwnie, z jej żartów zaśmiewali się wszyscy.

A przed przyjęciem wyjechali z krewniakiem nad morze. W zasadzie ta sama nuda, luksusowe nicnierobienie, znakomite drinki i pogawędki, tylko rozciągnięte na dwa tygodnie.

W ogóle zaskakująco dużo czasu spędzała z ofiarą tego śmiesznego włamania sprzed pół roku. Spotkała wielu jego znajomych; przeważnie tak samo lalusiowatych i mdłych jak kuzyn. Owszem, przy każdej okazji kumple gogusia chrzanili o niczym, z lubością omawiali owo nic ze wszystkich możliwych punktów widzenia. Musiała wówczas bardzo uważać, żeby nie ziewać ostentacyjnie. Za to życie przy boku Maxa wydawało się bardzo wygodne. Już przy pierwszym spotkaniu w realu udowodnił, że pieniądze nie stanowią dla niego problemu. Taki brak drobnych kłopotów rozleniwiał, ale i sprawiał przyjemność.

Prawdziwych przyjaciół i inteligentnych rozmówców miała bez liku w necie.

Epilog

Wrócili do zaszyfrowanego pliku po kilku latach, po przedłużeniu kontraktu małżeńskiego, kiedy dzieci podrosły już na tyle, że można je było spuścić z oczu na całe popołudnie.

Okazało się, że – jak w wielu innych sprawach – doskonale się uzupełniają. Rodzinne archiwa Maxa stanowiły niewyczerpaną kopalnię informacji, a Andżelika potrafiła je wykorzystać. Przed każdą rozmową z przodkiem tłumaczyła mężowi, jakie pytania powinien zadać.

Zaczęli od pogawędki z urzędniczką żyjącą w Polsce na początku dwudziestego drugiego wieku. Świetnie znała reguły rządzące nadawaniem ludziom numerów PESEL i bez żadnych wahań podzieliła się wiedzą z prawnukiem.

Kosma Zieliński bez oporów podał datę urodzin ukochanej matki.

W ten sposób Andżelika ustaliła sześć pierwszych znaków. To, że pani Zielińska była kobietą, również nie budziło wątpliwości, tylko nie wiadomo było, którą z pięciu możliwości wykorzystano. Ostatnią, kontrolną cyfrę bez problemów dało się wyliczyć. Brakowało tylko numeru serii. Po uwzględnieniu płci zostawało pięć tysięcy kombinacji. Drobnostka.

Stworzenie programu zajęło Andżelice kilka minut. Nieco dłużej potrwało przemielenie setek liczb, ale przed upływem godziny zamknięty od wieków plik ujawnił swoją zawartość. Kobieta przejrzała go pobieżnie i buchnęła śmiechem.

– I jak tam, skarbie? Będziemy bajecznie bogaci? – zainteresował się mąż.

– Raczej nie. Sam zobacz.

Zabezpieczenie na przyszłość, ustawiające człowieka na całe życie, według dwudziestopierwszowiecznego polityka sprowadzało się do listu polecającego, który miał zagwarantować okazicielowi pracę w jednej z licznych agencji rządowych oraz materiałów nieźle nadających się do szantażowania kilku ministrów.

– Rzeczywiście, prawdziwy skarb! – prychnął Max.

– Taaak… Aleśmy się obłowili. Normalnie trzeba będzie pomyśleć o kupnie większego domu – drwiła Andżelika. – Ale wiesz co? Wcale nie żałuję, że kiedyś bardzo chciałam otworzyć ten plik.

– Ja też nie – odpowiedział, przytulając żonę.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/11506

Sylwia Finklińska – analityczny umysł, od dzieciństwa karmiony fantastyką ze stopniowo rosnącą domieszką tekstów popularnonaukowych. Interesuje się różnymi dziwacznymi dziedzinami, przechowuje w pamięci tysiące dowcipów i mniej (zdecydowanie częściej) lub bardziej przydatnych informacji. Daty przyjścia na świat tak bez walki nie poda. Debiutowała w 2014 roku opowiadaniem Zbrodnia w antologii Toystories.

Powrót do listy opowiadań

2015

Depresja stunożnego miasta

Sonia Korta

Dla Piotra T. Dudka, któremu dziękuję za każdą literkę.

W piątek wieczorem powiesili mąciwodę Baboozona. Porządna, głośna egzekucja, sporo ludzi przyszło popatrzeć. Burmistrz wygłosił przemówienie, ale zgromadzeni z tyłu tradycyjnie nic nie słyszeli poprzez szum silników, więc wiwatowali w nieodpowiednich momentach, wprawiając zarządcę Stunożnego Miasta w konsternację.

W sobotę rano zwłok już nie było, choć rozkaz Burmistrza brzmiał wyraźnie: mają wisieć do niedzieli.

Trup zniknął, pozostało pytanie: kto ukradł zwłoki Baboozona?

***

– Po co ukradłeś zwłoki obywatela Yardena Baboozona? – Kapitan Vanderkruger oparł zaciśnięte pięści na blacie stolika. – Czy przedstawiały dla ciebie jakąś wartość materialną? Czy miałeś zamiar dokonać konsumpcji? Czy chciałeś użyć ich jako artefaktu w czarnomagicznym rytuale? – Podejrzliwie zmrużył oczy. – Czy jesteś fetyszystą?

Vertiri spojrzał na niego tępo i wolno pokręcił głową.

– Ile razy mam panu powtarzać? – powiedział ze znużeniem. – Ukradłem zwłoki tylko raz i przez przypadek. Miałem wtedy dziesięć lat. Pomagałem ojcu. Nie wiedziałem nawet, że zamierza ukraść dziadka z szafotu. Naprawdę myślicie, że coś takiego czyni ze mnie kleptomana-nekrofila?

– W papiery masz wpisane: złodziej zwłok.

Vertiri jęknął.

– Niech pan posłucha… Nic nie zrobiłem, przysięgam na wszystkie odnóża Wielkiej Stonogi. Jestem równie niewinny jak pan.

Vanderkruger uniósł brwi.

***

Kapitan Vanderkruger lubił zachodzić do Karalucha, ponieważ muzyka była niezła, barman nie gadał za dużo, a lampy zawsze częściowo wygaszano i łatwiej przychodziło udawanie, że nie widzi tych wszystkich handlarzy narkotyków, dziwek, alfonsów, kieszonkowców, czy po prostu typów o gębach tak paskudnych, że dziękujesz Wielkiej Stonodze, kiedy w końcu naprawdę znikają z oczu.

Zachodził do baru niemal codziennie po pracy i zawsze natykał się na jakieś podejrzane indywiduum, ale składał to na karb specyfiki tego miejsca. Całe miasto było dziwaczne, szczególnie niższe poziomy, gdzie znajdował się Karaluch.

Stunożne Miasto powstało we wnętrzu gargantuicznej mechanicznej Stonogi. Od łba aż po odwłok, stalowy robak wydrążony był istnym labiryntem korytarzy, sal, przejść między poziomami i dawno zapomnianych alejek, biegnących pod grubymi zwojami rur. Bezustannie wstrząsana turbulencjami, napędzana trochę magią, trochę parą z wielkich kotłów, Stonoga nigdy się nie zatrzymywała. Mknęła przez świat, niosąc w brzuchu całe miasto, które rozrosło się w jej wnętrzu niczym rak z przerzutami.

Na drugim końcu baru dostrzegł faceta, który wydał mu się znajomy. Musiał dobrze wytężyć pamięć, nim w końcu przypomniał sobie, skąd go kojarzy: to Mustafa Baboozon we własnej osobie, ojciec niedawno straconego Baboozona Juniora, a zarazem dyrektor Olśniewającego Cyrku Mustafy Baboozona.

Plotki mówiły, że rzadko schodzi na dół. Baboozoński cyrk mieścił się setki stóp ponad stalowym grzbietem Stonogi, w przycumowanym do niej sterowcu. Pomalowany w lśniące złote i zielone pasy, był w rzeczy samej olśniewający, szczególnie w słoneczne dni – wówczas niemal oślepiał. Wielu przyzwyczajonych do wiecznego półmroku Stonożan straciło wzrok na kilka długich godzin tylko dlatego, że wybrali nieodpowiednią chwilę, by spojrzeć w górę.

Vanderkruger nie pamiętał, by kiedykolwiek spotkał Baboozona na dole, w trzewiach Miasta. Mężczyzna był nie do poznania bez swojego olśniewającego kostiumu i błysku radości w oczach.

Vanderkruger przysunął się i odchrząknął.

– Obywatel Baboozon?

Dyrektor cyrku odpowiedział pełnym niechęci spojrzeniem.

– A kto pyta?

– Kapitan Vanderkruger. Prowadzę sprawę zniknięcia zwłok pańskiego syna.

– Ach, to pan. – W głosie Baboozona nie było żadnych emocji, jakby nic go już nie obchodziło. – Coś nowego?

– Aresztowaliśmy podejrzanego o kradzież.

Baboozon pokiwał głową.

– Kto to?

– Zwykły dzieciak. Pracuje w budzie z zapiekankami na Skrzyżowaniu Dwóch Węzłów.

– Po co miałby kraść zwłoki mojego syna?

Vanderkruger zabębnił palcami po barze.

– Nie wiemy – odparł niechętnie. – Ale jego ojciec parał się szabrownictwem. Podejrzewamy, że młody poszedł w jego ślady. Za zwłoki pańskiego syna na pewno dostał w odpowiednich kręgach sporą sumę. A wie pan, jacy są mieszkańcy dolnych poziomów. Zrobią wszystko dla pieniędzy.

Ledwie skończył zdanie, natychmiast poczuł się jak hipokryta. Sam pochodził z labiryntu niskich korytarzy, wgryzających się w głąb brzucha Stonogi, i doskonale pamiętał czasy, kiedy zrobiłby wszystko dla paru groszy, byle starczyło na suchą bułkę i cienką kawę.

Baboozon zdawał się nie słuchać. Wpatrzony w splecione na kolanach dłonie, kiwał się lekko w przód i w tył. Vanderkruger dopiero teraz wyczuł subtelną, ale charakterystyczną woń smarowej nalewki, która otaczała dyrektora cyrku. Czyli nawet sam Olśniewający Baboozon zapija smutki alkoholem. I to alkoholem powszechnie uznawanym za przysmak hołoty z dolnych poziomów.

Vanderkruger położył dłoń na ramieniu Baboozona i powiedział łagodnie:

– Na pewno postawimy złodzieja przed wymiarem sprawiedliwości.

– Przed czym?! – Dyrektor w jednej chwili dokonał kolejnej, jeszcze bardziej zaskakującej przemiany: ze złamanego, pozbawionego sił starca przeistoczył się w istny wulkan pogardy i nienawiści. – Powiesiliście mi syna za bazgranie po murach, skurwysyny, a teraz chcecie mi mówić o sprawiedliwości? Idź, kundlu, i powieś swojego pana na smyczy, na której cię prowadza, a potem rozgość się obok niego. Wtedy i tylko wtedy uwierzę w tę waszą sprawiedliwość!

W tej chwili Vanderkruger jak nigdy odczuł, że bardzo się zestarzał. Powinien wyrżnąć łbem Baboozona o kant stolika i poprawić kopniakiem, a potem wysłać wprost na spotkanie z synem – tak za podobne słowa zrobiłby każdy szanujący się glina w Stunożnym Mieście, i tak być może zrobiłby on sam. Jeszcze kilka lat temu.

A może tylko próbował się oszukać, przeklęty głupiec? Może nigdy tak naprawdę nie był tym twardzielem z bronią i odznaką, którego nienawidziła połowa mieszkańców dolnych poziomów miasta? Może tylko udawał przez wszystkie te lata, bo tak było łatwiej, a teraz był tym udawaniem po prostu zmęczony?

Tak czy inaczej, w tej chwili nie czuł nawet cienia irytacji, a jedynie współczucie dla ojca, który właśnie utracił jedynego syna. Poza tym – choć nie miałby odwagi przyznać tego na głos – znalazł w sobie dosyć przyzwoitości, by zawstydzić się w imieniu własnym oraz instytucji, którą reprezentował.

– Proszę uważać, co i do kogo pan mówi – powiedział półgłosem. – Dla własnego dobra. Rozumiem, co pan czuje, ale pański syn należał do ruchu oporu. Wiedział, że prawo surowo obchodzi się z podżegaczami i buntownikami, a mimo to… – urwał, czując, że za każde kolejne słowo znienawidziłby się równie mocno, jak znienawidziłby go Mustafa Baboozon.

– Na litość Wielkiej Stonogi – jęknął cyrkowiec. – Przecież Yarden był tylko głupim dzieciakiem, który nawet nie wiedział, co za bzdury wypisuje! Zasługiwał na porządne lanie, a nie stryczek!

Po bladych, zasuszonych policzkach starego człowieka spłynęły łzy. Otarł je niecierpliwie rękawem czarnego surduta, odwracając twarz.

Vanderkruger uciekł spojrzeniem w bok i ujrzał, że w drzwiach wejściowych stoi podrostek w mundurze i patrzy wprost na nich wielkimi, jakby wiecznie zdziwionymi oczami.

Dzieciak był wyraźnie zdenerwowany; wyglądał, jak ktoś, kto z całych sił walczy ze sobą, by nie uciec w diabły, a kiedy uchwycił spojrzenie kapitana, po jego twarzy rozlało się prawdziwe przerażenie.

Vanderkruger potrzebował chwili, by w półmroku rozpoznać swoją asystentkę, młodszą funkcjonariuszkę Arik. Pytająco uniósł brwi, na co policjantka skinęła głową w stronę wyjścia i bez słowa opuściła lokal.

– Powinienem już iść – wymamrotał Vanderkruger, jednym haustem dopijając swoją whiskey. – Obowiązki, rozumie pan…

– Proszę iść – odparł zduszonym głosem Baboozon, który niczego nie zauważył. – I nie pokazywać mi się więcej na oczy.

***

Policjantka czekała na rogu, opierając się o ścianę knajpy.

– Co jest, Arik? – zapytał kapitan. – Wyglądasz, jakbyś zobaczyła ducha.

Dziewczyna uśmiechnęła się niepewnie. Była zbudowana atletycznie – wysoka, smukła, z drobnymi piersiami niemal całkowicie ginącymi pod fałdami o numer czy dwa za dużego munduru, i poruszała się z pełną energii gracją. Miała ładną, dziecinną buzię i jasne włosy obcięte tak krótko, że w pierwszej chwili – albo przy niezbyt mocnym świetle, takim jak w Karaluchu – można było wziąć ją za chłopaka.

Przed wstąpieniem do policji kadetom zalecano ostrzyżenie głów. Zbyt wielu dobrych funkcjonariuszy zostało oskalpowanych przez Wielką Stonogę, gdy w czasie pościgu za podejrzanymi wciskali się w wąskie – zbyt wąskie – szczeliny między jej trybami. Być może właśnie dlatego wielu przestępców sądziło, że chowanie się we wnętrzu maszynerii jest doskonałym pomysłem.

I mieli rację – ale tylko ci, którzy nie zostali złapani.

– To był Baboozon, prawda? – zapytała. – To znaczy… stary Baboozon, ojciec tego… naszego… Yardena.

– Znasz go? – wtrącił Vanderkruger. – Skąd?

Arik spojrzała na niego zdziwiona.

– Przecież wszyscy go znają. A przynajmniej każdy, kto był kiedyś w jego cyrku – wyjaśniła, po czym dodała: – Wygląda strasznie, prawda? Zawsze mnie trochę przerażał, ale teraz…

– Zawsze? – Vanderkruger spojrzał na nią podejrzliwie. – Boisz się go? To dlatego wyciągnęłaś mnie z knajpy? Żeby nie słyszał, co masz mi do powiedzenia? Bo masz mi coś do powiedzenia, prawda?

– Eee… – Arik wyglądała na skonfundowaną, jakby nie wiedziała, na które pytanie odpowiedzieć najpierw. – Tak i nie. To znaczy… eee… Mam dla pana informacje i nie chciałam, żeby pan Baboozon je usłyszał, bo… Nie powinniśmy obarczać go kolejnymi troskami. I bez tego jest mu ciężko.

– Bez czego, Arik? – Vanderkruger poczuł, że coś pali go w żołądku. I że nie jest to wypity w zbytnim pośpiechu alkohol.

– Burmistrz wydał wyrok na tego chłopca, Vertiriego. Uznał go za winnego i zesłał do kotłowni. Na dożywocie.

Vanderkruger zaklął szpetnie. Zgarnęli gówniarza, bo kogoś musieli, a on był idealnym kandydatem: biedny, bez rodziny i perspektyw, ale za to z odpowiednią kartoteką. Tak to już działa w Stunożnym Mieście. Tak zawsze działało. Policja musi mieć wyniki, Burmistrz musi błysnąć przed obywatelami, prawo musi triumfować. Tyle że Vertiri był niewinny. Ślepy by to zobaczył, głuchy by usłyszał. Vanderkruger nastraszył go porządnie, bo a nuż dzieciak mógł coś wiedzieć albo chociaż słyszeć jakieś plotki, i zamierzał przetrzymać go, póki nie znajdzie prawdziwego sprawcy – co w zasadzie było aktem miłosierdzia: w areszcie Vertiri miałby cieplej i wygodniej niż we własnym domu, i z całą pewnością lepiej by jadał – ale nic poza tym. Tymczasem Burmistrz zesłał go wprost do piekła. W co Vere pogrywa?

Vanderkruger spojrzał na podwładną, jakby oczekiwał od niej odpowiedzi, ale zamiast tego wyczytał z jej twarzy, że to nie koniec złych wiadomości.

– Co jeszcze?

Arik, nim odpowiedziała, mimowolnie zerknęła na drzwi wejściowe do Karalucha, a potem niemal wyszeptała:

– Na sklepie mięsnym na ulicy Podłych Bednarzy pojawił się napis: „Nie zdołaliście zabić jego, nie zdołacie zabić i nas”.

***

Dwóch barczystych policjantów odeskortowało Vertiriego na Odwłok. Z sufitu korytarza zwisały nagie żarówki, chyboczące się w rytm wstrząsów Stonogi. Schodzili coraz niżej krętymi metalowymi schodami. Vertiri domyślał się, że są już niedaleko kotłowni; było coraz duszniej i goręcej, na czoło chłopaka wystąpił pot. Spomiędzy płytek w podłodze sączyły się wąskie pasma pary, a gdy przypadkiem dotknął ściany, poparzyła mu palce.

Kotłownia zapierała dech w piersiach. Vertiri nigdy nie był na powierzchni, wychował się w tunelach niższych poziomów Stunożnego Miasta, niebo i horyzont znał tylko z opowieści dziadka, który wiele lat temu był pilotem Ważki w siłach powietrznych Stunożnego Miasta. Dlatego też długa, wysoko sklepiona hala zrobiła na nim ogromne wrażenie. Stał przez chwilę oparty o barierkę galerii biegnącej wzdłuż ścian i obserwował więźniów. Spodziewał się, że będzie ich więcej, tymczasem dostrzegł może trzydzieści odzianych w szare pasiaki sylwetek.

– Max! – krzyknął jeden z policjantów tuż przy uchu Vertiriego, sprawiając, że chłopak podskoczył. – Mamy dla ciebie nowego!

Dopiero teraz Vertiri zauważył, że po metalowej kładce idzie ku nim mężczyzna; wysoki i żylasty, z zawijasami tatuaży na przedramionach. Wykonane czarnym atramentem rysunki przedstawiały kanciaste stonogi.

– Kto to? – Max uściskiem dłoni przywitał policjantów, po czym przeniósł wzrok na Vertiriego.

– Szabrownik. Ukradł zwłoki Yardena Baboozona.

– Zwłoki? Na chuj żeś kradł zwłoki? – zdziwił się Max.

– Niczego… Nikogo, nikogo nie ukradłem – zaprotestował Vertiri. – Jestem…

Reszta jego słów utonęła w gromkim śmiechu pozostałych.

– Jesteś, jesteś. – Max walnął go w plecy. – A nasza kotłownia to najczystsze miejsce w całym mieście: są tu same niesplamione dusze. Poczujesz się jak w domu.

***

Vanderkruger przemierzał Korytarz Zapomnianych niemal biegiem, starając się nie patrzeć na boki. Zazwyczaj omijał tę część Stunożnego Miasta, bowiem Korytarz stanowił niewygodne przypomnienie, co dzieje się z tymi, którzy naprawdę podpadli Burmistrzowi. Większość przestępców zaganiano do roboty w kotłowni, zaś podjudzaczy i spiskowców wieszano w czasie publicznych egzekucji. Jednak ci najbardziej problematyczni trafiali do Korytarza Zapomnianych.

Zostawali wchłonięci.

Stonożanie od najmłodszych lat uczą się, że stanowią część Miasta. Mały element większej całości, trybik, który musi dostosować swoje obroty do reszty mechanizmu, by Stonoga sprawnie funkcjonowała. W Korytarzu Zapomnianych nauka ta nabierała upiornej dosłowności. Skazańcy byli wchłaniani przez czarny metal, wrastali dosłownie w trzewia Stonogi i znikali na zawsze. Czasami, jeśli ktoś miał szczęście, zostawał po nim czubek nosa bądź buta, sterczący ze ściany, ale zdecydowana większość przepadała na zawsze, jakby nigdy nie istniała, a tym, którzy ich znali, pozostawało tylko zapomnieć i przejść nad wszystkim do porządku dziennego. W Stunożnym Mieście nie pisało się skarg i odwołań.

Gdy Vanderkruger zaczynał pracę w policji, dostawał czasami rozkaz, by takiego biedaka odeskortować na miejsce wymierzenia kary. Wraz z nimi szedł strukturomag, który zaklinał materię metalu tak, by zrosła się wokół postawionego pod ścianą skazańca. Vanderkruger pamiętał dzień, w którym po raz pierwszy był świadkiem wchłonięcia – pomyślał, że ściany zasklepiają się nad twarzą przerażonego skazańca jak żywa tkanka. Pod wieloma względami było to doświadczenie szokujące i traumatyczne, ale najbardziej uderzyła go świadomość, że Wielka Stonoga zachowała się jak żywe stworzenie. To implikowało wiele niepokojących pytań: Czym właściwie ona jest? Czego chce? Dokąd zmierza? Skąd się wzięła? Skąd oni wszyscy wzięli się w niej?

Wszystkie te pytania wróciły do niego, gdy Stonogą wstrząsnęły turbulencje, a zwoje czarnych rur na suficie przyniosły echo jakiegoś odległego krzyku.

Przyspieszył kroku.

Nie lubił tędy chodzić, ale Korytarz Zapomnianych był jedyną znaną mu drogą do Podpoziomu – podwozia Stunożnego Miasta; najniższej, najciaśniejszej jego warstwy – a zarazem mieszkania Pełzacza.

Prawdziwego imienia swojego informatora Vanderkruger nigdy nie poznał, a przezwisko – Pełzacz – nadał mu na własny użytek. Kojarzyło się z czymś małym, ohydnym i zagnieżdżonym gdzieś pod podłogą.

Pasowało idealnie.

Na końcu Korytarza otworzył ciężki właz i zsunął się po wąskiej drabince. Ciemność zamknęła się nad jego głową; wąski pasek światła padający z góry nie sięgał dalej niż parę stóp w głąb wąskiego gardła Podpoziomu.

Zapalił latarnię i z duszą na ramieniu ruszył naprzód. Podpoziom zawsze wydawał mu się miejscem z innej rzeczywistości. Wąskie, niekończące się korytarze o ścianach pokrytych tłustą wilgocią, tchnące ciężkim, gorącym powietrzem i dojmującym poczuciem pustki, jakby Vanderkruger pozostał jedyną żywą istotą w całym mieście. Do tego była jeszcze ta przeklęta cisza: gęsta jak wata i równie chłonna. Znajdował się ledwie kilka poziomów pod potężnymi, nigdy niezatrzymującymi się silnikami, więc wszystko tutaj powinno ogłuszająco huczeć, drżeć i jęczeć, a mimo to nie słyszał nawet własnych buciorów opadających na płyty z nitowanej blachy.

Cisza ta była nawet bardziej przerażająca niż świadomość, że wątłe, zdradliwe światełko latarni – jedyny bezpieczny pomost między światem realnym a koszmarem Podpoziomu – w najgorszym możliwym momencie będzie musiało zgasnąć.

Nagle przystanął i odwrócił się błyskawicznie, z pistoletem gotowym do strzału i lampką uniesioną wysoko ponad głową. Nasłuchiwał, ale serce waliło mu tak szybko, że dudnienie krwi w uszach zagłuszało wszystkie inne dźwięki. Wątłe, bezradne wobec potęgi mroków Podpoziomu światło rozjaśniało tunel ledwie na kilka kroków, potęgując jeszcze ciemność zalegającą dalej.

Czas płynął, a kapitan uspokajał się powoli. W tej przeklętej ciszy każdy dźwięk, spotęgowany echem pustych tuneli – piszczenie samotnego szczura, kapanie wody, zgrzyt rdzewiejącej blachy odginającej się pod naporem ważącego miliony ton cielska Stonogi – przeradzał się w krzyki więźniów z Korytarza Zapomnianych, wystrzał z broni palnej albo ryk wściekłości jakiegoś monstrum zrodzonego w wiecznym mroku.

– Oszaleć można…

Szedł jednak dalej poprzez tę ciemność i ciszę, odruchowo przyśpieszając kroku. Nie zaglądał do otwierających się tu i ówdzie bocznych korytarzy – wieloletni staż w policji skutecznie oduczył go kierowania się ciekawością. Wrażenie, że ktoś za nim idzie, było tak dojmujące, że tylko siłą woli powstrzymywał się od zerkania przez ramię. Z drugiej strony, czy kiedykolwiek było tu inaczej?

Tak mocno skupił się na opanowywaniu paniki, zagnieżdżonej gdzieś w żołądku, że niemal upuścił latarnię, gdy coś zaskrzeczało z boku:

– Wyłącz to!

Vanderkruger zaklął pod nosem, ale niechętnie wykonał polecenie i znalazł się w absolutnych ciemnościach, czując czyjąś obecność. Była zdecydowanie zbyt blisko, jak na jego gust. Odruchowo położył dłoń na kaburze.

– To nie będzie konieczne, kapitanie. – Usłyszał cichy, teraz już znacznie uprzejmiejszy głos, dochodzący jakby zewsząd. – Może się pan odprężyć. Nie mam złych zamiarów ani żadnej broni. Tylko szczerą chęć służenia prawu.

Głos wybrzmiał fałszywą nutą – ni to obłudy, ni to szyderstwa – w odpowiedzi na co Vanderkruger mocniej zacisnął dłoń na służbowej broni.

– Przerabialiśmy to tyle razy, a pan nadal mi nie ufa, kapitanie. – Pełzacz westchnął ze znużeniem i lekką urazą, ale bez gniewu. – Czuję się zraniony.

– Wybacz. Po prostu trudno mi zaufać komuś, kto żyje… tutaj – wymamrotał policjant. – Dla mnie każda wycieczka na Podpoziom to obietnica koszmarów na kilka najbliższych dni.

– Są gorsze miejsca, może mi pan wierzyć. Zwłaszcza dla kogoś, kto cierpi na ostry światłowstręt. Ale nie przyszedł pan tu dyskutować o upodobaniach biednego Pełzacza, prawda? Co mogę dla pana zrobić?

Vanderkruger nie zastanawiał się, skąd jego informator wie, jakie otrzymał od niego przezwisko: w końcu kapitan płacił mu za dowiadywanie się o wszystkim, co dzieje się w Stunożnym Mieście. I w tym akurat Pełzacz był naprawdę dobry.

– Muszę coś znaleźć. Albo kogoś.

Pełzacz westchnął. Gdyby unoszone brwi wydawały dźwięk, brzmiałby dokładnie jak to westchnienie.

– Baboozona Juniora?

– Myślałem raczej o jego zwłokach. Ale może się mylę?

Pełzacz wzruszył ramionami. Vanderkruger nie mógł dostrzec tego gestu, ale go wyczuł.

– Yarden Baboozon żyje. Każdy o tym słyszał. Od głowy aż po odwłok, całe Stunożne Miasto mówi tylko o tym. Jeszcze za życia był ulubieńcem publiczności, ale teraz, po śmierci… – Pełzacz zaśmiał się sucho, świszcząco, a zaskoczony Vanderkruger omal nie splamił munduru. – Niektórzy powiedzieliby, że decyzja o straceniu go była błędem ze strony Burmistrza.

– Tak, cóż… – odparł Vanderkruger, łapiąc oddech. Wyuczonym przez lata pracy w policji odruchem zignorował to, czego słyszeć nie chciał lub nie powinien. – Ludzie mówią wiele ciekawych rzeczy. Ale mnie w tej chwili interesuje tylko to, co ty możesz mi powiedzieć o obywatelu Baboozonie.

– Zakładam, że nie interesuje pana cały jego życiorys? Nawiasem mówiąc, zupełnie przeciętny, jak na cyrkowca, przynajmniej do momentu, kiedy go schwytano i powieszono.

Vanderkruger nie odpowiedział, więc Pełzacz podjął:

– Baboozona widziano w kilku różnych miejscach. Mniej lub bardziej podobno. Pojawiał się i znikał, jakby… nawiedzał to przeklęte miasto.

– Albo budował napięcie wśród publiczności – zauważył Vanderkruger. – W końcu to cyrkowiec. Jeśli tak, to znaczy, że szykuje jakiś poważny numer.

– Albo naprawdę nie żyje, a ktoś ukradł jego zwłoki i je teraz wykorzystuje, żeby siać zamęt i podburzać lud do walki z tyranem. Sztuczka stara jak świat, kapitanie.

– Czyli nie znasz prawdy?

– Jeszcze nie. Ale poznam.

Chociaż Pełzacz przez cały czas pozostawał niewidzialny, kapitan niemal fizycznie odczuł jego zniknięcie; jakby tajemniczy informator dał się wchłonąć miastu, niczym więźniowie z Korytarza Zapomnianych.

Jak zwykle Vanderkruger oczekiwał, że odejście Pełzacza pozwoli mu odetchnąć, i jak zwykle się rozczarował – zamiast ulgi odczuł tylko przygniatającą samotność. I z jakiegoś powodu pomyślał o dyrektorze cyrku. A to przypomniało mu, że miał dla Pełzacza jeszcze jedno zadanie.

– Czekaj! – krzyknął w ciemność. – Chciałbym, żebyś sprawdził dla mnie kogoś jeszcze!

Pełzacz już nie odpowiedział, ale kapitan nie martwił się tym zbytnio. Informator z pewnością go usłyszał. Inaczej nie byłby tym, kim był.

***

– Pierwsza zasada kotłowni brzmi: Stunożne Miasto nigdy się nie zatrzymuje – powiedział Max. – Naszym zadaniem jest pilnować, by cały czas szło. Jasne?

Vertiri skinął głową. Uwaga wszystkich skupiała się na nim, co trochę go onieśmielało; pozostali skazańcy pracujący w kotłowni stali dokoła lub przysiedli na skrzyniach z drewnem. Słuchali, jak Max wyjaśnia, na czym polegają zadania palaczy, a od czasu do czasu dorzucali od siebie porady praktyczne.

– Uważaj na łopatę, do której przywiązana jest niebieska wstążka. Odpada szufla.

– Nigdy nie noś więcej niż dwa wiadra naraz!

– Dużo pary ma być.

– Nie próbuj klepać Rovy w tyłek, bo wybije ci zęby. – To wywołało powszechny rechot. Vertiri również się uśmiechnął, wymuszenie, niepewnie, ukradkiem zerkając na jedyną kobietę w towarzystwie. W życiu by mu do głowy nie przyszło, żeby klepnąć ją w tyłek. Samym wzrokiem wybijała zęby. Ale uwaga wywołała uśmiech na jej twarzy; mimo matowych, brudnych włosów i blizny przecinającej usta, Rova wyglądała całkiem ładnie.

– Zapytaj Maxa o drugą zasadę kotłowni – odezwał się nagle jeden z palaczy, siedzący na szczycie wieży ze skrzyń, ucinając tym rechoty. O ile Vertiri dobrze pamiętał, miał na imię Coen.

– Jaka jest druga zasada kotłowni? – zapytał posłusznie Vertiri.

Max uśmiechnął się pod nosem.

– Zrobimy wszystko, by złamać zasadę pierwszą.

Na twarzy Vertiriego nie odmalował się nawet cień emocji. Sytuacja, w której obecnie się znajdował, stanowiła dla niego całkowitą nowość. Całe życie spędził na dolnych poziomach, nie sprawiał nikomu kłopotów – poza, oczywiście, tą jedną pomyłkową kradzieżą, której dokonał nieświadomie, mając dziesięć lat – i doznawał aktualnie poczucia głębokiej niesprawiedliwości. Sprzedawał tylko zapiekanki ze szczurzego mięsa i rozgotowanych warzyw, nigdy nikomu w niczym nie zawadził! Nie miał żadnych aspiracji, marzeń ani rewolucyjnych skłonności. Cała ta historia z kradzieżą zwłok z miejskiego szafotu była absurdalna i przypominała senny koszmar.

A teraz stała się odrobinę bardziej niedorzeczna.

– Czy to jakiś test? – zapytał ostrożnie. Wychował się w Stunożnym Mieście, gdzie każde słowo może zostać użyte przeciwko tobie. Takich rzeczy nie zdradza się przypadkowym przechodniom. – Nie jestem elementem rewolucyjnym – dodał na wszelki wypadek.

– Chyba jesteśmy ci winni wyjaśnienia – odparł Max. – W końcu to przez nas trafiłeś do kotłowni. Prawda jest taka, że Baboozon żyje, a my planujemy zatrzymać całe to przeklęte miasto.

Spojrzał na Vertiriego z dumą, jakby oczekiwał oklasków. Nie otrzymał nic takiego, chłopak patrzył nań z kompletnym brakiem zrozumienia w oczach.

– Ale co mają z tym wspólnego zwłoki Baboozona? – zapytał w końcu.

– Jakie tam zwłoki. Słuchasz ty mnie w ogóle? Baboozon żyje i ma się dobrze. Zszedł do podziemia, aby stamtąd dowodzić... hm... powstaniem. Upozorowaliśmy jego śmierć. Dobry strukturomag w trzy sekundy sprawi, że będziesz wyglądać jak zimny trup, a tak się składa, że my mamy najlepszego fachurę w mieście.

– Kogo?

Max uśmiechnął się skromnie.

– Mnie.

Vertiri wytrzeszczył oczy, a Coen plasnął go otwartą dłonią w potylicę.

– Myśl, młody, myśl. Sądziłeś, że jak jeden człowiek ma przypilnować całej zgrai kryminalistów?

Vertiri roztarł bolące miejsce z tyłu głowy i rzucił Maxowi sceptyczne spojrzenie.

– I taki potężny mag jak ty miałby sobie po prostu siedzieć w kotłowni i pilnować bandy kieszonkowców?

– Wciąż lojalny, już niewygodny.

– Wypadł z łask – przetłumaczyła Rova.

– No dobrze, ale co ja mam z tym wszystkim wspólnego? – zapytał z rozpaczą Vertiri.

– Nic – odparł Max. – Ja też nie wiem, skąd się wziąłeś w tym planie, ale skoro już tu jesteś, możesz się przydać. Ktoś musiał zostać oskarżony o kradzież zwłok Baboozona i padło akurat…

– Jak to: ktoś musiał?

– Ech, szczęśliwi nieświadomi – wtrącił Coen. – Żyje sobie taki swoim życiem, nic go nie obchodzi, byle było co do gęby włożyć. Świata nie zna, nie rozumie i zrozumieć nawet nie próbuje. Aż do chwili, gdy jest już za późno i świat wali mu się na głowę.

– Nie pomagasz – warknął na niego Max, który trafnie odczytał skonsternowaną minę Vertiriego. A potem wytłumaczył: – Chodzi o to, że ktoś musiał dostać czapę za Baboozona. Nieważne, winny czy nie. Zawsze, jak coś się dzieje, ktoś zostaje rzucony na pożarcie. Tak właśnie działa Stunożne Miasto. I właśnie dlatego chcemy je zatrzymać. A ty po prostu miałeś pecha. Przykro mi. Ale kto wie, może to twoja wielka życiowa szansa?

– Szansa na co? Na stryczek w trzech prostych krokach? Dzięki wielkie.

– Szansa na zrobienie czegoś ze swoim żałosnym życiem. – Coen zeskoczył na ziemię, stanął przed Vertirim i stuknął go palcem w pierś. – Spójrz na nas. Jesteśmy bandą nieudaczników, bez naszego planu bylibyśmy po prostu żywymi trupami, targającymi tam i z powrotem wiadra z wodą, dopóki serca nam nie wybuchną, czy co tam serca robią w chwili zawału. Wsadzili nas tu za głupie występki i niedorzeczne przewinienia. Ja świsnąłem sakiewkę fircykowi na Górnym Placu, żeby mieć za co wykarmić dzieci. Rova – wskazał kciukiem dziewczynę – pracowała jako prostytutka i pewnego dnia złamała nos klientowi, który za bardzo zatracił się w zabawie. A Max był kiedyś, cholera, prawdziwą grubą rybą… Pierwszym katem Burmistrza. Dopóki nie odmówił wykonania rytuału wchłonięcia na jakimś dzieciaku. Wtedy Vere go zdegradował i zesłał tutaj.

– Czyli tak naprawdę nie jesteś więźniem? – zaskoczony Vertiri zwrócił się do maga.

– Nie, oczywiście, że nie – Max posłał mu krzywy uśmiech. – Ja tu tylko mieszkam, jem, śpię, pracuję i bez przerwy oglądam wasze paskudne gęby… Rova, skarbie, to nie było o tobie.

Nikt się nie zaśmiał.

– Żadne z nas się nie łudzi, że pewnego dnia wyjdziemy na wolność i jak gdyby nigdy nic wrócimy do normalnego życia – podjął Coen. – Wszyscy tutaj jesteśmy trupami. Żywymi, więc użytecznymi, ale jednak trupami. Nikt na górze za nami nie tęskni, pewnie nikt już nawet o nas nie pamięta. Rozumiesz?

Vertiri zacisnął zęby.

***

Gdyby Stunożne Miasto mogło mówić, powtórzyłoby za tysiącem mieszkańców jedno nazwisko: Baboozon.

Vanderkruger z godziny na godzinę odczuwał coraz większy strach. Wszystko było nie w porządku: na rogach ulic gromadziły się grupki dyskutujących cichymi głosami obywateli, którzy milkli, gdy tylko dostrzegali przechodzący obok patrol policji. Czerwone napisy na murach pojawiały się wszędzie; ktoś wspiął się nawet na stojący na Rynku Głównym posąg Burmistrza i przewiązał mu czoło szkarłatną chustą. Policjanta, który próbował się jej pozbyć, ściągnięto na ziemię i pobito do nieprzytomności. Sprawców nie złapano.

Ale najbardziej nie w porządku było to, że po powrocie na komisariat Vanderkruger zastał w swoim gabinecie Burmistrza.

Edgar Vere, Burmistrz Stunożnego Miasta, siedział w fotelu Vanderkrugera, gładząc długimi palcami wytarte podłokietniki i ze znudzeniem taksując wzrokiem gablotę pełną zakurzonych medali, które kapitan zdobył na turniejach strzeleckich. Miał zmęczone oczy kogoś, kto zbyt wiele nocy spędził na krążeniu po ciemnym gabinecie, analizując kolejne posunięcia w swym wielkim, złowieszczym planie. Ta wizja wpadła Vanderkrugerowi do głowy i rozgościła się w niej, natrętna i nie do pozbycia.

– Kapitanie – Burmistrz skinął policjantowi zdawkowo. – Czekam na pana już od godziny. Pańska partnerka nie potrafiła wyjaśnić, gdzie pan zniknął.

– Prowadzę śledztwo.

Vanderkruger usiadł na twardym krześle po drugiej stronie biurka, tym, które w normalnych warunkach zarezerwowane było dla podkomendnych.

– Ma pan jakieś nowe… poszlaki? – zapytał Vere.

– Dobrze pan wie, że nie.

– Jest pan inteligentnym człowiekiem, kapitanie. Nie bez przyczyny znajduje się pan na swoim stanowisku. Przyznać muszę jednak, że czuję się zawiedziony pańską postawą w trakcie tego śledztwa i zaczynam się zastanawiać, czy ktoś młodszy, zdolniejszy – podkreślił – nie poradziłby sobie lepiej w poszukiwaniu zaginionych zwłok obywatela Baboozona?

Vanderkruger milczał przez chwilę, ważąc słowa, świadom ryzyka, jakie mogą nieść ze sobą nieodpowiednie. Wpatrywał się w złośliwie zmrużone oczy Vere’a, walcząc z narastającym od lat pragnieniem, by choć raz wydobyć z nich coś naprawdę ludzkiego; najlepiej strach. I ból. Oczywiście nigdy nawet nie spróbował Burmistrza sprowokować – to byłoby samobójstwo w niezbyt eleganckim stylu. Nawet myślenie w taki sposób stwarzało niebezpieczeństwo, gdyż wielu strukturomagów pozostających na usługach Burmistrza dobrze sobie radziło ze sztuką telepatii. Choć tym akurat Vanderkruger się nie przejmował; i bez magii jego niechęć wobec Vere’a była aż nazbyt czytelna. Ale Burmistrz miał wielu wrogów – w zasadzie całe miasto, wnosząc po tym, co właśnie działo się na ulicach – a Vanderkruger nigdy nie aspirował, by stać się najgroźniejszym z nich. Gorzej; Vanderkruger był dla Burmistrza użyteczny, a przy tym zawsze posłuszny. Lojalny. Kundel na smyczy swojego pana. I póki potrafił zachować ten status, mógł czuć się bezpieczny. Tylko czy faktycznie potrafił go zachować?

– Sprawa jest kłopotliwa – odparł w końcu. – Rzeczone zwłoki zdają się… żyć własnym życiem. A z tego, co mówi ulica, jest to życie niezwykle interesujące.

– Rozsądny policjant potrafi rozróżnić prawdę od plotek, którymi karmi się hołota – warknął Burmistrz. – A skuteczny policjant już dawno wyciągnąłby tę prawdę na światło dzienne… Na przykład znajdując Baboozona. Martwego. – Vere skrzywił się, jakby powiedział więcej niż zamierzał. Kapitan włożył sporo wysiłku w to, by niczego nie zauważyć. Ale nagle zmienił zdanie. Burmistrz z pewnością wiedział coś, czym nie chciał się podzielić, więc jeśli Vanderkruger miał cokolwiek osiągnąć, musiał zaryzykować.

– O żywego będzie trudno – zauważył zdawkowo. – Chyba że zadowoli się pan nieco bardziej sfatygowanym egzemplarzem. W takim wypadku proszę poszukać w Karaluchu. Jestem pewien, że Baboozon Senior ucieszyłby się z pańskiej wizyty, Burmistrzu.

– Kapitanie – Vere uśmiechnął się bez cienia rozbawienia – sugeruję, żeby zachował pan swój cięty język na przesłuchania podejrzanych.

– Ależ ja właśnie w tej chwili prowadzę przesłuchanie, Burmistrzu – rzekł spokojnie Vanderkruger, a potem, wykorzystując autentyczne zaskoczenie Vere’a, pociągnął dalej: – Wie pan więcej, niż chce mi zdradzić. I ja to rozumiem, hierarchia władzy, podwładni muszą wiedzieć tylko to, co absolutnie konieczne i tak dalej. Tylko proszę się zastanowić, czy to, co pan próbuje przede mną ukryć, nie jest przypadkiem również tym czymś „absolutnie koniecznym”, co powinienem wiedzieć, by móc schwytać Baboozona, zanim wyrządzi naprawdę nieodwracalne szkody. To leży zarówno w moim, jak i pańskim interesie, prawda?

Specjalnie zmienił status Baboozona z martwego i zagubionego na żywego i zbiegłego, ciekaw, czy podenerwowany Vere da się złapać w tak prostą pułapkę.

Ale Burmistrz zachował zimną krew i, nie zrywając kontaktu wzrokowego, świadomie w tę pułapkę wdepnął:

– Baboozon żyje – przyznał. – I coś planuje. Nie wiem, co, ale na pewno będzie to coś… bardzo niebezpiecznego dla nas obu, tutaj ma pan rację. Dlatego muszę mieć jego trupa, Vanderkruger. W ciągu doby ma z powrotem zawisnąć na miejskim szafocie i zostać na nim tak długo, aż zacznie gnić. W przeciwnym razie znajdę... kogoś innego na jego miejsce. Rozumie pan, kapitanie?

Vanderkruger wolno skinął głową. Rozumiał aż za dobrze.

– A jak… przeżył? Gdzie mam go szukać? Z kim współpracuje? Ma pan jakichś podejrzanych? Cokolwiek?

– Ja mam mieć podejrzanych? Ja mam wiedzieć, gdzie go szukać? Zdawało mi się, że to pańskie śledztwo, kapitanie.

– A mnie, że prowadzi pan własne.

– Bo prowadzę. I, z tego co widzę, idzie mi znacznie lepiej niż panu. Może faktycznie czas pomyśleć o emeryturze, kapitanie.

Może obaj powinniśmy o niej pomyśleć.

– A Vertiri? Dlaczego zesłał go pan do kotłowni? Dzieciak…

– Wiem, wiem. – Vere machnął niecierpliwie ręką. – Ale obecnie miasto przypomina beczkę prochu polaną olejem, więc nie mogłem pozwolić, żeby nasz jedyny podejrzany powtarzał w kółko, że jest niewinny. Był w tym bardzo przekonujący, nie uważa pan? Łatwo mu uwierzyć. Zbyt łatwo.

– I dlatego postanowił pan go uciszyć?

– Gdybym chciał go uciszyć, zastosowałbym inne rozwiązanie. Bardziej… permanentne. Ja tylko wysłałem go tam, gdzie jego dar przekonywania nikomu nie zagrozi. A kto wie, jeśli sprawa zostanie rozwiązana, zanim chłopak zaharuje się na śmierć, może nawet go ułaskawię. W końcu nie jestem potworem, kapitanie.

***

– Wyobraź sobie, że żyjesz w mieście, które nigdy nie zamiera w bezruchu – powiedział cicho Coen. – Nigdy. Ani przez sekundę. Idzie przed siebie, bezustannie, wszystko w nim kołysze się, trzęsie, wibruje, podłoga drży, grzbietem Stonogi wstrząsają dreszcze, gdy napotyka na swojej drodze przeszkody – ale nic nie może jej zatrzymać. Nawet drzewa ścina w ruchu, mieląc je żuwaczkami.

A teraz wyobraź sobie, że pewnego dnia wszystko zamiera.

Wyobraź sobie, że każda część maszyny nieruchomieje; bezruch ogarnia wszystko, od maleńkich trybików, po olbrzymie stalowe odnóża i mieszkańców Miasta, którzy porzucają swoje zajęcia i w pełnej zdumienia ciszy patrzą po sobie, szukając w twarzach sąsiadów odpowiedzi na pytanie: co się dzieje?

Na początku nie dociera do nich, że umilkły silniki. Dopiero po chwili co bystrzejsi zaczynają rozumieć: Stunożne Miasto stoi.

Wyobrażasz to sobie?

Vertiri spróbował: nieruchomy świat, nagła cisza wypełniająca korytarze, brak drżenia pod stopami i nad głową…

Zaprzeczył. Coś takiego po prostu nie jest możliwe, uznał.

– Panika – powiedział ze źle skrywanym triumfem Coen. Słowo chyba mu się spodobało, bo powtórzył: – Panika. Chaos. Strach.

– I co z tego? Będziecie mieć tłum przerażonych ludzi na ulicach i tyle. Co wam z tego przyjdzie?

– Przerażonych ludzi na ulicach i wkurwionego Burmistrza. – Max przeskoczył skrzynię, na której siedział Vertiri, i spoczął obok. – Suń się, młody.

– No dobra, a co zrobicie z wkurwionym Burmistrzem? – Vertiri zrobił magowi miejsce. – Zabijecie go?

– Zabijemy? – Max wyraźnie się zdumiał. – Nie. Nie po to planujemy obalić tyrana, żeby zastępować go kolejnym. Obalimy go, ale co się z nim stanie potem, to już będzie zależało od nowych przywódców.

– Czyli nie planujecie przejąć władzy dla siebie? Dlaczego?

– Bo jej nie chcemy. Nikt z nas jej nie chce.

– Więc… czego właściwie chcecie? Po co to wszystko?

– Chcemy, żeby wszyscy mieszkańcy przypomnieli sobie, kto tak naprawdę jest siłą tego miasta; jego sercem i duszą. Jego krwią. Chcemy, żeby następny Burmistrz również to rozumiał i pamiętał o tym, gdy najdzie go ochota, by powiesić kogoś tylko za to, że mu się sprzeciwił; gdy zechce zesłać do kotłowni ludzi kradnących, aby wykarmić swoje rodziny; gdy zdecyduje, że jakieś dziecko zasługuje na wchłonięcie… Chcemy, żeby wówczas pamiętał o nas. I żeby się bał.

***

– Powiedz mi, że coś wreszcie mamy – poprosił Vanderkruger, opadając ciężko na fotel. Wraz z niewielkim odziałem przez większość nocy czaił się na Baboozona w jednym z miejsc, gdzie widywano go najczęściej. – Cokolwiek.

– Przykro mi, kapitanie – odparła Arik. – Całe miasto nabrało wody w usta. Baboozona traktują jak bohatera, a nas jak wrogów.

I może mają rację.

– Baboozon jest symbolem rewolucji i wszystkich jej durnych obietnic; wolności, zmiany, lepszego życia… – mruknął Vanderkruger. – Natomiast my jesteśmy symbolem reżimu, którego ludzie nienawidzą. Jak tak dalej pójdzie, lada dzień rzucą się na nas z bronią w ręku.

W tym momencie Stonogą potężnie zatrzęsło. To zdarzało się od czasu do czasu; Miasto drżało w posadach, szklanki spadały z półek, a mieszkańcy tracili równowagę. Arik wpadła na Vanderkrugera i przewróciłaby się, gdyby jej nie złapał.

– Ostatnio coraz częściej się trzęsie – zauważyła, prostując się i odsuwając nieco od kapitana. – Wpada w depresję, biedaczka.

Roześmiała się nerwowo. Vanderkruger odpowiedział dziwacznym grymasem, który miał służyć za uśmiech. Był to żart tak stary i zużyty jak sama Stonoga, i jak sama Stonoga niezniszczalny. Mieszkańcy powtarzali go przy okazji niemal każdych silniejszych turbulencji. Jemu osobiście idea Stonogi wpadającej w depresję wydawała się mocno niepokojąca.

– Myślę, że Stonoga też potrzebuje odpoczynku – dodała cicho Arik. – Jakiejś zmiany...

– Chodźmy – kapitan westchnął. – Skoro mam do wyboru użerać się z upierdliwymi duchami i rozwścieczonym tłumem albo z rozwścieczonym, upierdliwym Burmistrzem, to wybieram duchy i tłum.

***

Vertiri skończył swoją szychtę, zjadł miskę owsianki i usiłował zasnąć, zwinięty w kłębek na posłaniu pod ścianą. Piece ryczały i warczały prawie jak żywe stworzenia. Pokrzykiwali usmarowani węglem palacze pracujący na nocnej zmianie, ciągle ktoś na kogoś wrzeszczał albo opowiadał sprośne kawały i wszyscy wybuchali śmiechem. Ale przynajmniej nie marzły mu stopy, tak jak często się to działo w jego nieogrzewanym domu.

Leżał przez chwilę, wsłuchany w ból zmęczonych mięśni, gdy kątem oka zauważył ruch; ktoś się zbliżał do jego posłania.

Pewnie znowu potrzebują pomocy – pomyślał.

– Co jest? – warknął trochę wbrew sobie, ale był wyczerpany i wciąż miał kosę z całym cholernym, zdradliwym światem.

A fakt, że naprawdę polubił Maxa i innych, nawet gburowatego Coena, i że zdecydowanie za dużo myślał o Rovie, też w niczym nie pomagał. Przecież powinien ich nienawidzić i obwiniać za swój parszywy los. To system go przeżuł i wypluł, zgoda, ale kto zapoczątkował to wszystko?

Z drugiej strony… Właściwie co takiego stracił? Stragan z cuchnącym mięsem, chałupę, której posiadanie może i chroniło go przed bezdomnością, ale która na pewno nie była domem, oraz swobodę poruszania się po mieście, które w głębi duszy zawsze uważał za żywą istotę. Kolosalną i niepojętą, ale na pewno wrogą.

Teraz, gdy wylądował w kotłowni, spodziewał się, że najbardziej będzie tęsknił za wolnością; za możliwością decydowania o własnym życiu i za stanowiącą fundament tych decyzji nadzieją na coś lepszego. Jednak zamiast tęsknoty przyszło uświadomienie: to nigdy nie była wolność.

Tymczasem tu, na dole – choć brzmiało to idiotycznie – zaczynał czuć się jak w domu. Prawdziwym domu. Wśród swoich. Po raz pierwszy w życiu.

Im dłużej tu przebywał, tym mniej rozumiał, co tak naprawdę czuje i czego właściwie chce.

– Czego? – powtórzył. – Teraz mam wolne i wszystko w… – urwał, gdy po raz pierwszy zerknął na intruza.

Postać odziana w czarny płaszcz usiadła w kucki obok zdumionego chłopaka, zupełnie niezrażona jego wybuchem. Blask zapałki na chwilę oświetlił twarz skrytą pod kapturem. Przybysz zapalił papierosa, wydmuchał dym i spojrzał na Vertiriego.

– Podobno jesteś dzieciakiem, który ukradł moje zwłoki – powiedział z uśmiechem.

– To ty... – wyszeptał Vertiri.

Yarden Baboozon był młodszy, niż Vertiri się spodziewał. Właściwie mogli być rówieśnikami. Ale o ile Vertiri całą swoją osobą budził raczej politowanie niż sympatię, o tyle Baboozon wręcz promieniował jakimś dziwnym, dodającym otuchy spokojem i pewnością siebie.

– Chciałem cię poznać – powiedział. – Wiesz, zanim Max i jego ludzie wcielą w życie nasz plan. Wtedy prawdopodobnie nie będzie czasu.

W spojrzeniu, które rzucił Vertiriemu, kryło się współczucie. Ostatnio wszyscy tak na niego patrzyli – jakby było im bardzo przykro, ale niestety, takie życie, nic nie mogliśmy poradzić. Jesteś ofiarą, której wymaga każda szanująca się rewolucja. Pogódź się z tym, tak będzie po prostu łatwiej.

Ale było tam coś jeszcze.

Ciekawość?

– Czasu na co? – zaryzykował Vertiri.

– Na nic już nie będzie czasu. Nawet na decyzję, po której właściwie jesteś stronie.

– A mam jeszcze jakiś wybór? Góra zesłała mnie na dół, dół żąda, żebym kopał się z górą…

– Zawsze jest wybór. Zanim wszystko się zacznie, możesz po prostu uciec. Max cię stąd wypuści, a potem, nawet jeżeli w całym zamieszaniu ktoś zauważy twoje zniknięcie, i tak raczej nie będą cię ścigać. W końcu trafiłeś tu za kradzież moich zwłok, a te wcale nie zostały skradzione. O czym wkrótce całe miasto będzie miało okazję się przekonać. Poza tym, jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, już nawet nie będzie miał kto cię ścigać.

– A jeśli nie pójdzie?

Baboozon wzruszył ramionami.

– Wtedy Burmistrz pewnie się ucieszy, że zniknąłeś, nie robiąc zbędnego zamieszania. Zawsze to jeden śmieć do zamiecenia pod dywan mniej. Wybacz określenie.

Vertiriemu szybciej zabiło serce. Baboozon miał rację: cokolwiek się stanie, on będzie mógł się stąd wyrwać. Odejść i nie oglądać się za siebie. Tylko czy tego właśnie chce?

– A jaka jest alternatywa? Śmierć albo chwała?

– Sprawiedliwość – odparł bez namysłu Baboozon. – Nie było moim życzeniem, żebyś tutaj trafił, ale też nie zamierzam wypierać się swojej części winy. I choć nie mogę cofnąć czasu, żeby cokolwiek zmienić, mogę ofiarować ci szansę na wyrównanie rachunków z Burmistrzem.

– A co, jeśli zechcę wyrównać rachunki również z tobą?

– Na razie proponuję ci sojusz: pomóż mi pokonać naszego wspólnego wroga, a potem... potem zrobisz, co uznasz za słuszne.

Vertiri wolno skinął głową.

– A co miałbym zrobić teraz?

***

– Kapitanie? – Arik zajrzała do gabinetu Vanderkrugera. Pod pachą trzymała pudełko. – Szczur pocztowy do pana.

– Dziękuję.

Wyciągnął węszące zwierzątko z pudełka i odpiął maleńką tubę, przywiązaną do jego nóżki. Odczekał, aż zostanie sam, po czym otworzył pojemnik i wysypał całą jego zawartość na biurko, by upewnić się, że nikt przed nim nie czytał wiadomości. Pełzacz, prócz listu, wkładał do tuby maleńkiego grzyba, który – tak jak on – potrafił przeżyć tylko w całkowitych ciemnościach Podpoziomu. W kontakcie ze światłem grzyb szybko zaczynał czernieć i usychać, więc gdyby ktoś niepowołany otworzył tubę przed nim, kapitan wiedziałby o tym od razu.

Grzyb był w porządku; śliski, szarawy, lekko zalatujący czymś pośrednim między ściekiem a padliną. Vanderkruger pchnął go końcówką pióra pod szczurzy pyszczek i szybko przeczytał list. Treść go nie zaskoczyła. Baboozon z całą pewnością żył, ale był nieuchwytny nawet dla Pełzacza; bez przerwy się przemieszczał, wszędzie miał sprzymierzeńców, realizował jakiś swój plan. Ale jaki? Pełzacz nie wiedział. Jeszcze.

Kapitan odwrócił list i przeczytał umieszczone na drugiej stronie postscriptum.

– No, proszę – mruknął, głaszcząc małego posłańca, który zdążył już pożreć swoją nagrodę. – Wygląda na to, że nie jesteś jedynym szczurem w tym budynku.

Podpalił list i wrzucił go do metalowego wiadra na odpadki. W tym samym momencie drzwi się otworzyły i Arik wsunęła głowę do środka.

– Wszystko w porządku, kapitanie? – zapytała grzecznie, wyraźnie pociągając nosem. – Czy to dym?

– Tak, Arik – odparł ze znużeniem. – Ale nie przejmuj się. W całej tej sprawie jest coś, co cuchnie o wiele gorzej.

– Co takiego, kapitanie?

– Trup, którego nie potrafimy znaleźć. Ale chyba w końcu wiem, gdzie powinniśmy zacząć szukać. – Zniżył głos do szeptu. – Wciąż nie mam pojęcia, o co w tym wszystkim chodzi, ale rebelianci zamierzają wykorzystać śmierć Baboozona do jakichś brudnych gierek. I myślę, że uderzą wkrótce. Miasto jest jak wrzący olej, wystarczy iskra… Dlatego zaczniemy polowanie dzisiaj w nocy. Spotkajmy się tutaj, o trzeciej godzinie od wybicia zmroku. Tylko bądź ostrożna. Śledzą nas.

***

Vertiri zbudził się gwałtownie. Ktoś kucał obok, potrząsając jego ramieniem, jakby usiłował wyrwać je ze stawu. Chłopak odepchnął natręta i usiadł.

– Co się stało?

– Zaczyna się. – Z trudem rozpoznał głos Coena; poważny, pełen napięcia i zdenerwowania.

– Co się zaczyna?

– Głupi jesteś, czy co? Wstawaj. Zaraz zatrzymujemy miasto.

Vertiri poczuł, że coś przewraca mu się w żołądku. Coen rzucił mu buty na kolana i zniknął między kotłami.

Chwilę później Vertiri dołączył do palaczy zgromadzonych pośrodku hali, jednak Max odciągnął go na bok i szepnął: – Za chwilę zatrzymujemy Stunożne Miasto. Gwardia Burmistrza spróbuje wejść do kotłowni, a kiedy tylko zorientują się, że wszystko to nasza sprawka, spróbują nas wymordować. Zabarykadujemy drzwi i spróbuję wtopić je w resztę ściany. Wtedy dla nikogo nie będzie już odwrotu. Dlatego szybko musisz zdecydować, co zamierzasz zrobić. Jeśli z nami zostaniesz, dobrze; tutaj przynajmniej nikt nie umrze samotnie. Nie dzisiaj. – Oczy zalśniły mu niebezpiecznie. – A jeśli zechcesz odejść, też dobrze. Nie powinno cię tu w ogóle być…

– Was też nie – rzucił Vertiri z siłą, która całkowicie go zaskoczyła. – I zamierzam pomóc wam się stąd wydostać. Baboozon zostawił coś dla mnie?

– Zawsze mówiłem, że lubię gówniarza! – huknął Coen, który niespodziewanie wyrósł za plecami Vertiriego i trzepnął go solidnie w ramię. Obok palacza stała Rova, jak zwykle napięta i groźna niczym naciągnięta cięciwa, jednak jej zwyczajowy ostrzegawczy grymas ustąpił miejsca ciepłemu uśmiechowi, na widok którego Vertiri poczuł ssanie w żołądku.

– Tu masz wszystko – Max wręczył chłopakowi niewielkie zawiniątko. – Ukryj to dobrze i ruszaj natychmiast. Strażników na naszym poziomie już zdjęliśmy, ale dalej jesteś zdany na własne siły. Powodzenia.

Vertiri schował paczkę do spodni i poprawił, upewniając się, że nie będzie mu wadzić podczas marszu.

– Dzięki. – Starał się przywołać swoją nowo odkrytą siłę, ale bez skutku; głos go zdradził piskliwym dysonansem. – Wam też.

– No, leć już, albo spóźnisz się na własne przedstawienie.

***

Vanderkruger zwolnił Arik ze służby trzy godziny przed końcem zmiany, żeby mogła odpocząć i przygotować się na nocną eskapadę. Kiedy opuściła posterunek, narzucił trencz, by ukryć przed światem fakt, że ma na sobie cywilne ciuchy zwędzone z magazynu, odczekał chwilę i ruszył za nią. Gdy tylko posterunek zniknął mu z oczu i upewnił się, że w pobliżu nie ma żadnego mundurowego, zdjął płaszcz, schował odznakę i wtopił się w tłum, nie spuszczając Arik z oczu.

Dziewczyna nie skierowała się w stronę ulicy Rurociągowej, gdzie miała dom, tylko w stronę targowiska. Vanderkruger poczuł narastające podniecenie – stary pies zwęszył trop.

Trwał dzień targowy, więc mimo dość późnej pory plac wypełniony był kupującymi i sprzedającymi, zwierzętami i straganami. Nad wszystkim wisiał typowy, ciężki miejski odór i coś jeszcze; napięcie, które na powierzchni wyczuwa się, gdy nadchodzi burza.

Arik, wciąż w mundurze, przechadzała się swobodnie między straganami. Na niektórych coś kupowała – głównie warzywa i owoce – na innych tylko oglądała towary, a czasem po prostu zamieniała kilka słów z handlarzami i szła dalej. Nic nie wskazywało na to, by zauważyła ogon, ale Vanderkruger wiedział, że nie potrwa to wiecznie. Żałował, że nie zwerbował do tej roboty kilku dodatkowych funkcjonariuszy, ale doświadczenie podpowiadało mu, że skoro jest jeden szczur, musi ich być więcej – gryzonie to zwierzęta stadne. W dodatku nie wszystkie muszą należeć do Baboozona. Był jeszcze Vere. I Pełzacz. Vanderkruger korzystał z jego pomocy, ale ani trochę mu nie ufał. Informator był dla niego jak… Jak on sam dla Burmistrza.

Z jakiegoś powodu rozbawiła go ta gorzka ironia.

Dwa potężne wozy wyładowane grzybami o kapeluszach większych niż ludzka głowa zatarasowały uliczkę prowadzącą w głąb miasta. Między woźnicami wybuchła ostra kłótnia. Kapitan z bezpiecznej odległości obserwował, jak dwóch funkcjonariuszy usiłuje rozdzielić wrzeszczących na siebie mężczyzn, i czekał, aż Arik wykona kolejny ruch.

Coś jest nie tak – pomyślał.

Mimowolnie zerknął na czerwoną chustę oplatającą głowę posągu.

Akurat w tej chwili Arik spojrzała w jego stronę, zamarła na chwilę, a potem bez słowa oderwała się od straganu wikliniarza i popędziła przed siebie tak szybko, jak tylko mogła bez rozpychania się między przechodniami.

– Kurwa mać! – Vanderkruger bez chwili namysłu ruszył za nią. Widowiskowo wszystko spieprzył i był za to na siebie wściekły, ale nie miał czasu odreagowywać. Jest jeszcze nadzieja, powiedział sobie. Jeśli tylko zdoła złapać Arik, zanim dziewczyna rozpłynie się jak jej przyjaciel z lat dziecięcych, albo może kochanek, pieprzony Baboozon. Może nawet udałoby mu się wydobyć z niej informacje bez uciekania się do tradycyjnych metod, których – nawet mimo iż okazała się kretem – szczerze jej nie życzył.

Arik maszerowała szybkim, wojskowym krokiem w stronę północno-zachodniego narożnika rynku – w Stunożnym mieście kierunki świata wyznaczała głowa i odwłok: północ i południe – tak bardzo starając się nie rzucać w oczy, że wielu ludzi mimowolnie się za nią oglądało.

– Dzięki niech będą za amatorów – mruknął Vanderkruger, który nieustannie zbliżał się do niej, nie ściągając przy tym na siebie niczyjej uwagi. Kiedy był już tylko kilkanaście kroków za nią, Arik obejrzała się ponownie. Przez uderzenie serca kapitan nie był pewien, czy wyłowiła go z tłumu, lecz zerwała się do biegu, brutalnie torując sobie drogę przez tłuszczę.

– Policja! Z drogi! – krzyknęła. – Suńcie się, ludzie! Przejście dla policji!

W tym samym czasie wrzawa zaczęła narastać również w innych częściach targowiska, ale Vanderkruger nie zwracał uwagi na nic, prócz szybko oddalającej się policjantki. Puścił się za nią w pościg, choć właściwie stracił już wszelką nadzieję. Arik była prawie dwa razy młodsza, miała kondycję akrobatki i mundur, który torował jej drogę. Mimo to biegł, rozpychał się, klął, biegł dalej. Wpadł na kogoś, chyba go przewrócił, ale nie miał czasu oglądać się za siebie. Byle nie stracić jej z oczu.

Nagle, niemal niespodziewanie, wyrósł przed nim rząd budynków oddzielających targowisko od reszty miasta zwartym, choć niekoniecznie symetrycznym murem. Arik nigdzie nie było.

Vanderkruger zatrzymał się i, dysząc ciężko, rozglądał na wszystkie strony. Złe przeczucia dogoniły go niemal natychmiast i skoczyły mu do gardła niczym sfora wściekłych psów.

Ale właśnie wtedy usłyszał trzask drzwi zamkniętych zbyt mocno, by uznać to za normalne. Spojrzał w kierunku, z którego dobiegł ów dźwięk i wtedy to ujrzał – kilka świeżych warzyw rozsypanych bezładnie na chodniku pod wejściem do jednej z kamienic; uliczna dzieciarnia już zlokalizowała łup i zdążyła zebrać sporą jego część.

Gdyby miał choć chwilę, żeby zastanowić się nad własnym szczęściem, pewnie zachowałby większą ostrożność, przekraczając próg budynku.

Ale nie miał ani chwili. Czuł to.

***

Vertiri z prawdziwą przyjemnością oddychał chłodnym, nieco wilgotnym powietrzem ulicy. Przebywał w kotłowni tylko przez kilka dni, ale teraz, gdy znalazł się z powrotem na wolności, miał wrażenie, że minęły całe lata.

Tak, jak obiecał Max, w wyznaczonym miejscu, na końcu ślepej uliczki opodal kotłowni, czekała na niego beczka oleistej wody i ubrania na zmianę; wszystkie stare, brudne i w większości albo za małe, albo za duże, ale przynajmniej nie rzucały się w oczy i nie cuchnęły dymem. Byle jak przemył ręce i twarz, przebrał się i ruszył na pełen ludzi plac targowy.

Czuł narastające zdenerwowanie, ale niemal bez żadnych przygód dotarł pod pomnik tej świni, Vere’a. Raz tylko przystanął z bijącym mocno sercem, kiedy tuż obok przebiegł młody policjant, dziwnie wysokim głosem nakazując ludziom, by zrobili mu przejście, a chwilę potem w pełnym pędzie wpadł na niego barczysty facet, ścinając Vertiriego z nóg. Chłopak rozpoznał go bez trudu, ale na szczęście bez wzajemności.

Vanderkruger pobiegł dalej, nawet się na niego nie oglądając.

***

Nie pamiętał chwili, kiedy oberwał. Nie wiedział nawet, co się właściwie stało. Dyskretnie wyjął broń, wszedł do budynku… i nagle siedział na najniższych stopniach obskurnej klatki schodowej, mocno zaciskając powieki, by pozbyć się rozbłysków tańczących przed oczami. Zakrwawiona potylica ćmiła tępym bólem, od którego zrobiło mu się niedobrze, zaś kolano paliło żywym ogniem – musiał wyrżnąć nim o stopień, kiedy upadł.

– Przykro mi, kapitanie, nie chciałam uderzyć pana tak mocno. Ale twardy z pana zawodnik, wyliże się pan. – Arik stała pod drzwiami; dość blisko, żeby z całą pewnością trafić z broni służbowej, którą celowała mu w twarz, ale nie dość blisko, żeby znaleźć się w jego bezpośrednim zasięgu, gdyby postanowił spróbować czegoś głupiego.

I dobrze – pomyślał. Bo faktycznie jeszcze czegoś bym spróbował.

Jego broń, co odkrył bez zaskoczenia, zniknęła.

Zwymiotował na własne buty, ale zupełnie się tym nie przejął. Z równą obojętnością odnotował, że w tym momencie nic już nie ma znaczenia. Jeszcze przed chwilą miał z tuzin zagadek do rozwiązania, dziesiątki pytań do zadania i bezlik wątpliwości, ale teraz było mu już wszystko jedno. Wygra Vere, Baboozon, czy też skacząc sobie do gardeł spalą całe miasto – co za różnica? On i tak już przegrał. Nie czuł nawet gniewu. Po prostu chciał siedzieć i odpoczywać. Albo lepiej, znowu zemdleć.

A więc takie to uczucie – już nic nie musieć.

– Da pan radę iść?

– Dokąd?

– Na dach. Chcę panu coś pokazać.

– Arik… A nie mogłaś o tym pomyśleć, zanim rozwaliłaś mi kolano? Czego teraz uczą w tej cholernej akademii?

– Naprawdę nie chciałam…

Vanderkruger zbył ją machnięciem ręki.

Wstał z trudem i pokuśtykał na górę, zaciskając zęby za każdym razem, gdy musiał oprzeć ciężar ciała na zranionej nodze, albo gdy zbyt gwałtownie poruszył głową.

Po pokonaniu kilku pierwszych stopni przystanął i spojrzał na Arik.

– Tylko nie strzelaj mi w plecy – poprosił. – A już na pewno nie z mojej własnej broni. Byłoby z tego kiepskie epitafium dla gliniarza.

– Obiecuję. – Arik posłała mu współczujący uśmiech. – A jeśli pan obieca, że nie spróbuje zabić mnie, to pomogę panu wejść na górę.

– Aż tak ci na tym zależy? – Wbrew sobie Vanderkruger znów poczuł iskierkę ciekawości.

– Tak. Powinien pan coś zobaczyć. Wiem, że proszę o zbyt wiele, ale… zaufa mi pan? Nie mamy zbyt wiele czasu.

– Gdybyś chciała mnie zabić, już byś to zrobiła, więc właściwe pytanie brzmi: czy ty zaufasz mnie?

– Gdybym panu nie ufała, nie byłoby nas tu teraz.

***

– Faktycznie, ładny widok – rzucił z przekąsem Vanderkruger, gdy wreszcie dotarli na miejsce i Arik pomogła mu usiąść na jednym z kilku sfatygowanych krzeseł uplecionych z wikliny. Kilka pięter pod jego stopami rozciągał się Plac Targowy w całej swej kolorowej, gwarnej okazałości. – A na co właściwie patrzymy?

Arik usiadła obok niego na krześle, z którego wcześniej zdjęła owinięty w stare szmaty tobołek niewielkich rozmiarów i niedbale wsunęła go pod siedzisko.

– Patrzymy na zmianę, kapitanie. A raczej popatrzymy na nią za jakieś… – spojrzała na wielki zegar pyszniący się na najwyższej wieży ratusza: zbliżała się godzina dziesiąta pory dziennej – cztery minuty. Więc zdążyliśmy. I nawet mamy trochę czasu, żeby porozmawiać. A jestem pewna, że ma pan kilka pytań, prawda?

– Nic, co mogłoby mnie dręczyć w grobie – Vanderkruger wzruszył ramionami. – Zresztą nie jesteś głupia, Arik. Nie wyjawisz mi makiawelicznego planu swojego przyjaciela, Baboozona Młodszego, póki nie będzie za późno, bo jeszcze niechcący bym go popsuł.

– I tu się pan myli, kapitanie. Z przyjemnością przedstawię panu nasz… hmmm… makiaweliczny plan uwolnienia Stonogi spod władzy tyrana. Ale dopiero w swoim czasie.

– Czyżbyś naprawdę się bała, że zdołam was powstrzymać? Ja? Kulawy, bezbronny staruszek z rozbitą głową?

– Nic z tych rzeczy – zapewniła spokojnie Arik. – Po prostu nie chciałabym zepsuć niespodzianki. Jeszcze chwila cierpliwości, dobrze? A na razie proszę mi powiedzieć, skąd pan wiedział, że jestem…

– Rewolucjonistką? Od ciebie, Arik. – Vanderkruger zdołał zachować całkowitą obojętność, zarówno w tonacji, jak i postawie, ale w głębi duszy poczuł niemałą satysfakcję na widok zaskoczenia malującego się na twarzy dziewczyny. – Pamiętasz, co powiedziałaś o dyrektorze? „Zawsze trochę mnie przerażał”. Wydało mi się to bardzo podejrzane, zwłaszcza w kontekście trzech innych faktów na twój temat, więc… wykonałem swoją pracę.

– Jakich faktów? – zapytała szczerze zaintrygowana Arik.

– Po pierwsze, twoja reakcja na widok dyrektora cyrku siedzącego w Karaluchu i gawędzącego z twoim szefem. Zdziwiło mnie twoje zdenerwowanie, ale kto wie, może nawet kupiłbym tę bajkę o niechęci, by dopieprzać staremu ploteczkami z miasta, gdyby nie to, że twój niepokój przerodził się w autentyczne przerażenie, gdy tylko zorientowałaś się, że cię zauważyłem. Ale czego tak się bałaś, bo nie mnie przecież. Mustafy Baboozona? Dlaczego? Już wtedy wydało mi się to dziwne, a po naszej późniejszej rozmowie byłem już prawie pewien, że coś jest nie tak. I tu przechodzimy do punktu drugiego.

Vanderkruger przerwał na chwilę i zmienił pozycję na murku tak, by noga choć trochę mniej bolała. Bezskutecznie.

– No więc: po drugie – podjął po chwili. – Po drugie, jesteś biedna. To nie przestępstwo, rzecz jasna, sam wywodzę się z dolnych poziomów i mimo kapitańskiego stopnia nie potrafiłbym tego ukryć, nawet gdybym próbował. Ty też nie: mieszkasz na dolnych poziomach, tyrasz za gównianą pensję i masz, wybacz określenie, metkę plebejusza: prosta, miła dziewczyna bez zmanierowania i zadufania typowych dla ludzi wyższego stanu. Fakt pozornie bez znaczenia, ale rodzi pytanie, dlaczego Baboozon „zawsze” cię przerażał? W ten sposób mówi się o ludziach albo rzeczach, z którymi ma się do czynienia często, a nie raz czy dwa w ciągu całego życia. A jeśli widziałaś go więcej niż raz czy dwa, to skąd miałaś na to pieniądze? Bilety nie są bardzo drogie, ale też nie na tyle tanie, by mieszkańcy dolnych poziomów mogli posyłać tam swoje dzieciaki, kiedy tylko najdzie ich ochota na odrobinę prywatności we własnym domu. I dlaczego cię przerażał? Baboozon zawsze kochał dzieci, a dzieci zawsze kochały jego. Nie trzeba być gliną, żeby to wiedzieć. Dlaczego miałabyś być wyjątkiem? Może dlatego, że miałaś z nim jakieś inne, bardziej osobiste relacje? Nie… nie krzywdził cię, to również oczywiste, poznałbym natychmiast. Zresztą przerażał cię „tylko trochę”. Więc o co mogło chodzić?

Przez chwilę wpatrywał się w twarz Arik, jakby szukał w jej oczach odpowiedzi na swoje pytania albo potwierdzenia domysłów. Suchym językiem oblizał suche wargi i kontynuował:

– Po trzecie, kiedy zapytałem cię o to wtedy, pod knajpą, wykonałaś całkiem zgrabny, ale jednak dosyć wyraźny unik. To też dało mi do myślenia. Zacząłem zastanawiać się nad tym wszystkim i dość szybko doszedłem do wniosku, że jest tylko jedno sensowne wyjaśnienie: wtedy, w knajpie, przestraszyłaś się, że niechcący doprowadzę do twojej konfrontacji z dyrektorem. I znowu pojawia się pytanie: dlaczego? Ale tutaj odpowiedź była już bardzo łatwa. Bo go znasz. A skoro miałaś powody, by się go obawiać, to musiał mieć nad tobą jakąś władzę. Może… jako twój chlebodawca? Opiekun? Jeśli tak, i jeśli naprawdę znasz ojca, to musisz znać także syna. A to rodziłoby bardzo wiele nieprzyjemnych pytań. Zresztą, kto wie, co powiedziałby nam sam dyrektor? Kusiło mnie, żeby się do niego wybrać i wypytać o ciebie, ale uznałem, że to za duże ryzyko. Wątpię, żeby okazał się lojalny wobec Burmistrza i jego kundla, jak był uprzejmy mnie nazwać, a nie wobec swojej podopiecznej i, być może, bliskiej przyjaciółki nieżyjącego syna. Inaczej rzecz ujmując, byłaś o włos od zdemaskowania i schwytania, a cały plan Juniora mógł pójść przez to w drzazgi. Burmistrz wyciągnąłby z ciebie wszystko. Oczywiście, to były tylko moje domysły, ale musiałem je sprawdzić. I okazało się, że mam rację, mój człowiek nie miał problemu z odkryciem prawdy, kiedy wiedział, czego i gdzie powinien szukać.

– Muszę przyznać, bezbłędna dedukcja – wyznała Arik. – Jestem sierotą, moich rodziców Burmistrz zesłał do kotłowni, kiedy miałam osiem lat, a wtedy Mustafa przygarnął mnie do cyrku. Nigdy o tym nie mówił, ale wiem, że przyjaźnił się z moimi staruszkami. Nawet nie wiem, za co tam trafili ani jak zginęli. Powiedziano mi, że podczas wybuchu jednego z kotłów, ale… – Wzruszyła ramionami. – W każdym razie w cyrku znalazłam nie tylko dach nad głową, ale też pracę i rodzinę. Dyrektor dopilnował, żebym nauczyła się akrobatyki i choć był bardzo wymagający, zawsze czułam się tam szczęśliwa. Zwłaszcza, odkąd Yarden...

– Ach, miłość. To dlatego za nim poszłaś? Dlatego postanowiłaś zaryzykować dla niego życie?

– Nie, kapitanie. To on zaryzykował życie dla mnie. I dla mnie umarł.

***

Dzwon na wieży zaczął wybijać pełną godzinę. Nikt nie zwrócił na niego uwagi.

Jedno uderzenie, drugie...

***

– On… Dla ciebie? – Vanderkruger był wstrząśnięty. Cała jego apatia zniknęła w jedno bolesne uderzenie serca. – A więc nie chodzi o żadną rewolucję i potrzebę naprawiania świata, tylko o zemstę? Musze przyznać, że jestem rozczarowany. Niemal wam kibicowałem.

– O, nie, kapitanie, nie chodzi tylko o zemstę. Oczywiście chcę sprawiedliwości dla moich rodziców, ale ich już nie ma. Ale ci wszyscy ludzie tutaj – Arik wskazała na zatłoczone targowisko – zasługują na coś więcej niż Vere i jego chory świat. Chcemy dać im taką szansę. A pan omal wszystkiego nie zniszczył, kapitanie. Dopiero teraz w pełni rozumiem, jak był pan tego blisko. I jak głupia okazałam się sama, odsłaniając się przy panu. Na moje szczęście nie jest pan aż tak przenikliwy, jak się panu zdaje. Gdyby było inaczej, nie byłoby pana teraz tutaj.

– To pewnie zmęczenie – mruknął Vanderkruger. – Ale powiedz mi w takim razie, gdzie powinienem teraz być?

– W kotłowni, oczywiście.

Vanderkruger patrzył na nią przez chwilę bez zrozumienia, a potem aż złapał się za głowę. Gdyby sytuacja nie była tak dramatyczna, wybuchnąłby śmiechem. Głupiec. Stary, zmęczony głupiec.

– Depresja Stunożnego Miasta – westchnął. – Powiedziałaś mi o tym wprost, a ja się nie zorientowałem, choć podejrzewałem cię już wtedy. Myślę, że Stonoga też potrzebuje odpoczynku. Jakiejś zmiany...

***

Ósme uderzenie, dziewiąte… Przy dziesiątym Stunożnym Miastem zatrzęsło potężnie jak chyba jeszcze nigdy za jego życia. Vanderkruger odruchowo złapał się popękanych ze starości poręczy krzesła, choć był boleśnie świadom bezsensowności takiego posunięcia. Za bardzo jednak bał się upadku, by dopuszczać do głosu rozsądek. I bez tego miał już nadmiar wrażeń; strzaskane kolano spuchło, jakby kolonia termitów zbudowała w nim gniazdo, w głowie łupało mu coraz mocniej.

Wstrząsy trwały kilka uderzeń serca, a potem minęły równie nagle, jak się pojawiły. Kapitan odetchnął z ulgą; udało mu się utrzymać równowagę.

Inni nie mieli jednak tyle szczęścia. Plac targowy wyglądał jak pobojowisko. Wielu ludzi zdołało ustać, ale większość upadła; jedni na ziemię, inni na stragany, jeszcze inni na siebie nawzajem. Wiele stoisk było zniszczonych, wszędzie walały się towary, ci mieszkańcy Stunożnego Miasta, którzy mieli szczęście, przeklinali głośno, a ci, którzy go nie mieli, krzyczeli z bólu. Dzieci płakały, a zwierzęta ryczały, przestraszone.

W pierwszej chwili chyba nikt nie zauważył, że coś się zmieniło. Jednak zmiana, zrazu niemal nieuchwytna w całym tym zgiełku, powoli zaczęła przebijać się w zbiorowej świadomości Stunożnego Miasta pod postacią… pustki? Straty?

Najpierw ucichły zwierzęta, a wyrwa, którą wyszarpały w rzeczywistości, bezlitośnie obnażyła inną, o wiele bardziej przerażającą ciszę. Ta z kolei porwała ze sobą wszystko i wszystkich, rozlewając się po Rynku niczym potężna fala.

Na chwilę całe Miasto zastygło w bezruchu tak doskonałym, że Vanderkruger słyszał pulsowanie krwi w skroniach. Nagle opadł go ten sam duszący strach, który zawsze zabierał ze sobą na Podpoziom, ale już po chwili ciszę rozerwały pierwsze podszyte histerią krzyki. Po nich rozległy się kolejne, jeszcze bardziej nacechowane dezorientacją i przerażeniem, a potem, z prędkością wystrzelonego pocisku, świat ruszył do przodu.

Nie, nie do przodu, uświadomił sobie Vanderkruger: we wszystkich kierunkach naraz. Tłum na oślep rzucił się do ucieczki z targowiska, jednak dziwnym trafem wielkie wozy z towarami zablokowały wyloty wszystkich uliczek dokoła placu, a ich właściciele gdzieś poznikali. Dopiero teraz Vanderkruger zobaczył w tym wzór. Rynek wypełniony był spanikowanymi ludźmi, którzy nie mogli się przedostać przez barykady z ciężkich pojazdów. Kapitan dostrzegł kilka policyjnych hełmów, dryfujących w morzu głów, ale funkcjonariusze byli równie zdezorientowani, jak cywile.

– Twój plan działa bez zarzutu – zadrwił. – Wszystko zmieniło się na lepsze. Aż nie mogę się doczekać, co będzie dalej.

– Prawdę mówiąc, ja też. – Arik uśmiechnęła się do niego drapieżnie. Sięgnęła pod krzesło i położyła sobie tobołek na kolanach. – Ale obawiam się, że znów musimy chwilę poczekać.

– Aż się boję pytać.

– Nie musi pan.

Wskazała ulicę prowadzącą bezpośrednio do siedziby Burmistrza; nadjeżdżała nią kareta otoczona kordonem gwardzistów uzbrojonych w halabardy, kordy i broń palną. Wielki, ciężki pojazd przypominał bojową machinę napędzaną parą. Potężne tłoki pociły się gorącą wodą, z umieszczonego na dachu gwizdka raz za razem rozlegało się upiorne wycie.

***

Wozy, które tarasowały plac targowy od tej strony, rozstąpiły się na tyle szeroko, by przepuścić całą kawalkadę. Choć droga ucieczki otworzyła się przed nimi, wszyscy Stonożanie stali równie nieruchomo, jak ich miasto. Czekali.

Otrzeźwieli dopiero, gdy wóz wtoczył się na plac w akompaniamencie głuchego stukotu żelaznych kół i przyprawiającego o ból głowy pogwizdywania; ci, którzy znaleźli się na jego drodze, odskakiwali, depcząc po ludziach zgromadzonych za nimi. Vanderkruger w napięciu nasłuchiwał krzyków tych, którzy wpadną albo zostaną wepchnięci pod koła, ale jakimś cudem nic takiego się nie stało.

Gwardia Burmistrza rozpychała ludzi na boki zdecydowanie zbyt brutalnie. Nie obyło się bez krzyków i kilku pechowców przewróconych na ziemię, a ten i ów oberwał w głowę drzewcem halabardy albo kolbą pistoletu. Tłum, dotąd przerażająco spokojny, zafalował groźnie, ostrzegawczo. Powietrze wypełnił pomruk setek wzburzonych głosów. Vanderkruger nie słyszał z tej odległości słów, ale znaczenia łatwo się domyślił.

W końcu kareta zatrzymała się dokładnie pośrodku placu. Vere wysiadł, potoczył wzrokiem po zgromadzonych i wstąpił na cokół posągu. Vanderkrugerowi wydało się, że w przelocie zerknął na czerwoną chustę na głowie własnej podobizny.

– Stonożanie – zaczął donośnym głosem Burmistrz. – musicie zachować spokój. To tylko przejściowe kłopoty, którymi zaraz zajmą się najlepsi specjaliści. Sytuacja jest pod kontrolą.

Arik dotknęła lekko ramienia Vanderkrugera i wskazała coś palcem. Gwardziści Burmistrza przełazili przez jeden z wozów blokujących korytarz wiodący, jak uświadomił sobie kapitan, w stronę kotłowni. Wszyscy mieli przy sobie broń.

– Najlepsi specjaliści Burmistrza – mruknęła z rozbawieniem.

Burmistrz krzyczał tymczasem dalej:

– Miasto zostanie uruchomione najszybciej, jak to tylko możliwe, a sprawcy tego… incydentu… zostaną ukarani. Bardzo przykładnie ukarani.

– Więc chodź i przyjmij swą karę, Vere! – rozległ się głos w tłumie, gdzieś blisko posągu. Vanderkruger niemal od razu namierzył jego właściciela, bo pozostali mieszkańcy zaczęli odsuwać się od niego, jakby mężczyzna płonął żywym ogniem. – Jestem Yarden Baboozon. Nie zabiłeś mnie i nie zabijesz nikogo więcej! Przybywam, by wymierzyć ci sprawiedliwość w imieniu Stunożnego Miasta i jego mieszkańców. Tych, których nękasz, okradasz i depczesz. Oraz tych, których zamordowałeś!

Gwardziści bez rozkazu utworzyli podwójny mur między nim a Burmistrzem. Ci w pierwszym szeregu przyklęknęli z karabinami gotowymi do strzału, a ci za nimi wysunęli halabardy nad ramionami towarzyszy.

– Nie ukryjesz się przed swoim miastem, Burmistrzu. Wyjdziesz i stawisz nam czoła jak mężczyzna, czy będziesz się kulił za plecami swoich ludzi, skazując ich na śmierć? Oczywiście, jeśli zechcą za ciebie ginąć…

***

– Funkcjonariuszko Arik, chyba nie myślisz, że pozwolę ci tego użyć? – warknął ostrzegawczo Vanderkruger.

Kapitan z rosnącym niepokojem obserwował wydarzenia na placu, ale prawdziwy strach poczuł dopiero, kiedy ujrzał, jak Arik rozwija tajemniczy tobołek i bierze do ręki niewielką kuszę. Zaprojektowana i wykonana przez strukturomagów broń była niezwykle lekka, łatwa do ukrycia i tak prosta w obsłudze, że poradziłoby sobie z nią nawet dziecko. Kapitan widział jednak, jak wystrzelony z takiej kuszy bełt z trzystu kroków przebija grubszą niż jego kciuk dębową deskę.

– Spokojnie, kapitanie. Nie będę do nikogo strzelać – zapewniła Arik. – Kusza jest dla pana.

***

Vere rozejrzał się po placu i zrozumiał, że znalazł się w pułapce. Miał dwudziestu wyszkolonych i dobrze uzbrojonych ludzi, ale byli to ludzie, którzy zastanawiali się właśnie, czy ich pensja jest warta roztaczającej się przed nimi niewesołej perspektywy. Byli otoczeni przez setki uzbrojonych w byle co, ale wyraźnie rozwścieczonych i zdeterminowanych mieszczan.

Nie mieli szans.

– Złóżcie broń – poprosił Baboozon. – Dość już ludzi zginęło przez...

– Policja, do mnie! – krzyknął rozdzierająco Burmistrz, sięgając do kabury po pistolet. W jego głosie brzmiała histeria. – Aresztować tego człowieka! Rozpędzić tłum! Gdzie jest…

Urwał nagle, gdy na karku poczuł dotyk zimnego metalu.

– Rzuć to!

***

– Jak to: dla mnie? – Vanderkruger spojrzał na Arik bez zrozumienia.

– Ma pan jeden bełt. To pana szansa. Proszę dobrze ją wykorzystać.

– Szansa na co? Mam zabić Vere’a, żeby twój przyjaciel nie musiał brudzić sobie rąk? A w zamian co? Darujecie mi… – Nagle dotarły do niego wszystkie implikacje tego, co właśnie usłyszał i aż zaparło mu dech. – Co to ma być, do kurwiej nędzy?

Odkąd przekroczył próg kamienicy, czuł się jak ktoś, kto zasnął we własnym łóżku, a obudził się w pokoju bez drzwi i okien, w dodatku z pętlą na szyi, stojąc na chybotliwym taborecie. I miał już po prostu dosyć.

– Wiedziałaś? Skąd?

Arik wyjęła z kieszeni niewielką, znajomo wyglądającą tubkę, otworzyła ją i przechyliła denkiem do góry. Na kolana Vankrugera wypadł mały, zasuszony grzyb. Kapitan patrzył na niego z niedowierzaniem. Na krótką chwilę wrócił na Podpoziom, w głowie rozbrzmiało mu echo tajemniczych dźwięków, przypomniał sobie wrażenie, że jest obserwowany.

– Naprawdę cię nie doceniłem, Arik – rzekł z uznaniem. – Ale po co to wszystko? Czego tak naprawdę ode mnie chcesz?

– Jest pan dobrym człowiekiem, kapitanie. Zagubionym, ale dobrym. Dlatego zasługuje pan na szansę, żeby się odnaleźć. Dokonać własnego wyboru. Dlatego tu pana zwabiłam. Pora już, żeby przestał pan uciekać i odwracać wzrok... Tak, jak odwrócił go pan od tego chłopca.

Wskazała wprost na posąg burmistrza. Vanderkruger podążył spojrzeniem za jej palcem. Na placu Baboozon próbował nakłonić gwardzistów do złożenia broni, a Burmistrz rozglądał się dookoła jak dziki zwierz otoczony przez sforę psów. Wyglądało na to, że lada moment zaatakuje, nie bacząc na to, że nie ma żadnych szans. Kapitan widział to już setki razy. Ale o jakim chłopcu mówiła Arik?

Jeszcze raz przebiegł wzrokiem po całej scenie i wtedy go dostrzegł – samotną postać kulącą się pod pomnikiem.

– Mógł go pan wyciągnąć z kotłowni, wystarczyłoby jedno słowo. A burmistrz nawet by się nie dowiedział. I tak nigdy go nie obchodziło, co dzieje się z więźniami, a pan o tym doskonale wie. Wiedział pan też, że Vertiri jest niewinny, a mimo to nie zrobił nic, żeby mu pomóc. Pozwoliłby mu pan tam umrzeć. Po prostu odwrócił pan wzrok. Ale pora z tym skończyć.

– Ja… – Vanderkruger urwał. Naprawdę nie wiedział, co chciałby powiedzieć. Co powinien powiedzieć.

– Proszę wziąć kuszę i wybrać, jakim jest pan człowiekiem. – Arik podała mu broń. – Może pan zrobić z nią, co chce. Wyrzucić, zastrzelić Vera, Yardena, albo mnie. Albo nawet samego siebie, jeśli pan zdoła.

– A co, jeśli faktycznie zastrzelę Yardena – mówiąc to, kapitan wycelował w Baboozona – i zniszczę w zarodku tę waszą rewolucję?

– Rewolucja to nie Yardi, ani nie ja. Byliśmy tylko iskierkami, a rewolucja to ogień. Niech pan spojrzy na wszystkich tych ludzi i powie mi, czy naprawdę pan wierzy, że można zgasić ten pożar jednym bełtem?

– Nie, oczywiście, że nie. Rewolucji już nie zatrzymam. – Kapitan przyznał jej rację. – Ale tę jedną iskrę mógłbym zgasić. A w zasadzie, to nawet dwie. Dlaczego więc tak ryzykujesz? W tej chwili mam milion powodów, żeby cię zniszczyć.

– To też już mówiłam. Bo panu ufam, kapitanie. I wierzę, że jest pan dobrym człowiekiem. A Stunożne Miasto będzie potrzebować dobrych ludzi, którzy w końcu skierują je na właściwe tory.

***

Vertiri stał kilka kroków za Verem; nieistotny element pejzażu, ukryty w cieniu posągu Burmistrza. Wiedział, jak ważne przypadło mu zadanie i naprawdę chciał je wykonać, ale czuł, że nie da rady. Bał się chyba nawet bardziej niż w dniu, kiedy go aresztowano.

Gwardziści odgrodzili Burmistrza od Baboozona, ale nikt nie pilnował jego tyłów. Wszystko zgodnie z planem. Wystarczyło podejść, przyłożyć mu broń do głowy i wszystko się skończy. Zwyciężą.

Ale co, jeśli niechcący rozpęta piekło? Co, jeśli pistolet w drżącej dłoni sam wypali albo ktoś inny strzeli do niego i zacznie się jatka? Może lepiej zaczekać, aż gwardziści złożą broń. Bo przecież złożą. Posłuchają Baboozona tak, jak on go słuchał. W końcu nikt nie chce umierać. Nie tutaj. Nie dzisiaj. I już z całą pewnością nie za Vere’a.

Zaraz się poddadzą, a wtedy on w ogóle nie będzie musiał się wychylać.

– Policja, do mnie! Aresztować tego człowieka! – ryknął nagle Burmistrz.

Vertiri dostrzegł broń w jego ręku i w jednej chwili zapomniał o wszystkim. W dwóch susach przyskoczył do Burmistrza i przyłożył lufę pistoletu do jego karku.

– Rzuć to! – rozkazał.

Nie docenił jednak Vere’a. Zdeterminowany, świadom nieuchronności swojego losu Burmistrz powoli uniósł broń, jakby faktycznie zamierzał się poddać, lecz gdy pistolet znalazł się na wysokości jego oczu, oznajmił zaskakująco spokojnym głosem:

– Nie. – Przytknął broń do głowy stojącego tuż przed nim gwardzisty. – Będziesz musiał mnie zabić, chłopcze. Albo to ja zabiję jego.

***

W dole wybuchło zamieszanie. Vere zaczął krzyczeć, Vanderkruger dostrzegł broń w jego ręku. Odruchowo uniósł kuszę do strzału, choć nie wiedział, w kogo właściwie powinien wymierzyć. W tej samej chwili Burmistrza od tyłu dopadł Vertiri i przytknął mu broń do głowy.

– Rzuć to! – krzyknął.

Vere powoli uniósł ręce, jakby zamierzał się poddać. Ale Vanderkruger widział to już setki razy.

Wstrzymał oddech, kiedy Burmistrz przystawił broń do głowy jednego z gwardzistów.

***

– No już! Zakończ to, słyszysz!? Liczę do trzech, a potem strzelam – powtórzył Vere. – Raz...

– Nie… to nie tak miało być – wybełkotał Vertiri. – Proszę… To nie tak. Nikt nie miał zginąć.

– Nikt nie miał zginąć? – parsknął Burmistrz. – A myślisz, że co zamierzali ze mną zrobić, głupku? Nakrzyczeć i pogrozić palcem? O, nie… Od dawna wiem, że czeka na mnie Korytarz. Ale ja się tam nie wybieram. Ty jesteś lepszą opcją, chłopcze, więc zrób, co do ciebie należy. Mam pełen magazynek, osiem kul. I przysięgam ci, że wykorzystam je wszystkie, ale nie na ciebie. Ty będziesz stał i patrzył, jak ludzie umierają tylko dlatego, że okazałeś się tchórzem! Dwa…

– Zrób to! – Głos Yardena przebił się do świadomości chłopaka z bardzo daleka. – Strzelaj, kurwa!

Vertiri odsunął się o krok od Burmistrza, ale nie zabrał broni. Odciągnął kurek. Przełknął ślinę.

***

Vanderkruger obserwował wszystko znad celownika, spięty i niezdolny do podjęcia jakiejkolwiek decyzji. Kątem oka zerknął na Arik; dziewczyna była równie zaskoczona jak on i wyraźnie przerażona. A więc nie wszystko przewidziała – ta myśl niosła ze sobą echo mściwej satysfakcji, ale i współczucia.

Vertiri odstąpił od Burmistrza. Cały dygotał. Wydawało się, że odwróci się i ucieknie, gdzie go oczy poniosą. Ale zamiast tego odbezpieczył broń.

– Trzy! – krzyknął Vere.

Vanderkruger strzelił, modląc się, żeby nie było za późno.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/14919

Powrót do listy opowiadań

2016

Metody badania abominacji

Sonia Korta

I. Onychofagi

Jaki jest szczyt ironii? – Pan Krawacik zwrócił się do wszystkich domowników siedzących dokoła wózka inwalidzkiego. Odpowiedziały mu pytające spojrzenia. Wyobraźcie sobie taką scenę: pewne małżeństwo mieszka z małym synkiem w domu przy ruchliwej drodze. Szosą dzień i noc mkną z hukiem ogromne ciężarówki. Posiadłość rodziny nie jest w żaden sposób odgrodzona od drogi.

– Dlaczego? – wtrącił natychmiast najbardziej dociekliwy spośród słuchaczy pana Krawacika, jego jedyny wnuk, Michał.

Cicho! Powiedzmy, że to nowy dom i jeszcze nie zdążyli posadzić żywopłotu. Przy drodze rośnie tylko ogromny krzak głogu. Wracając do opowieści: dom, mały synek i ciężarówki huczące na drodze. A teraz wyobraźcie sobie, że nadchodzi wiosna. Trawa na podwórku się zieleni, odzyskuje świeżość i blask. Na jabłoniach przysiadają rozśpiewane ptaki. Pojawiają się pierwsze motyle. Ojciec często siada na werandzie i czyta książkę, podczas gdy chłopiec bawi się w ogrodzie. Pewnego dnia uwagę malca przykuwa piękny motyl. Kolorowy, ogromny, aż chciałoby się go złapać. Dziecko ze śmiechem zrywa się na nogi i biegnie za motylkiem. A motylek, co za nieszczęście, leci w kierunku szosy. Nadążacie?

Domownicy zgodnie pokiwali głowami.

Dobrze. Ojciec podnosi głowę znad książki zbyt późno. Synek jest już bardzo blisko szosy, którą zbliża się potężna ciężarówka, prawdziwy mechaniczny potwór. Kierowca nie widzi biegnącego dziecka, bowiem zasłania je rozrośnięty głóg. Ojciec oczywiście zrywa się na nogi i pędzi w stronę syna. Dopada do chłopca, gdy ten jest ledwie parę kroków od drogi. I w tym momencie ojciec się potyka.

Pan Krawacik pozwolił, by przez chwilę suspens narastał. Z zadowoleniem skonstatował, że na twarzach słuchaczy maluje się podniecenie i niecierpliwość.

Tak – podjął ponownie. Ojciec się potyka. Wyciągnięta dłoń uderza w plecy dziecka i wpycha je prosto pod koła rozpędzonej ciężarówki.

Surowym wzrokiem ocenił, czy opowieść wywarła oczekiwany efekt. Michał z komiczną, dziecięcą powagą kiwał do siebie głową, jakby zakończenie nie było dla niego niczym niespodziewanym. Austriacki majordomus, Carl, którego długie nogi były zaplecione w przedziwną wariację na temat siadu tureckiego, odsłonił zęby w niepokojącym uśmiechu. Awszalom Szyrwint, niezaproszony przez nikogo, ale zawsze z doskonałym wyczuciem czasu, wstał z wytartego dywanu, otrzepał spodnie i oznajmił:

– Bardzo ta historia ciekawa. Ale jaki jest morał?

– Książki szkodzą – odparł Michał – a każdy dom powinien mieć żywopłot. Czy tak, dziadku?

Pan Krawacik, gdyby mógł ruszać czymkolwiek poza gałkami ocznymi, pogłaskałby wnuka po głowie. Niestety, był całkowicie sparaliżowany od szyi w dół, a i mięśnie jego twarzy nie należały do szczególnie mobilnych. Za młodu pracował w fabryce zapałek i nabawił się martwicy fosforowej, która spowodowała całkowite obumarcie dolnej szczęki. Pewnego dnia szczęka odpadła, zostawiając pana Krawacika z językiem zwisającym na pierś niczym kuriozalny krawat. Stąd wzięło się jego przezwisko.

Szczęśliwie się złożyło, że umierał w szpitalu, w którym przebywał na stażu młody lekarz, Awszalom Szyrwint. Praktykował niepopularną wśród krakowskiej socjety lekarskiej naukę, którą na własny użytek ochrzcił czaromancją, aby brzmiała poważniej niż czarownictwo. Zdołał za pomocą tytanowych śrub przykręcić panu Krawacikowi język do podniebienia, utrzymać pacjenta przy życiu i dzięki skomplikowanej psychonautyce uruchomić jego zdolności telepatyczne. Jednak w wyniku splotu nieszczęśliwych okoliczności na resztę życia posłał go na wózek inwalidzki, całkowicie sparaliżowanego. Później, skruszony, zaproponował mu niewielki pokój na poddaszu swej kamienicy, a na tę propozycję bezdomny, okaleczony pan Krawacik po prostu nie mógł nie przystać.

Nie spuszczając teraz wzroku z Szyrwinta, powiedział:

Dokładnie tak, Michałku. Będziesz grzecznym dzieckiem i przyniesiesz nam po filiżance herbaty?

Chłopiec pobiegł do kuchni, a każde uderzenie bosych stóp o dywan wywoływało małe huragany kurzu.

Zasłony w oknach były zaciągnięte, więc pokój pogrążał się w półmroku. Pan Krawacik, jako osoba żyjąca już praktycznie jedynie we wnętrzu własnej głowy, stał się niezwykle wrażliwy na bodźce ze świata zewnętrznego i źle znosił światło dzienne, hałas ulicy, a tym bardziej głośne wycie odkurzacza. Nie pozwalał sprzątaczce wchodzić do pokoju i wytrwale nabawiał się alergii.

Posłał impuls myślowy w stronę pustego niczym niezapisana karta umysłu majordomusa Carla. Służący rozplątał skrzyżowane nogi i popchnął wózek w stronę stołu. Dwornym gestem zaprosił Szyrwinta, by usiadł naprzeciwko pana Krawacika. Następnie oddalił się w najbliższy kąt pokoju i wsiąknął w cienie.

Lekarz i jego pacjent siedzieli naprzeciwko siebie w krępującym milczeniu. W ciągu najbliższej godziny nie zdarzy się pomiędzy nimi nic wartego odnotowania – będą jedynie rozmawiać o bzdurach – zostawmy ich zatem własnemu, nudnemu losowi.

Tymczasem Michał, opierając się o kuchenny stół, czekał, aż woda w czajniku zacznie wrzeć. Obgryzał przy tym paznokcie, jak zawsze, gdy się zamyślił, nic więc dziwnego, że z dziury w ścianie, znajdującej się za szafką, wkrótce wyszły onychofagi.

Przypominały nagie koty o wyłupiastych, perłowobiałych oczach pozbawionych źrenic i skórze na grzbiecie pokrytej keratynową płytką. Przecisnęły się przez szczelinę – mieszkały wewnątrz ścian i wychodziły nocami, aby zbierać obcięte paznokcie – i zeskoczyły na lodówkę. Tam zjeżyły kolczaste grzbiety i zawarczały groźnie.

– Idźcie sobie – powiedział szybko Michał, wycierając ośliniony palec o koszulkę. – Albo zawołam Strycharza i już on się wami zajmie.

Z dumą zauważył, że głos prawie mu nie drży. Strycharz tłumaczył, że onychofagów nie należy się lękać, nie mogą bowiem nikogo skrzywdzić. To tylko padlinożercy, śmieciarze żerujący na ludzkich odpadkach. Tak naprawdę stanowczy ton głosu mógł je łatwo spłoszyć.

Ale Michał nie potrafił być równie stanowczy jak Strycharz. Dlatego gdy onychofagi zeskoczyły na stół i, nadal warcząc, usiłowały obwąchać jego dłoń, chłopiec rzucił się w kierunku zwisającego z sufitu sznurka. Szarpnął mocno i gdzieś w głębi kamienicy rozległ się dźwięk dzwonu. Onychofagi zastrzygły wielkimi jak u fenków uszami.

– Wiecie co to znaczy, ścierwojady – powiedział Michał z zadowoleniem. – Strycharz zaraz tu będzie.

Ze skrzypnięciem otworzyła się klapa w suficie. Zjechała w dół sznurowana drabinka, a po niej, z trudem, jękiem i mozołem, zsunął się Strycharz. Przed Michałem i nieco zaniepokojonymi onychofagami stanął kulawy, zarośnięty karzeł w szerokoskrzydłym kapeluszu.

– Znowu te zawszone skurwykoty? – zwrócił się do Michała, rzucając zjeżonym onychofagom przelotne i pozbawione zainteresowania spojrzenie. – Mówiłem ci już parokrotnie, chłopcze, że wystarczy na nie porządnie huknąć. O, tak!

Nabrał gwałtownie powietrza i ryknął:

– WYPIERDALAĆ!

Michał, mimo iż wiedział, co ich czeka, i tak się wzdrygnął. Jak na kogoś tak małego, karzeł dysponował potężnym głosem. Onychofagi zawarczały – brzmiało to jakby ktoś przeciągnął paznokciami po tablicy – i uciekły, machając ogonami, niczym zirytowane koty.

– Widzisz? – Karzeł poklepał Michała po plecach. – To całkiem proste, kiedy opanujesz już ogłuszające ryczenie.

– Dziękuję, Strycharzu.

– Nie ma za co. To moja praca.

Rzeczywiście, Awszalom Szyrwint opłacał karła jako swego rodzaju ochronę dla kamienicy. Strycharz przeganiał onychofagi, karmił upiora w piwnicy, asystował w seansach psychonautycznych oraz, okazjonalnie, zajmował się obsługą klientów przychodzących do Szyrwinta po specyfiki, które sprzedawał w sklepie-zielarni, mieszczącym się na pierwszym piętrze budynku.

– Może chcesz mi pomóc? – zaproponował Strycharz, gdy Michał zalał wrzątkiem torebki jaśminowej herbaty i zaniósłszy je Szyrwintowi i Krawacikowi usiadł, smętny, przy kuchennym stole. – Nie przejmuj się tak tymi szkodnikami. Kiedy dorośniesz, sam się przekonasz, że nie było się czego bać.

II. Skrzywdzę cię

Z biegiem lat pan Krawacik cichł. Coraz więcej czytał – albo raczej słuchał, jak Carl czyta bezbarwnym, mechanicznym głosem – głównie pozycje dotyczące psychonautyki i chętniej niż dawniej zapraszał Awszaloma Szyrwinta na seanse psychonautyczne. W czasie tych spotkań panowie zanurzali się we własne podświadomości, odkrywając nowe, cudowne światy we wnętrzach swych głów.

– Onanizm ku czci Freuda – skwitował to kiedyś Strycharz, a Michał przytaknął.

Nie znał żadnego Freuda i nie miał pojęcia, czym jest onanizm, lecz pogarda zawarta w tych słowach pozwoliła zasłonić się przed smutkiem, który sam odczuwał. Tęsknił za cotygodniowymi opowieściami dziadka, ale miał już jedenaście lat i rozumiał, że pewne rzeczy znikają z życia i trzeba pozwolić im odejść.

Poza tym niedawno odkrył imponujący księgozbiór, który jeden z lokatorów kamienicy ukrył wiele lat temu w piwnicy. Pomieszczenia piwniczne były dosyć wysokie, aby pomieścić prawie dwumetrowe regały z książkami, a sufit podtrzymywały poprzeczne, zmurszałe belki, po których raz na jakiś czas przebiegał szczur czy inny gryzoń. Szkodniki Michałowi nie przeszkadzały, ale inny lokator lochów pod kamienicą – owszem.

Huśtawka – tak go nazywano – nie żył od blisko czterech dekad. Powiesili go w piwnicy za czasów głębokiej komuny, w ramach sąsiedzkiego samosądu. Nie była to kara niezawiniona, bowiem Huśtawka przez całe dorosłe życie zdradzał ciągoty pedofilskie. Skłonności przekuł w czyny w trzydziestym ósmym roku życia, zapraszając „na lody” jedenastoletnią córkę sąsiada. Później, po dwudniowych torturach, zafundowanych przez oburzonych ojców okolicznych dzieci, przyznał, że oczywiście chodziło mu o inne lody niż naiwnej dziewczynce, która zgodziła się z nim pójść.

Zawisł na urwanym kablu od odkurzacza.

Obecnie huśtał się na nim czasami, rzucając pod adresem Michała wymyślne wyzwiska i nieprzyzwoite uwagi. Odmawiał też opuszczenia kamienicy i nie dawał się Szyrwintowi wyegzorcyzmować.

– Jestem i zawsze byłem katolikiem – powiedział właścicielowi kamienicy. – I żydowskie egzorcyzmy na mnie nie podziałają.

Awszalom Szyrwint machnął na to ostatecznie ręką, gdyż ignorowanie upiora okazało się prostsze niż skłonienie go do odejścia. Przynajmniej według Szyrwinta, ponieważ to nie on musiał zmorę karmić.

Czasami Michał grał ze Strycharzem w karty o to, kto tego dnia nakarmi upiora kurczęcą krwią i zsiadłym mlekiem, lecz prawie zawsze przegrywał. Strycharz rżnął w pokera jak zawodowy szuler.

Tego dnia Michał znowu przegrał i zszedł do piwnicy, rozważając zasadność podejmowania wyzwania za każdym razem, gdy Strycharz z szelmowskim uśmiechem zacierał ręce i pytał: „To co, partyjka?”.

– Mógłbyś chociaż raz dać mi wygrać – powiedział rano Michał, gdy Strycharz po raz tysięczny wydał triumfalny okrzyk.

– I dać ci tym samym nadzieję, że świat bywa sprawiedliwy? Po moim trupie.

– Ale ja mam tylko jedenaście lat!

– Gra nie ma sensu, jeśli jedna ze stron dostanie fory – odparł Strycharz.

– Ty dostajesz za każdym razem – zauważył Michał. – Choćby dlatego, że jesteś o jakieś dziewięćdziesiąt lat starszy.

– Jak na nieprzeciętnie inteligentnego jedenastolatka, gadasz straszne głupoty. A teraz rusz się do piwnicy, bo Huśtawka pewnie głodny.

Michał wziął zatem dwie metalowe miski, wielkością i kształtem podobne do hełmów wikingów, i napełnił je kolejno krwią i mlekiem. Ostrożnie, by nie wylać nic na już i tak poplamiony dywan, zszedł trzy piętra niżej. Zatrzymał się przed schodami do piwnicy. Były strome i trzeszczały pod stopami, jakby planowały spektakularne załamanie się pod najlżejszym nawet stąpnięciem. Ciemność w dole sprawiała, że Michałowi serce podchodziło do gardła. Ponadto z pralni dochodził wściekły warkot starej pralki, który brzmiał jak gniewne pomruki jakiegoś przedwiecznego stwora.

Nie bądź beksa – upomniał się surowo w myślach – robiłeś to tysiąc razy. Wchodzisz, zostawiasz miski na progu i wychodzisz.

Zastał Huśtawkę zwisającego z leniwą miną ze sznura przywiązanego do belki. Upiór miał ręce założone za plecy i gdyby nie wykręcona nienaturalnie szyja, wyglądałby na zrelaksowanego… o ile oczywiście częściowo rozłożony trup może się zrelaksować. Brakowało tylko, by z zamyśleniem wpatrywał się w sufit i pogwizdywał niewinnie.

– Michał, grzeczny chłopcze – odezwał się, gdy Michał postawił miski na ziemi przy drzwiach – bądź tak dobry i wyświadcz mi przysługę.

Chłopiec zatrzymał się i zabębnił palcami o framugę.

– Tak? – zapytał niepewnie. Strycharz ostrzegał, by nie ufać upiorom, ale z drugiej strony mówił także, że Huśtawka jest nieszkodliwy. To praktycznie ta sama zasada, co z onychofagami – powiedział karzeł. Wystarczy głośno wrzeszczeć.

– Zanieś mnie do drugiego pokoju – odparł Huśtawka. – Tego z pralką. No, nie daj się prosić. Nudzi mi się, kiedy tu tak zwisam sam całymi dniami. A na tych kulasach już się prawie nie da chodzić.

Wskazał ze smutkiem na żałosne odnóża, kiwające się kilkanaście centymetrów nad podłogą. Bardziej niż nogi przypominały kości, dla zachowania pozorów obleczone w brązową, suchą skórę i ukryte w nogawkach szerokich dżinsów.

Michał powoli zbliżył się do Huśtawki. Trup już prawie nie śmierdział, ale z bliska wyglądał jeszcze gorzej. Chłopiec domyślał się, że jeśli nie spełni jego prośby, Huśtawka będzie go męczył i nudził przez kilka następnych tygodni. Już chyba lepiej zanieść go do pralni i mieć to z głowy.

Odwrócił się plecami i pozwolił, by trup wdrapał się na niego i wyplątał z prowizorycznego stryczka. Huśtawka otoczył Michała długimi, chudymi ramionami i przycisnął do pleców chłopca zaskakująco twarde ciało.

– Zanieś mnie – zaskrzeczał mu do ucha.

Przeszli przez ciemny, wąski korytarz i znaleźli się w pralni. Pomieszczenie było niewielkie, o pustych, bielonych ścianach. Schodziło się do niego po dwóch krzywych stopniach, a temperatura w środku była nieco niższa niż w pozostałej części piwnicy. W jednym kącie ustawiono pralkę, nadal warczącą jak lew. Poza tym pomieszczenie było puste i nieciekawe.

– Czemu chciałeś tu przyjść? – zapytał Michał, rozglądając się po pralni w poszukiwaniu jakiegokolwiek obiektu, który mógłby zostać uznany przez czterdziestoletnie ożywione zwłoki za w jakiś sposób atrakcyjny. – Co będziesz robić?

Huśtawka zbliżył zgniłe wargi do ucha Michała i odpowiedział:

– Skrzywdzę cię.

III. Mizerykordiał

W co drugi piątek, od dziesięciu lat, wczesnym rankiem wpadała do sklepu Awszaloma Szyrwinta pewna piękna kobieta. Przedstawiała się jako Malina Malinowska i była prostytutką. Kupowała lek sprzedawany w małych, czerwonych buteleczkach.

– Co to takiego? – zapytał Michał, gdy po raz pierwszy pomagał Strycharzowi w sklepie.

– To? Mizerykordiał.

– Co to jest mizerykordiał?

– Taki napój, który czyni nieszczęśliwym.

– Po co pani Malinowska go zażywa? – zdumiał się Michał.

– Nie wiem. – Strycharz wzruszył ramionami, bo niewiele go obchodziły prywatne sprawy jakiejś tam smutnej kurwy. – Niektórzy ludzie tak mają, że lubią czuć się nieszczęśliwi.

Ta odpowiedź nie satysfakcjonowała Michała, który w trakcie następnej wizyty pani Malinowskiej podbiegł do niej, pociągnął za spódnicę i z powagą zapytał:

– Czemu lubi pani być nieszczęśliwa? Przecież jest pani taka ładna.

Pani Malinowska spojrzała ze zmieszaniem na dzieciaka odparła:

– To nie tak… Wcale nie lubię być nieszczęśliwa.

– To po co pani to lekarstwo?

Kobieta spojrzała w dal, ponad głowami Michała i Strycharza – co nie było trudne, zważywszy, że obydwu przewyższała wzrostem – westchnęła i odpowiedziała:

– Nie lubię czuć się nieszczęśliwa, ale właśnie tak się czuję cały czas. Dlatego wolę być smutna przez to – uniosła małą, czerwoną buteleczkę – niż przez wszystko pozostałe. Rozumiesz?

Michał skinął głową.

Od tej rozmowy minęło kilka lat i Michał całkiem zapomniał, że kiedykolwiek pytał panią Malinowską o mizerykordiał. Miał piętnaście lat, coraz częściej zastępował za sklepową ladą Strycharza, zastępującego z kolei Awszaloma Szyrwinta, i kojarzył Malinowską jako „tę klientkę, która zawsze przychodzi za wcześnie i trzeba dla niej otwierać sklep”. Ponadto prostytutka w niczym nie przypominała kobiety, którą ośmioletni Michał uznał za piękność. Wystarczyło parę lat i wiele czerwonych buteleczek, by zmieniła się w odrażający strzęp człowieka, co oczywiście przekładało się na poziom jej życia. Już nie zarabiała tak dobrze, jak niegdyś.

Był zimny, styczniowy poranek, niebo nad Krakowem miało barwę atramentu, a pani Malinowska czekała przed drzwiami kamienicy na otwarcie sklepu Szyrwinta, dla rozgrzania przestępując z nogi na nogę i od czasu do czasu otrzepując z miękkich śniegowych płatków kusą malinową kurteczkę. Kurtka była zapinana na trzy guziki – każdy inny, żaden nie pasował.

Dźwięk dzwonka wyrwał Michała ze snu ledwie pięć minut wcześniej, zszedł więc na dół zaspany i z bosymi stopami, przecierając oczy i zasłaniając dłonią rozdziawione w ziewnięciu usta.

Marquezowska dziwka, którą zastał na progu, tego dnia bardziej niż smutna wydawała się zafrasowana.

– Dzień dobry – powiedziała, pakując się do środka ledwie Michał otworzył drzwi. – Na zewnątrz mróz – dodała tonem usprawiedliwienia.

– Jest styczeń – burknął Michał. – Czego się pani spodziewała?

– Nie wiem – odparła pani Malinowska z nieszczęśliwą miną.

Michał obszedł ladę i wyciągnął z szuflady kartonowe pudełko po butach, podpisane czarnym markerem: „Pani Malinowska”.

– To co zwykle? – zapytał, choć wcale nie musiał.

– Daj mi trzy butelki, kochanie – poprosiła pani Malinowska, sięgając za dekolt i wyciągając kilka wymiętych banknotów. Michała już to nie dziwiło, a nawet, pod wieloma względami, wydawało mu się, że stanik jest odpowiednim dla dziwki substytutem portfela.

Przyjął pieniądze i przeliczył je szybko.

– Trochę pani brakuje – powiedział.

Pani Malinowska zafrasowała się jeszcze bardziej. Spuściła wzrok i jakby dopiero teraz dostrzegła niepasujące guziki przy kurtce. Z niejakim zdumieniem przeciągnęła palcem kolejno po każdym z nich.

– Kiedy byłam małą dziewczynką – powiedziała – chodziłam z mamą po placach targowych i zbierałam wszystkie dziwne guziki. A potem zmuszałam mamę, żeby naszywała je na każde spodnie, spódniczki czy koszulki. Babcia uważała, że guziki na ubraniach są jak oczy dobrego strażnika, czuwającego, by nic nam się nie stało.

– Przykro mi. – Michał z trudem stłumił ziewnięcie. – Nadal brakuje pani pieniędzy na zakup trzech butelek.

Po twarzy pani Malinowskiej przesunął się cień – umazał jej policzki popiołem, zmęczył oczy, aż musiała je zmrużyć, poczęstował kobietę cierpką cytryną, by ściągnęła wargi w niezadowolonym grymasie. Ale opanowała się szybko i zdołała nawet zmusić usta do uśmiechu.

– To może chciałbyś, żebym zapłaciła ci w inny sposób? – Zaczęła znów majstrować przy dekolcie i Michałowi przez chwilę wydawało się, że zaraz wyciągnie stamtąd kolejne banknoty; albo może tym razem brzęczącą miedziakami malinową portmonetkę. Szybko jednak okazało się, że pani Malinowska zawzięcie walczyła z górnymi guzikami białej koszuli, co nie było proste, gdyż palce zgrabiały jej na mrozie i dopiero teraz odzyskiwała w nich czucie. – Może byś mi pomógł, co? – fuknęła na skołowanego Michała.

Chłopiec wybąkał jakieś przeprosiny i drżącymi dłońmi sięgnął ku guzikom koszuli.

– Zaraz mi najlepszą bluzkę podrzesz – ostrzegła pani Malinowska.

Michał przełknął ślinę i skupił całą uwagę na drobnych guziczkach. Udało mu się do tego stopnia wyłączyć myślenie, że nie zauważył, gdy dotarł do ostatniego. Wówczas poły koszuli rozchyliły się i…

Sapnął zaskoczony i – po prawdzie – nieco rozczarowany. Stanik pani Malinowskiej, choć gdy skryty pod koszulą wydawał się potężny, okazał się być w całości wypchany watą kremowego koloru.

– Jest tylko jedna skuteczna metoda zbadania abominacji – powiedziała pani Malinowska.

– Jaka?

Dziwka chwyciła dłonie chłopca i umieściła na swoich nieistniejących piersiach.

– Empiryczna. Poznać. Zrozumieć. Przestać się bać.

Michał uwolnił nadgarstki i pokręcił głową. Wyszedł zza lady, ujął panią Malinowską za łokieć i delikatnie, ale stanowczo poprowadził w stronę drzwi.

– Proszę sobie już iść.

Kobieta popatrzyła na niego z mieszaniną zdumienia i bólu w oczach, jakby ją rozczarował albo sprawił dużą przykrość. Tuż przed drzwiami zatrzymała się i mimo wysiłków Michał nie zdołał ruszyć jej z miejsca.

– Co z moim kordiałem? – zapytała pani Malinowska.

Michał zaklął w myślach i wcisnął jej w rękę trzy buteleczki.

– Proszę wziąć i już sobie iść.

– Biedny chłopiec – powiedziała ze współczuciem pani Malinowska. – Jak ty sobie poradzisz w prawdziwym świecie?

– Nigdy go nie poznam. – Michał, wbrew sobie, odpowiedział szczerze. – Całe życie spędzę w kamienicy, opiekując się dziadkiem.

– Twój dziadek w końcu umrze.

– Nie, nie on.

– Każdy w końcu umiera, kochanie – odparła łagodnie pani Malinowska.

– Mój dziadek będzie żył wiecznie.

Pani Malinowska zrobiła zakłopotaną minę. Pozapinała guziki białej koszuli, schowała dwie buteleczki do torebki, a trzecią, która się nie zmieściła, wcisnęła do stanika. Rzuciła jeszcze jedno smutne spojrzenie Michałowi, pogłaskała go po policzku i bez słowa wyszła ze sklepu. Chłopak stał chwilę w drzwiach, patrząc jak dziwka z trudem brnie przez świeży śnieg i znika wreszcie za zakrętem ulicy. Było tak cicho, że przez chwilę Michałowi zdawało się, że odchodząc zabrała ze sobą wszystkie dźwięki.

IV. Fizyka spekulatywna

Awszalom Szyrwint i pan Krawacik siedzieli przy małym stoliku do kawy i, trzymając się za ręce, patrzyli sobie w oczy. Gdyby nie kuriozalny wygląd dziadka i inne okoliczności spotkania, Michał łatwo mógłby ich uznać za kochanków, którzy wyszli na kawę. W rzeczywistości kontakt fizyczny uczestników seansu był zalecany – ułatwiał odnalezienie wędrującego ciała astralnego partnera.

– Może chciałbyś spróbować? – zapytał Szyrwint, gdy Michał postawił na stoliku tackę z kubkami. Pokój wypełnił się zapachem jaśminu. – Jesteś dość duży… Psychonautyka to fascynująca nauka.

– Nie, dziękuję – odparł uprzejmie Michał. – To jakoś nie w moim stylu.

Można się wiele o sobie dowiedzieć w czasie takiej wyprawy do wnętrza własnego umysłu – odezwał się pan Krawacik, kierując swoje słowa bezpośrednio do głowy Michała.

– Nie mam ochoty niczego się dowiadywać, dziadku.

Ja to na przykład lubię wrócić do wspomnień – dodał niezrażony pan Krawacik. Do młodości, kiedy jeszcze miałem sprawne nogi i usta, którymi całowałem piękne dziewczyny…

Spojrzenie dziadka, zwykle skupione i surowe, jakby tą surowością i uwagą usiłował nadrobić brak mimiki, teraz dziwnie złagodniało. Jego twarz, choć groteskowo okaleczona i nieruchoma jak maska, przybrała wyraz uduchowienia i zamyślenia tak głębokiego, że graniczyło niemalże z częściową utratą świadomości tego, co się wokół działo.

Awszalom Szyrwint na ten widok uśmiechnął się dobrodusznie i powiedział:

– Myślę, Michale, że dziadek wolałby dzisiaj pogrążyć się we wspomnieniach samotnie. Zechciałbyś odprowadzić mnie do moich apartamentów?

Właściciel kamienicy zawsze w ten sposób wyrażał się o mieszkaniu, które zajmował piętro niżej, choć niczym nie różniło się od pozostałych. Sufit był wysoki, ale mimo sporych okien, w pokojach było ciemno i nieprzyjemnie. Gdyby nie gruby dywan, tłumiący odgłosy kroków, w przedpokoju niechybnie tańcowałoby echo. Zamiast tego za mieszkańcami snuły się jedynie cienie.

Zostawili dziadka pływającego myślami po odległych oceanach własnej jaźni, a sami udali się do apartamentów Szyrwinta. Michał był tam kilkakrotnie, z reguły w charakterze posłańca, przekazującego wieści od pana Krawacika, ale nigdy nie zabawił długo. Rozglądał się teraz po pomieszczeniach z pewnym rozczarowaniem, jakby oczekiwał cudów i dziwów, a zamiast nich otrzymał wydeptany dywan i odrapaną tapetę, nieróżniące się znacznie od tego, co oglądał na co dzień we własnym mieszkaniu.

Wzięli kubki z herbatą, Szyrwint zaprosił gościa do salonu. Przechodząc przez przedpokój minęli niedbale pomalowane na czarno, zabite gwoźdźmi drzwi. Wyglądały, jakby krył się za nimi jakiś sekret. Michał zerknął pytająco na gospodarza. Zatrzymali się.

– Jestem twórcą fizyki spekulatywnej – rzekł Szyrwint. – Cóż to za dziwactwo, zapytasz? Otóż fizyka spekulatywna to odpowiedź na pytanie: co by było, gdyby fizyka nie istniała?

– To niemożliwe – zaprotestował Michał.

Szyrwint zastukał lekko w drzwi.

– Za tymi drzwiami – powiedział z ledwo skrywaną dumą – fizyka nie istnieje.

– Można tam wejść?

Właściciel kamienicy roześmiał się, ubawiony.

– Uwierz mi, nie chcesz tam wchodzić.

V. Coś innego, gdzie indziej

Michał miał siedemnaście lat i czuł, że powinien być gdzieś indziej i robić coś innego, niż stanie obok katafalku i trzymanie oburącz ogromnej tacy z napojami. Było to w obecnej chwili zajęcie niezwykle pożyteczne, bowiem co i rusz któryś z żałobników podchodził po drinka, ale Michał miał wrażenie, że śmierć pana Krawacika zmieniła go w element umeblowania. Tak w każdym razie zachowywali się wobec niego goście, zaproszeni by pożegnać słynnego Człowieka Bez Szczęki, efekt medycznych eksperymentów równie słynnego Awszaloma Szyrwinta. Michał był dla nich niewidzialny – kompletnie zwyczajny chłopiec pośród morza wariatów.

Starał się nie patrzeć na zwłoki dziadka, skupić na czymś neutralnym, jak podawanie napojów gościom. Szło mu nieźle, aż do chwili, gdy ktoś położył mu rękę na ramieniu, a wokoło zapachniało malinami.

– Bardzo mi przykro z powodu twojego dziadka, skarbie – wyszeptała pani Malinowska prosto do ucha Michała.

– Miała pani rację.

– Często miewam rację. Zwłaszcza w sprawach oczywistych.

– Co pani tutaj robi? – Michał odwrócił się i ze zdumieniem odkrył, że pani Malinowska jest dużo niższa, niż zapamiętał. Dwa lata temu, podczas ich ostatniego spotkania w sklepie Awszaloma Szyrwinta, dziwka wciąż górowała wzrostem nad chłopcem; teraz zaś on był wyższy o pół głowy i zastanawiał się, czy urósł tak bardzo, czy to raczej ona się skurczyła i pomarszczyła. Wyglądała na chorą. I bardzo smutną.

– Przyszłam pożegnać twojego dziadka.

– Znała go pani?

– Proszę, mów mi Malina. – Uśmiechnęła się, chociaż Michałowi zdawało się, że raczej wykrzywiła usta i przywołała na twarz więcej zmarszczek. Jej policzki wyglądały jak niewyprasowana różowawa koszulka. – Nie znałam go osobiście, ale dużo o nim słyszałam.

– Jak wszyscy tutaj – odparł Michał. – Kiedy dziadek żył, nikt go nie odwiedzał. Ani razu. Byliśmy tylko ja, Strycharz i pan Szyrwint. No i Carl. A teraz nagle wszyscy się zbiegli, żeby popatrzeć na jedną ze słynnych abominacji doktora. Ty też. Chcesz sobie tylko obejrzeć cudaka.

Malina Malinowska patrzyła w oczy Michała nieco zakłopotanym, ale wciąż wyzywającym wzrokiem.

– Przyszłam tu w interesach – odparła sucho. – Chociaż nie chciałam wyskakiwać z tym tak od razu.

– Mów czego chcesz.

– Chciałam wynająć pokój.

I tak Malina Malinowska, smutna dziwka, dołączyła do mieszkańców kamienicy. Awszalom Szyrwint nie miał nic przeciwko, pod warunkiem, że nie zacznie sprowadzać klientów do mieszkania. Obiecała, że pracę zostawi za drzwiami.

Pracowała zresztą coraz mniej, mówiąc, że nadszedł czas zasłużonej emerytury.

– Dość się w życiu namachałam nogami – powiedziała raz Michałowi, gdy siedzieli rano w kuchni przy kawie, wyglądając na mokrą od deszczu ulicę. – Chciałabym teraz zająć się czymś, co nie będzie wymagało ściągania ubrania.

Wkrótce zresztą przestała się puszczać za pieniądze.

– Teraz będę robić to już tylko rekreacyjnie – powiedziała z uśmiechem, przynosząc Michałowi szczęśliwą wiadomość: znalazła pracę w małym sklepiku z używaną odzieżą.

A jednak jakaś potrzeba rozbierania się pozostała w niej jeszcze długi czas – może w ten sposób Malina odreagowywała całe dnie ubierania sztywnych i nieporęcznych manekinów. W każdym razie była dziwka znalazła sobie nowe hobby, a mianowicie: obnażanie się w gabinetach lekarskich. Uznawała to za przedni dowcip. Opowiadała o swoich ekshibicjonistycznych przygodach Michałowi z entuzjazmem dziecka, które dzieli się z rodzicem opowieścią o nowej zabawie wymyślonej w przedszkolu.

– Wchodzę do gabinetu – mówiła z przejęciem – a lekarz prosi, bym usiadła. A ja na to zaczynam ściągać bluzkę. On się pyta: „Co pani robi?!”, a ja już pozbywam się stanika. Zwykle są zbyt zszokowani, żeby naprawdę protestować. Niektórym się to chyba nawet podoba.

– Nie boisz się, że któryś może to odczytać jako… zaproszenie? – zapytał z wahaniem Michał, gdy po raz pierwszy zwierzyła mu się ze swoich niecnych postępków w gabinecie okulisty.

– Niechby tylko któryś spróbował. Zresztą, ewentualny entuzjazm zawsze gasi widok blizn. Pewnego dnia ci je pokażę.

– Nie musisz – bąknął Michał, niepewny, czy jego ciekawość sięga dość daleko, by chciał się przekonać, co pozostało po piersiach Maliny.

– Hej, nie przejmuj się. Nie zrobię tego na chama, jak doktorkom. Po prostu uznałam, że między przyjaciółmi najbardziej liczy się szczerość.

To założenie na dłuższy czas wytrąciło Michała z równowagi. Do tej pory nie zastanawiał się, czy Malina jest jego przyjaciółką, lecz teraz musiał przyznać, że chyba owszem. Może nie byli nierozłączni, ale spędzali ze sobą sporo czasu i zaczynał tęsknić, kiedy dziwka opuszczała kamienicę. Parę razy próbował się masturbować, myśląc o Malinie, jednak ochota przechodziła, gdy wyobrażał sobie blizny na piersiach kobiety.

Niepokoiło go też, czy Malina będzie oczekiwała szczerości od niego. Chyba nie potrafiłby przyznać się do pewnych rzeczy.

Na przykład do tego, że od bardzo dawna nie schodził do piwnicy, nawet po to, by szybko, ukradkiem pochwycić którąś z książek i prędko uciec na górę, zanim Huśtawka wyczuje jego obecność.

VI. Pierwszy krok

– Chodźmy na spacer – zaproponowała Malina.

Michałowi wystarczył jeden rzut oka za okno, by kategorycznie odmówić. Nie znosił wiosny, gdyż wiosną świat stawał się niebezpieczny. Zimą śnieg tłumił dźwięki, otulał miasto niczym kołdra, dawał usprawiedliwienie, gdy chciało się odciąć od wszystkiego.

– Wszyscy smutni ludzie lubią jesień i zimę – zauważył parę lat temu Strycharz – gdyż to jedyny okres, gdy niebo dopasowuje się kolorem do ich samopoczucia. Świat smuci się razem z nimi.

Teraz, wyglądając na zewnątrz i widząc nad dachami kamienic błękitne niebo bez śladu chmurki oraz ptaki dokazujące wśród krzewów rozłożystego bzu w ogrodzie na tyłach kamienicy, Michał powtórzył słowa Strycharza.

– Zamierzasz kiedyś stąd wyjść? – zapytała Malina. – Nie możesz spędzić całego życia zamknięty w czterech ścianach. Nawet Strycharz stąd wychodzi.

Michał zdumiał się nieco; nigdy dotąd nie widział, by karzeł opuszczał kamienicę. Malina przewróciła oczami.

– Bez przerwy się szwenda po mieście. Jest stałym bywalcem wszystkich barów dla gejów.

– Strycharz jest gejem?

– Nie. Ale tylko tam nie patrzą na niego dziwnie. Sam wiesz, jak wygląda w tym kapeluszu i z brodą, jak zminiaturyzowany Rasputin na Dzikim Zachodzie. A geje mają wyższy poziom tolerancji na dziwactwa. W każdym razie – dodała była prostytutka – może spróbuj wyjść na zewnątrz? Wyprowadź onychofaga na spacer, czy coś…

Dwa dni później Malina kupiła kocie szelki i resztę popołudnia ona, Michał oraz Strycharz spędzili ganiając po kamienicy za onychofagami. Wikińskie wrzaski karła nie pomagały.

– Przepraszam – powiedział zawstydzony, gdy onychofagi po raz kolejny zniknęły w jednej z dziur, których pełno było w ścianach kamienicy. – Lata przyzwyczajeń…

Wreszcie emerytowana dziwka poświęciła długie, malinowe tipsy, zostawiając je na spodeczku jako przynętę. Onychofagi skusiły się na smakowity kąsek i wówczas jednego dopadli. Stwór szarpał się i syczał, stroszył kolczasty grzbiet, ale we trójkę siłą wtłoczyli go w szelki i mocno zapięli. Wkrótce zmęczył się walką, oklapły mu uszy i tylko łypał nadal ponurym, białawym okiem na oprawców, którzy podrapani i pogryzieni, lecz bardzo dumni, raczyli się w kuchni herbatą jaśminową. Michałowi jej zapach przywodził na myśl dziadka, ale to wspomnienie nie napawało go smutkiem. Właściwie czuł się całkiem szczęśliwy.

Po wypiciu herbaty stanęli wszyscy przed drzwiami wychodzącymi na podwórze. Za kamienicą znajdował się niewielki ogród otoczony wysokim murem, który przypominał cembrowinę studni. Pośrodku podwórka umiejscowiona była nieduża fontanna ozdobiona figurynką, która w teorii miała być zapewne cherubinkiem, ale w praktyce bardziej przypominała rubensowską modelkę po przejściach. Na głowie posążku przysiadł szpak o zwieszonej smętnie główce.

Szum deszczu nakładał się na szum w głowie Michała. Chłopak nie pamiętał, kiedy ostatni raz opuszczał kamienicę.

– Spokojnie. – Poczuł na ramieniu dłoń Maliny. – Wystarczy, że przejdziesz się dokoła fontanny.

– My tu na ciebie poczekamy, młody – dodał Strycharz, pocieszająco klepiąc Michała w pośladek, gdyż wyżej nie sięgał. – Nic się nie bój.

I tak Michał wziął głęboki wdech i wykonał pierwszy krok za próg.

VII. Lepsza przyszłość

Awszalom Szyrwint zniknął w pewien ciemny grudniowy wieczór, tuż przed świętami. Z tego, co Michał wywnioskował po przeczytaniu listu, wynikało, że naukowiec postanowił zmierzyć się z największym wyzwaniem, jakie kiedykolwiek mu rzucono: otworzył drzwi Pokoju, W Którym Fizyka Nie Istnieje.

Michał nigdy nie dowiedział się, co czekało na Szyrwinta po drugiej stronie drzwi alternatywnej percepcji. Może nieskończoność, która go wchłonęła, nie pozostawiając nawet śladu, a może coś innego, znacznie gorszego. Liczyło się to, że pewnego dnia zniknął, zapisując Michałowi cały majątek, w tym kamienicę.

– Jesteś teraz panem na włościach! – powiedziała Malina, gdy pokazał jej list. – Nie cieszysz się?

– Nie mogę się cieszyć. Przecież pan Szyrwint zniknął… To nie jest powód do radości.

– Był stary i schorowany. Możliwe, że oszczędził sobie długiej i powolnej śmierci.

– Albo wpakował się w coś paskudnego – odparł Michał. – Cholera wie, co kryje się za tymi drzwiami.

– Tylko niech ci przypadkiem nie strzeli do głowy, żeby tam włazić – ostrzegł Strycharz, wchodząc do kuchni, w której siedzieli, zastanawiając się, co począć, skoro zostali w kamienicy tylko we trójkę. Michał nie liczył Carla, austriackiego kamerdynera, ponieważ ten po śmierci pana Krawacika całkiem zmizerniał i spędzał większość czasu uśpiony wśród cieni.

– Spokojnie, nie zamierzam.

Życie Michała nie zmieniło się zbytnio po odejściu Szyrwinta. Wciąż spędzał dni sam. Czasami pomagał Strycharzowi w obowiązkach domowych, choć obydwaj nie przykładali się za bardzo do pracy. Karzeł wydawał się roztargniony – często teraz opuszczał kamienicę, wracał późno w nocy i przestał zwierzać się Michałowi.

Malina zaś sporo pracowała.

– Oszczędzam na lepszą przyszłość – mawiała. Powtarzała to tak często, że Michał przyzwyczaił się do myśli, że lepsza przyszłość jest tym, na co się czeka w nieskończoność, nie czymś, co w końcu się zjawia.

Ale gdy pewnego dnia Malina Malinowska stanęła przed Michałem rozpromieniona i prawie piękna, chłopak zrozumiał, że jej lepsza przyszłość właśnie się zjawiła. To był jeden z tych niebezpiecznych wiosennych dni, gdy niebo jest czyste i nieskończone, a świat zagraża człowiekowi nowymi perspektywami.

– Mam doskonałe wieści – powiedziała Malina, chwytając Michała za ręce. W tym momencie nie było śladu po smutnej dziwce, która kilka lat temu chciała oddać się chłopcu za trzy butelki mizerykordiału. Malina Malinowska promieniała. – Ja i Strycharz się pobieramy!

Patrzyła z podnieceniem na Michała, szczęśliwa i roześmiana, oczekując, że cały świat będzie cieszył się razem z nią. Chłopak jednak nie odpowiadał, a im bardziej przedłużało się milczenie, tym bardziej bladł uśmiech Maliny. W jej oczach pojawił się żal, a po tym wybuchu radości był to widok tak przejmujący, że Michał całą siłę woli włożył w zmuszenie się do uśmiechu.

– To wspaniała nowina – wydukał. – Znakomicie. Gratulacje.

– Jestem taka szczęśliwa. – Malina przytuliła go mocno, aż poczuł jak ugina się wata wypełniająca jej stanik. – Nie łączy nas namiętność jak z „Romea i Julii”, ale Strycharz to dobry człowiek. A na świecie jest tylu złych ludzi, że kiedy już znajdzie się kogoś porządnego, i ten ktoś cię pokocha, nie można pozwolić mu odejść. Będziemy szczęśliwi. Wyjedziemy stąd i…

– Jak to wyjedziecie?

– Strycharz ci nie mówił? Znalazł cudowny dom na Mazurach. Niedrogi, bo zaniedbany, ale odnowimy go i będzie idealny. Przyjedziesz na wakacje?

– Bez wątpienia – bąknął Michał.

W głębi duszy był jednak przekonany, że kiedy Malina Malinowska opuści kamienicę, by wyruszyć w świat, już nigdy więcej jej nie spotka.

VIII. Wyjście

Zarzucił ciężki plecak na ramię, ściskając szelki tak mocno, że stracił czucie w palcach. W głowie szumiała mu krew, adrenalina, podniecenie – a może tylko strach. Z każdym kolejnym stopniem przybliżającym go do wyjścia z kamienicy nabierał jednak pewności, że niecierpliwość bierze górę nad lękiem.

Był wolny. Malina i Strycharz opuścili kamienicę parę tygodni temu, wyruszyli na Mazury do nowego domu i według wszelkiego prawdopodobieństwa przeżywali właśnie najszczęśliwsze chwile życia. Carl wsiąknął w cienie i nie zjawił się, kiedy Michał usiłował go przywołać. Onychofagi zamilkły w ścianach i nie wyszły nawet wtedy, gdy chłopak zostawił im spodeczek pełen obciętych paznokci, zbieranych skrupulatnie na takie właśnie okazje.

Kamienica zrobiła się dziwnie pusta i cicha, a Michał odkrył, że tęskni za odgłosami życia – śmiechem Maliny, pokrzykiwaniami Strycharza i odpowiadającymi na nie warknięciami onychofagów.

Wytrzymał niespełna miesiąc samotności, nim zdecydował, że chce znów usłyszeć ludzkie głosy, nawet jeśli miałoby się to wiązać z opuszczeniem budynku, w którym spędził całe życie.

Zrobiłeś pierwszy krok – pocieszał się w duchu – kolejne mogą być już tylko łatwiejsze.

Kamienica była cicha i nikt nie wyszedł, aby go pożegnać. A w każdym razie tak mu się zdawało.

Gdy postawił stopę na przedostatnim stopniu, coś leżącego u szczytu piwnicznych schodów przykuło jego wzrok. Przez chwilę sądził, że to stos starych szmat rzuconych na posadzkę, ale wówczas kłębowisko poruszyło się gwałtownie. Michał rozpoznał chude ramiona pokryte obłażącą jak stara tapeta skórą i szyderczo roześmianą gębę, choć nie widział ich od przeszło dziesięciu lat.

– Michałek – powiedział wesoło Huśtawka. – Kopę lat. Podejdź, niech no ci się przyjrzę.

Michał zamarł, wstrzymał nawet oddech, poruszała się tylko jego pięść, bezwiednie zaciskająca się coraz mocniej na pasku plecaka. W świetle dnia, skurczony na podłodze, Huśtawka wyglądał żałośnie, ale cichy głos w głowie Michała podpowiadał, by nie lekceważyć trupa.

Jesteś sam – szeptał głos – nikt ci nie pomoże.

Wtedy w kamienicy było pełno ludzi – odpowiedział Michał – a i tak nikt mi nie pomógł.

– Co ty tu robisz? – zapytał zachrypniętym głosem.

– Jak to co? Idę z tobą, oczywiście. Chyba nie sądziłeś, że tak łatwo się mnie pozbędziesz?

– Jaja sobie robisz? Nie zabiorę cię.

– W takim razie popełznę za tobą. Jestem cholernie upartym sukinsynem, możesz mi wierzyć.

– Nie. – Michał zrzucił plecak z ramion i wyprostował się. Był wysokim mężczyzną, ale przy Huśtawce nadal czuł się mały. Skurczony wręcz. – Wrócisz do piwnicy albo…

– Albo co? Zabijesz mnie? I tak wrócę. Zawsze będę wracał. Do końca twojego życia będę upiorem, którego nie zdołałeś pokonać. A teraz otwórz plecak. Wygląda na to, że będzie mi w nim wygodnie.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/16685

Sonia Korta – rocznik ‘96. Mieszka w Bochni, studiuje w Krakowie na kierunku bliskowschodnim. Na portalu fantastyka.pl występuje pod pseudonimem „gravel”. Pojawiła się w miesięczniku „Nowa Fantastyka” w numerze 3/2018 i 3/2020, a także dwukrotnie w antologii Fantastyczne pióra.

Powrót do listy opowiadań

2017

Encephalodus path y

Paulina Klimentowska

Martwe piksele na ekranie – takie skojarzenia budził widok stacji. Nabierała kształtów w miarę, jak prom podchodził do lądowania. Dziewięć czarnych kwadratów, rozmieszczonych równomiernie na wściekle białej powierzchni. Olga zamknęła oczy. Na przecięciach ścieżek pomiędzy kwadratami pojawiały się nieistniejące, szare punkty, od których rozbolała ją głowa. Samo patrzenie na intensywną biel lodowej pokrywy sprawiało fizyczny dyskomfort. Teraz pod powiekami rozlała się paląca czerwień z zielonymi kwadratami. I punkcikami na przecięciach, migającymi gdzieś na granicy percepcji.

Pozostała trójka zdawała się nie interesować widokiem. Prowadzili ożywioną dyskusję na temat znacznie bardziej praktyczny.

– Niesamowite, myślicie, że naprawdę coś znaleźli? – May wyrzuciła z siebie pytanie, które nurtowało ich wszystkich. – Czemu mamy być gotowi od razu po lądowaniu?

– Za tyle forsy musieli w końcu coś znaleźć. I wkrótce się dowiemy, co – odparł twardo Lotan.

– Już widzę, jak szefostwo projektu zdradzi ci na wejściu pilnie strzeżone tajemnice – prychnął Bart. Zazdrościł koledze i jednocześnie podziwiał go za wszystkie cechy, które zdaniem Barta składały się na męskość. Olga nie dołączyła do rozmowy, przed oczami wciąż miała wypalone kwadraty i biegające między nimi punkty. Mózg dał się nabrać, mimo iż doskonale wiedziała, że między ogromnymi, zatopionymi głęboko w lodzie czarnymi słupami nie ma nic prócz powierzchni o irytująco wysokim albedo.

– Po pierwsze, to chcę poznać tajemnicę, co się stało z tamtymi dwoma. Dlaczego, mając taki sprzęt, przywalili w lód i użyźnili sobą ten cholerny ocean.

– Wypadki się zdarzają, sam wiesz. Choć tu będzie łatwiej niż na Ziemi, mniejsze ciśnienie.

– To fascynujące. Będziemy mogli zejść sto razy głębiej i pobić wszystkie rekordy. Zawsze chciałam... – zaczęła May rozmarzonym głosem, ale huk hamujących silników uniemożliwił dalszą rozmowę, więc koledzy ograniczyli się do pełnych politowania spojrzeń.

Naprowadzany magnetycznie prom zadokował na jednym z czarnych kwadratów. Opuścili pojazd tunelem, który podjechał po nich niczym rękaw, przeszli przez śluzę i trafili do przeszklonej sali adaptacyjnej, jedynego pomieszczenia znajdującego się nad lodową powierzchnią. Z piersi May wyrwało się westchnienie zachwytu. Nisko zawieszony nad horyzontem sierp planety wypełniał sobą powierzchnię jednej z szyb. Rozciągnięte w płaszczyźnie wzroku pierścienie w pierwszej chwili sprawiały wrażenie, jakby trzy kolejne szyby pękły na pół.

Niedługo jednak mogli podziwiać widoki. Szybkim krokiem szła ku nim blada kobieta w laboratoryjnym fartuchu. Nie miała identyfikatora, na co zapewne mogło sobie pozwolić jedynie szefostwo. Towarzyszył jej mocno zdenerwowany i równie blady chłopak, na którego plakietce stało „M. Sc. Frank Storm”.

– Witam na Enceladusie – oznajmiła bez zbędnych formułek grzecznościowych. – Jestem doktor Andrea Valtameri, a to mój asystent. Chcę widzieć waszą czwórkę gotową do zejścia pod wodę najdalej za pół godziny. Wtedy szczegółowo was wprowadzę. Zadanie jest pilne. Batyskafy SubMare serii EncePath wraz z wyposażeniem są do waszej dyspozycji, zakładam, że dobrze znacie ten sprzęt.

– Dzień dobry, pani doktor Valtameri. Ja, inżynier Lotan Clain, w imieniu naszej czwórki chciałem podziękować za wspaniałe przyjęcie nas na tej górze lodu. Pozwoli pani, że zanim się zanurzymy, skonsultujemy najpierw metodologię badań z naszymi bardziej doświadczonymi kolegami po fachu?

Olga zrobiła wielkie oczy, słysząc przyjaciela popełniającego właśnie dyplomatyczne samobójstwo. May zdawała się myśleć podobnie, za to Bart, ośmielony reakcją Lotana, zawtórował:

– Pół Ziemi huczy od plotek, że program „Enceladus: Poszukiwanie Życia” coś znalazł. Drugie pół twierdzi, że to tylko plotki. Chcemy najpierw wiedzieć, czego szukamy.

Andrea spojrzała na nich znad okularów.

– Ekipy waszych doświadczonych kolegów po fachu – odparła sucho. – Tego będziecie szukać w pierwszej kolejności.

– Czy to oznacza, że… wydarzyło się coś złego? – May jako pierwsza odzyskała głos.

Milczący asystent pobladł jeszcze bardziej, o ile w ogóle było to możliwe. Doktor Andrea Valtameri odwróciła głowę w bok i wyjaśniła:

– Zespół siedmiu oceanografów i nurków pod wodzą kapitana Iana Sondera wypłynął z bazy jednostką badawczo-laboratoryjną ELF. Mieli podejść do kominów hydrotermalnych, pobrać i zatężyć próbki, a następnie dokonać ich analizy i w razie potrzeby powtórzyć proces. Ostatni meldunek wysłali trzy godziny temu, krótko po tym, jak nasłuch przestał rejestrować pracę silników. Od tamtej pory nie odpowiadają. Powietrza starczy im jeszcze na kilka godzin, ale dobrze byłoby ich znaleźć…

– Zanim coś im się stanie – dokończył ledwie słyszalnym tonem Frank.

– Mam nadzieję, że rozumiecie, czemu nie rozłożyliśmy dla was czerwonego dywanu. Liczy się każda minuta. – Andrea mówiła do całej czwórki, ale jej wzrok ślizgał się po twarzy Lotana.

– Czemu, do diabła, czekaliście na nas, zamiast posłać kogoś od razu?

Pani doktor potarła czubek nosa, a przez jej twarz przebiegł dziwny cień. May w myślach określiła go jako „złowieszczy”. Mimas, jeden z najbliższych księżyców, akurat nasunął się na ogromny sierp Saturna, ale czy mógł rzucać widoczny półmrok? Nie ulegała przesądom, choć coś w niej krzyczało, że powinna wracać natychmiast na Ziemię. Za to dumnie wyprostowany Lotan z pewnością powrotu nie rozważał. W jego oczach lśniła żądza zemsty. Zarówno powitanie, jak i chłodną, rzeczową odpowiedź uznał za swoistą prowokację. Wzrok doktor Valtameri zdawał się potwierdzać, że uznała go za lidera grupy. Nie spodziewał się zresztą niczego innego, mając za tło bezbarwnego Barta i dwie kobiety. Z których jedna była faktycznym mózgiem zespołu, ale pani Valtameri nie musiała o tym wiedzieć.

– Wysłaliśmy bezzałogową sondę na poszukiwania, nic więcej nie mogliśmy zrobić. Nie jesteśmy przeszkoleni ani do zanurzeń, ani do obsługi EncePathów.

Nim Lotan wymyślił odpowiedź, która mogłaby w końcu wytrącić Andreę z lodowatego jak cały Enceladus spokoju, odezwała się Olga:

– Popłyniemy.

Z gardła asystenta wydobyło się ledwie słyszalne westchnienie ulgi. Doktor Valtameri kazała iść wszystkim oprócz Franka za sobą, nie czekając, aż ktoś zaprotestuje. Wręczyła im znajome, cienkie niczym druga skóra skafandry i wskazała miejsce, gdzie mogą je założyć oraz sprawdzić szczelność. Sama czekała przy kapsule, mającej zabrać ich głęboko pod powierzchnię księżyca. May posłała jeszcze tęskne spojrzenie w kierunku Saturna. Mimas zdążył przewędrować poza sierp i lśnił teraz na tle nieoświetlonej części tarczy planety, przywodząc na myśl odwróconą wersję tunezyjskiej flagi. Nawet Bart przyznał po cichu, że widok sprawiał upiorne wrażenie.

Andrea ponaglającym gestem otworzyła windę i całą piątką weszli do środka.

Czarne piksele zakłócające czystą biel były czubkiem góry, nomen omen, lodowej. Ściany stacji wgryzały się w skorupę na co najmniej kilkaset metrów w dół. Używali do szkoleń symulatora, ale dopiero trafienie tutaj uświadamiało ogrom przedsięwzięcia. Samo sublimowanie lodu, by mógł powstać prowadzący do oceanu szyb, wymagało kolosalnych nakładów finansowych, a przecież poza nim wydrążono w lodzie cały system pomieszczeń mieszkalnych i laboratoryjnych, wyposażonych w napowietrzanie i ogrzewanie. Nie wspominając o tym, że górna część została nafaszerowana skomplikowanym układem nadprzewodników, a dolna stanowiła ogromny, obracający się torus, by uzyskać choć trochę zbliżone do ziemskiego ciążenie. Koncerny wpompowały tu mnóstwo pieniędzy i wszyscy czekali na sukces, który wstrząśnie ludzkością. Jednak jak do tej pory oficjalne raporty mówiły o znalezieniu – poza oczywiście wodą – azotu, wodoru, klatratów metanu, tlenków węgla, jakichś minerałów, paru radioaktywnych izotopów w skalistym dnie i prostych związków organicznych. Te trochę bardziej skomplikowane wykryto w ilościach tak małych, że nie dało się zidentyfikować, co to właściwie jest i czy nie zostało przywleczone z Ziemi. Zdawało się, że warunki idealnie sprzyjały rozwojowi podmorskiego życia, ale istnienia żadnej jego formy do tej pory nie potwierdzono.

Olga zaczynała podejrzewać, że plotka, iż Program coś znalazł, to tylko chwyt marketingowy, mający na celu przyciągnięcie nowych inwestorów. Ciągła presja sprawiała, że naukowcy zapuszczali się w coraz niebezpieczniejsze rejony. Jak tamtych dwóch z EncePatha 4. Roztrzaskali się, próbując podejść pod Alexandria sulcus: jedną ze szczelin, którymi Enceladus wyrzucał w kosmos lodowe fontanny. Przed startem Olga starannie przeanalizowała ten przypadek. Raport, sygnowany zresztą nazwiskiem doktor Valtameri, dość precyzyjnie opisywał miejsce i przyczyny katastrofy. Media trochę podkoloryzowały, trochę przeinaczyły, choć w zasadzie rezultat sprowadzał się do tego samego. Co skłoniło doświadczonych ludzi do tak brawurowego manewru? To pytanie pozostawało bez odpowiedzi. Jeśli ekipa z ELF-a również podjęła nadmierne ryzyko i uszkodziła statek, liczyła się każda chwila.

Kapsuła ciągnięta w dół grafenowymi linami zatrzymała się na niewielkiej platformie, przy której lśniły srebrem przycumowane jednostki EncePath. Na ich kopułach widniały wyraźne cyfry trzy oraz pięć. Kontakt z dedykowanym misji sprzętem SubMare, na którym spędzili miesiące szkoleń, odsunął na bok sprawy osobiste i ambicjonalne. Weszli parami do swych batyskafów: Olga z May do trójki, Bart z Lotanem do piątki. Zapięli pasy i zanurzyli się w przepastną toń Enceladusa, niezwykle przejrzystą pod pasmem reflektorów i przerażająco ciemną tam, gdzie snop światła zanikał. Żadne z nich nie popatrzyło w stronę doktor Valtameri, której blade usta wyszeptały słowa, których i tak nie mogli usłyszeć.

***

Pusty, ciemny i martwy. Te trzy słowa zdawały się opisywać cały ocean. Równie dobrze mogli nurkować w podziemnym basenie rozmiarów Anglii. Jednostajna czerń czyhała, przyczajona za smugami światła. Choć ciągnęła się kilkadziesiąt czy nawet kilkaset kilometrów wzdłuż, wszerz i w głąb, sprawiała wrażenie klaustrofobicznej pułapki.

May próbowała zdławić w gardle rozczarowanie. To wszystko było tak bardzo niepodobne do widoku ziemskich mórz, tak bardzo obce. Miała zaledwie kilka lat, gdy świat obiegły zdjęcia z sondy Cassini. Choć słowa „gejzery” i „kominy hydrotermalne” niewiele jej wtedy mówiły, przedstawiane w mediach obrazy głębin tętniących chemosyntetycznym życiem sugerowały, że podobnie jest w odmętach Enceladusa. Wyobraźnia małej dziewczynki wykreowała odległe podmorskie uniwersum jako piękne, pełne bajkowych, kolorowych stworzeń i niezwykłych formacji. Dorosła May wiedziała, że rzeczywistość wygląda inaczej. Jednak naoczna konfrontacja marzeń z zimną, ponurą prawdą sprawiała dziwny ból. Przez chwilę chciała podzielić się odczuciami z koleżanką, ale zrezygnowała, widząc skupioną, niewyrażającą żadnych emocji twarz Olgi.

Precyzyjny system sonarów ostrzegał co jakiś czas o lodowych kolumnach i skupiskach klatratów; pozostałe czujniki informowały jedynie o wzroście temperatury i, w miarę zbliżania do południowego bieguna, silniejszym prądzie. Nie stanowiło to zaskoczenia, wiedzieli o pływach powodowanych rezonansem orbitalnym i przyciąganiem Saturna. Olbrzym ściskał i rozciągał swój malutki księżyc niczym gumową kaczuszkę, w której wnętrzu dwa EncePathy szukały ELF-a.

Reflektory uparcie przeczesywały ciemność, bez większej nadziei na sukces. Na granicy pola widzenia coś nagle zalśniło jak rozświetlone błyskawicą nocne chmury.

– Widziałyście? – krzyknął Bart do nadajnika. EncePath 3 równocześnie nakierował światła w to samo miejsce. Kilkadziesiąt metrów dalej, w ciemności, zajaśniał potężny słup kipiącej, szarej cieczy. Wzrokiem nie dało się dosięgnąć ani jego początku, ani końca. Niezatrzymywane szczątkową grawitacją siwe kłęby gwałtownie się wznosiły. Wyrzucane z głębi trzewi Enceladusa wędrowały ku lodowej skorupie. Ku hipnotyzującej, podłużnej plamie słabego światła, gdzieś bardzo wysoko nad nimi.

– Szczelina – wyszeptała bezgłośnie May. Czy to właśnie tam rozbił się EncePath 4? Czy pęknięcie w lodowej pokrywie przyciągnęło również załogę ELF-a? Czy…? Kolejne pytanie bała się wypowiedzieć nawet w myślach. Chwilę zadumy przerwał głos Olgi:

– Chyba ich mamy.

Rzut oka na aktywny sonar wyjaśnił wszystko. Majaczący na granicy ekranu niewyraźny kształt miał wielkość odpowiadającą jednostce typu ELF. Trochę dalej i nieco głębiej, niż się go spodziewali. Zredukowali prędkość. May spróbowała nawiązać łączność, lecz odpowiedziała jedynie głucha cisza.

– No, odbierzcie – syknął Bart, uderzając w nadajnik.

Lotan powstrzymał go gestem i wskazał na widoczny już w przedniej szybie smukły korpus ELF-a: jasnożółty, z czarnym obramowaniem i czerwoną śluzą. Dwie sondy unosiły się obok niego niczym czułki owada. Delikatnie przechylony statek zdawał się powoli dryfować w dół. Zarówno silniki, jak i światła były zgaszone.

– Awaria zasilania. Pewnie dlatego zniknęli z nasłuchu bazy i nie odpowiadali.

– Dziwne, że wywaliło naraz wszystkie obwody. Myślałem, że to nie ma prawa się zdarzyć – mruknął Bart. – No nic, podpłyńmy i spróbujmy dostać się do środka. Chyba nas widzą i wpuszczą?

Olga w milczeniu wpatrywała się w ELF-a, najpiękniejszy statek, jaki SubMare kiedykolwiek zaprojektowało. Przypominał opadającego w agonii pazia królowej.

– To która od was wychodzi? – Bart stał przy śluzie bez pasów i kurczowo trzymał się liny, by nie latać po wnętrzu batyskafu. Zaopatrzony już w aparat do oddychania i octopusa, w skafandrze cieniutkim, acz trwałością oraz izolacją cieplną przewyższającym te dotychczas stosowane na Ziemi, gotów był do opuszczenia EncePatha.

– Ja – odezwała się Olga.

May nie zaprotestowała, wolała samodzielnie pilotować statek, niż zetknąć się bezpośrednio z wodą. Mimo początkowego entuzjazmu czuła lęk. Zwłaszcza gdy przypomniała sobie opowieści o częstych awariach sprzętu w oceanie Enceladusa. Myśl, że aparat odmówiłby współpracy, a ciemne, zimne wody wypełniłyby jej płuca, spowodowała ciarki na plecach.

– Uważajcie na siebie i nie dajcie się namówić tym bałwanom z ELF-a na żadne ryzykowne manewry – dodał Lotan.

Dwie sylwetki przecięły wodę i podążyły wzdłuż pasma światła do czerwonej śluzy. Lotan odprowadził je wzrokiem, dopóki nie zniknęli we wnętrzu dryfującego statku. Czuł dziwny niepokój. Coś mu się nie zgadzało.

Wywołał May i zapytał o wrażenia.

– To wszystko jest takie niesamowite i takie… martwe – powiedziała cicho, również nie spuszczając oka z właśnie odnalezionego statku. – Nawet te ogromne, szare kominy, które miały być oazą pozaziemskich form życia. Całe życie marzyłam o pływaniu w tym oceanie, a teraz się go boję.

– Pytałem o misję ratunkową. Cholernie dziwne, że nie wysłali żadnej obstawy z tym ELF-em. I że nie mieli nikogo, kto ruszyłby dupsko, by im pomóc szybciej.

– Racja. Wyruszyliśmy od razu, o nic nie pytając, ale… ton głosu Valtameri, gdy kazała nam ich szukać, brzmiał, jakby była przekonana, że i tak ich nie znajdziemy.

May ujęła w słowa to, czego on nie potrafił, a co męczyło go, odkąd tu przybyli. Szefowa projektu wyraźnie traktowała zespół ratunkowy chłodno i z góry. Jakby chciała się ich pozbyć z bazy, zanim… właśnie, zanim co? Odkryją jakąś tajemnicę? Tajemnice miały znajdować się w tym oceanie, do którego zostali wysłani w tempie ekspresowym, bez zachowania procedur. Co prawda statek laboratoryjno-badawczy Enceladus Life Finder istniał, a współrzędne, które dostali, nie odbiegały aż tak drastycznie od miejsca znalezienia, jednak miał już pewność, że Andrea Valtameri czegoś im nie powiedziała. Czegoś bardzo ważnego.

Nagle światła ELF-a rozbłysły i jednocześnie zaszemrał komunikator.

– Tu Bart. – Głos kolegi był dziwnie rozciągnięty, ale rozpoznawalny.

– Nadajniki jednak działają?

– Co się tam stało?

Pytania przez chwilę wisiały w powietrzu. Zwerbalizowanie odpowiedzi zabrało Bartowi parę długich sekund.

– Zasilanie jest, paliwo jest, śluza odblokowana. Działa wszystko, poza jedną, wadliwą pompą cyrkulacyjno-powietrzną. Nie wygląda to na poważną awarię. Ale stało się coś… dziwnego. Silniki i nadajniki zostały wyłączone.

– Co? Dlaczego? Daj mi kogoś z ich załogi.

– To niemożliwe.

May przełknęła głośno ślinę. Najgorsze obawy zaczynały się sprawdzać.

– Nie żyją? – zapytała, drżącym głosem.

– Nie wiem. Nikogo tu nie ma. Wszystko wyłączone, brakuje skafandrów i aparatów, musieli wyjść sami. Zamelduję do bazy, nie wiem, co robić. Szukać ich? Wracać? Ktoś ich zabrał i nam nie powiedzieli? Co tu się mogło stać?

Elementy układanki w głowie Lotana zaczęły tworzyć spójny obraz. Już wiedział, czego nie powiedziała im Andrea Valtameri. Pozostało tylko pytanie: dlaczego? To jakaś pułapka? Test?

– Nadaj służbowy meldunek. Żadnych zbędnych słów ani domysłów, tylko fakty.

– A Olga? – wtrąciła May.

– Sprawdza laboratorium. Usłyszymy się później. Bez odbioru.

Lotan uderzył pięścią w pulpit EncePatha 5 i obrócił batyskaf. Smugi światła przeczesały toń, ale nie wyłowiły śladu nikogo. Po chwili głośniki rozbrzmiały drżącym głosem May.

– Przecież jeśli oni opuścili ELF-a jeszcze przed naszym lądowaniem i nikt ich nie zabrał, to już dawno zabrakło im powietrza.

– Jeśli debile urządzili sobie całą siódemką podwodny spacerek, to nie jest to mój problem – warknął.

Bart stał wsparty o wielobarwnie rozświetlony pulpit sterowniczy ELF-a. Przed chwilą, zgodnie z sugestią Lotana, w krótkich słowach powiadomił przełożoną o zaistniałej sytuacji. Rozkaz był prosty: wracać z ELF-em. Żadnych wyjaśnień, nic. Popatrzył na Olgę, która skończyła właśnie obchód.

– Znalazłaś coś?

Potrząsnęła przecząco głową. Bart westchnął. Skoro nawet Olga nie wypatrzyła żadnych śladów, to sprawa była naprawdę trudna.

– Wracajmy.

Bart uruchomił silniki i ustawił kurs. Przetarł twarz i zamknął oczy, próbując choć przez chwilkę odpocząć. Nie przywykł do takiego tempa wydarzeń, zwłaszcza po spokojnych trzech miesiącach spędzonych w promie kosmicznym. Nie dowierzał, że miał już za sobą pierwszy kontakt z oceanem na tym księżycu. W dodatku tak był przejęty odnalezieniem statku i tym, co powie jego załodze, że samego nurkowania praktycznie nie pamiętał.

Olga pamiętała. Niezwykłą lekkość, mimo ton wody nad sobą. Poczucie jedności, jakby ocean zapraszał, by obcować z nim dłużej. Krople pod skafandrem na własnym, nagim ciele, choć system nie sygnalizował przecieku. Gdy tylko dotarła do suchej śluzy ELF-a, zdjęła rękawice, maskę i dotknęła twarzy. W mdłym świetle latarki zobaczyła na palcach lśniący ślad wilgoci. Musiał to być pot, nie znalazła innego wytłumaczenia. Teraz, patrząc na ciemną toń, odczuwała pociąg, by tam wrócić, doświadczyć tego wszystkiego jeszcze raz. I jeszcze… i…

Nagle zamarła. W monotonię wodnej pustki wdarła się nienaturalnie duża sylwetka, ubrana w rozdarty czerwony skafander. Pierś zdobił niewyraźny napis: „Evvv Reeee”. Postać przesunęła się przed przednią szybą statku, a osadzone w napuchniętej twarzy, zasnute szklistą mgłą oczy utkwiły nieruchomy wzrok w twarzy Olgi. Po sekundach, które zdawały się trwać wieczność, wydobyła z siebie ochrypły krzyk. Topielec obrócił się i zniknął na powrót w ciemnej wodzie. Rzut oka na Barta wystarczył za odpowiedź na pytanie, czy też to widział.

Chwyciła za komunikator, wywołała May i Lotana.

– Zwłoki w wodzie. Sprawdźcie pod nami.

Oboje zareagowali natychmiast. Snopy świateł EncePathów 3 i 5 zlustrowały ELF-a oraz jego najbliższe otoczenie. Lotan zszedł piątką nisko, May w trójce asekurowała od góry.

– Straszne, czyli jednak nie żyją.

– Nic nie widzę w tej parszywej wodzie, sonar też nie. Jesteś pewna?

– Widzieliśmy go oboje – dodał słabym głosem Bart. – Przetoczył się przez przednią szybę i poleciał gdzieś w dół.

– Nie ma, o ile przeklęty sonar sobie nie żartuje. Spróbuję zejść nieco głębiej.

– Co tych biednych ludzi wygoniło ze statku? To okropne.

Lotan wykonał jeszcze kilka okrążeń, po czym wrócił na poprzednią głębokość.

– Musiał trafić w jakiś dziwaczny prąd i go zniosło. Ani śladu, już go nie znajdziemy. Wracajmy.

Z milczącą zgodą pozostałych, oba EncePathy i ELF podążyły w stronę bazy.

***

Winda wciągnęła ich na poziom mieszkalno-laboratoryjny, znajdujący się niedaleko powierzchni. Lotan zniknął na parę minut przed spotkaniem z szefostwem. Gdy dołączył do zespołu, był jeszcze bardziej wkurzony niż przedtem. Nie bawiąc się w konwenanse, podszedł do szefowej.

– Co się z nimi, do jasnej cholery, stało? – wybuchnął.

Doktor Valtameri uniosła tylko jasne brwi.

– Skąd moglibyśmy wiedzieć?

– ELF nie miał żadnej poważnej awarii, był wyłączony. Wyszli stamtąd o własnych siłach. Wszyscy co do jednego. Nie zostawia się w ten sposób statku bez wyraźnej przyczyny. Ba, w ogóle nie potrafię wyobrazić jakiegokolwiek powodu, by to zrobić. A pani doskonale wiedziała, że ELF, o ile go w ogóle znajdziemy, będzie pusty – zablefował.

Bladość twarzy Andrei ustąpiła na parę chwil rumieńcowi.

– Po co wysyłałabym was w pośpiechu do szukania pustego statku?

– Bo tłumaczenie się ze straty wielkiej, nowoczesnej i wartej fortunę jednostki badawczej mogłoby kosztować panią stanowisko. Kłamie pani od początku. Ma pani uprawnienia do pływania zarówno EncePathem, jak i ELF-em. I kilkoro tu obecnych zapewne również. Chcieliście poczekać, aż się utopią? Bo nie żyją, prawda? To pani kazała im wyjść i popełnić samobójstwo? W imię czego?

Doktor Valtameri zacisnęła gniewnie usta.

– Czy macie coś jeszcze do zameldowania poza bezpodstawnymi insynuacjami?

Pozostała trójka popatrzyła to na nią, to na szemrających coraz głośniej ludzi, to na rozjuszonego Lotana.

– Nie są bezpodstawne. Widzieliśmy jednego z nich, martwego–odezwał się Bart.

Szmery przybrały na sile i zwerbalizowały się w kilka ostrych pytań:

– Skąd wiecie, że to ktoś z nich? Macie dowody? Jesteście w stanie go opisać?

– Ciało unosiło się w wodzie, niedaleko komina. Wyglądał…

– Krótkie, ciemne włosy, niebieskie oczy. Zdążył mocno napuchnąć. Czerwony kombinezon, rozdarty od szyi do pasa. Na piersi żółte, niewyraźne litery z nazwiskiem Evvv Reeee.

Bart popatrzył na Olgę. Znali się już szmat czasu, ale jej spostrzegawczość nigdy nie przestała wprawiać go w niekłamany podziw. Sam potrafił powiedzieć jedynie, że widział topielca, chyba w czymś czerwonym. Teraz obraz ponownie stanął mu przed oczami, wzbogacony o wszystkie szczegóły.

– Evan Reese – wyszeptał ktoś zza pleców szefowej. Jej reakcja zaskoczyła całą czwórkę. Andrea poprosiła wszystkich naukowców o opuszczenie pomieszczenia, usiadła i ukryła twarz w dłoniach. Odezwała się dopiero, gdy ona i czworo nurków zostali sami.

– On nie należał do ekipy ELF-a. To pierwsza ofiara Enceladusa. Technik, który zginął montując hydrofony pod bazą. Paskudny wypadek, wyłączona turbina wskutek jakiegoś spięcia zaczęła się obracać. Wpadł na nią, uszkodził skafander, stracił aparat i kawał czaszki. Nie miał szans i nawet nie miał kto go wyciągnąć z wody. Od tamtego czasu widziało go już kilka ekip, w tym EncePath 4, na kilka chwil przed rozbiciem. Dlatego po załogę ELF-a wysłałam was, choć bez większej nadziei. Ich ostatni meldunek brzmiał jak zbiorowa halucynacja. Chciałam, by popłynął po nich ktoś z czystym umysłem. Nie mieliście prawa znać tej historii, a mimo to i tak go widzieliście.

Po dłuższej chwili, gdy wciąż jeszcze przyswajali usłyszaną wiadomość, odezwała się May:

– To mało prawdopodobne, żeby te zwłoki natrafiały tak często na inne statki, ale poszukajmy wytłumaczenia.

– Widzisz jakieś?

– Może silniki statków wytwarzają w oceanie prądy? Wsteczne ruchy wirowe wody, która niesie obiekty takie jak… jak ciała.

– To niemożliwe.

– Bo?

Andrea wstała i przeszła kilka kroków w tę i z powrotem. Westchnęła ciężko, zdjęła okulary i przetarła oczy. Teraz dopiero mogli zauważyć, jak nieludzko była zmęczona.

– To niemożliwe, bo znaleźliśmy już zwłoki Evana. Został pochowany w metalowej trumnie, w górnej warstwie lodu.

***

Sypialnie rozmiarami przypominały hotele kapsułowe. Wąskie łóżko, niewielka szafka na rzeczy i to wszystko. Spało się jednak zadziwiająco wygodnie. Gdyby nie męczące, dziwne majaki, Olga wstałaby wyspana i gotowa do następnych zadań.

Podniosła się rozbita i do tego sfrustrowana tym, że nie potrafiła przypomnieć sobie snu. Zawsze kontrolowała obrazy nadsyłane przez podświadomość, ale dziś pozostało jedynie niejasne przeświadczenie, że umyka jej coś istotnego. Wzięcie szybkiego prysznica w dzielonej z May łazience przywołało wczorajsze doznania. Dotyk wody na skórze kusił, obiecywał coś niezwykłego, a zarazem nieuchwytnego. Jak szare punkty między czarnymi kwadratami.

Zamknęła dopływ wody. Właśnie to przewijało się we śnie. Nieskończone białe linie, a na ich przecięciach migające szare punkty. Odetchnęła głęboko i choć wciąż nie rozumiała, czemu uznała to za coś istotnego, odzyskała pewność i kontrolę nad sobą.

Mesa również nie imponowała wielkością. Mimo iż dzień na Enceladusie trwał prawie dziewięć godzin dłużej niż na Ziemi, w znajdującej się w większości pod lodem bazie stosowano czas ziemski, dostosowując do niego pory snu i posiłków. Śniadanie przyrządzone z liofilizowanych produktów smakowało Oldze jak nigdy. Zjadła w milczeniu, nie trwoniąc słów na wyrażanie tego, o czym myślała. Nie ona jedna.

– To wszystko jest takie dziwne. Nie wiem, czy jej wierzyć. – May pierwsza przerwała ciszę. Lotan jakby tylko na to czekał. Uderzył pięścią w stolik z lekkiego, wytrzymałego tworzywa.

– Nie wierz ani jednemu słowu tej baby.

– Uważaj… mogą nas podsłuchiwać.

– Niech sukinsyny podsłuchują, to się dowiedzą, co o nich myślę. Kłamała od początku, natomiast ze zwłokami zamkniętymi w trumnie, które jednocześnie pływają swobodnie w oceanie, to bardzo, ale to bardzo przesadziła. Idiotyczny pomysł.

– Może prawdziwy – wtrąciła Olga. Pozostali popatrzyli na nią pytająco. – Kłamie się wiarygodnie i w sposób uniemożliwiający weryfikację – wyjaśniła.

– Chcesz wykopać trumnę i zweryfikować, czy ten facet nie ma tylko połowy łba, czy brakuje mu czegoś więcej?

– Chcę sprawdzić meldunek z ELF-a. Musi być zarejestrowany.

Na chwilę umilkli, analizując ten pomysł.

– Wciąż nie wiemy, czemu nie kazała szukać tych biedaków.

– Bo doskonale wiedziała, że od dawna byli martwi.

– A może jest wręcz przeciwnie? Odkryli coś i potajemnie ich zabrali?

– Odsłuchanie meldunku dałoby nam odpowiedź.

– Tylko żeby go odsłuchać, musielibyśmy włamać się do pani doktor i wykraść go z jej…

– Da się to załatwić bez włamywania. – Słowa Barta zostały znienacka przerwane przez cichy i drżący głos, należący do magistra Franka Storma. Asystent usiadł obok i zanurzył łyżkę w zielonkawej brei. – Wystarczy znać nazwę serwera i hasło.

– Dziękujemy, Wujku Dobra Rado. O ile się nie mylę, złamanie hasła i dobranie się do nagrania to nic innego jak włamanie.

Frank zignorował sarkazm w głosie Lotana. Jadł swoją zupę, nie unosząc wzroku znad miski.

– Powiem wam wszystko, co chcecie wiedzieć i dostarczę nagranie z ELF-a w zamian za przysługę – powiedział ledwo słyszalnym głosem.

Wymienili ponad stołem spojrzenia. Olga kiwnęła głową.

– Jaką przysługę masz na myśli? – spytał Bart.

– Pomożecie mi stąd zwiać.

– Jak?

Nie odpowiadał przez chwilę, zajęty jedzeniem. Zupełnie, jakby chciał stworzyć pozory, że usiadł na pierwszym wolnym miejscu, tylko po to, by zjeść śniadanie.

– To nie jest dobre miejsce na dyskusję. Spotkajmy się w sali adaptacyjnej, jutro, o tej samej porze. Nic nikomu nie mówcie.

Dokończył pośpiesznie posiłek i wstał, nie oglądając się za siebie.

***

Andrea nie wracała do poprzedniej rozmowy, jakby temat załogi ELF-a i pojawiających się pod wodą zwłok został wyczerpany. Z chłodnym spokojem wręczyła im harmonogram pracy na najbliższe dni. Głównym zadaniem obu EncePathów było uzupełnienie i poprawienie mapy dna, ze szczególnym uwzględnieniem rozmieszczenia kominów. Zadanie dodatkowe sprowadzało się do zejścia i pobrania materiału w miejscach, gdzie dno podnosiło się najwyżej. Zgodnie z wcześniejszą, niezbyt jeszcze dokładną mapą, niedaleko południowego bieguna wypiętrzały się nieregularne, skaliste grzbiety. Na tyle wysokie, że zejście w ich pobliże powinno być wykonalne. Gdy omówili już harmonogram i skierowali się do windy, Andrea znienacka chwyciła dłoń Olgi i szepnęła:

– Proszę, bądźcie ostrożni. Wysyłam jedynie wasze dwie jednostki. Nie próbujcie ścigać żywych ani martwych. Z batyskafu w razie konieczności wychodź tylko ty. Nikt więcej.

– Dobrze – odparła krótko Olga.

Monotonne sondowanie dna okazało się całkiem przyjemnym wytchnieniem. Bart byłby skłonny określić tę pracę wręcz jako nudną, aczkolwiek to słowo nie pasowało do sporządzania mapy pozaziemskiego świata. Lotan ironicznie zauważył, że szefowa nie jest taka głupia, skoro zorientowała się, że ważne rzeczy lepiej uzgadniać z Olgą. Tylko May miała coraz gorszy nastrój. Mimo że tym razem płynęła w jednostce z wygadanym Lotanem, nie odzywała się. Spoglądała przez okno, żałując z całych sił, że zdecydowała się na tę wyprawę. Ani zwiedzanie księżyca, ani nawet myśl o pokaźnej sumie pieniędzy za wypełniony kontrakt nie mogły wynagrodzić zniszczonych dziecięcych marzeń o kolorowym, żywym oceanie. Czy przegnać lęku, który chwytał za gardło, ilekroć myślała o wszystkim, co spotkało ich od przylotu. Lotan, który wbrew pozorom posiadał całkiem spore pokłady empatii, poskromił swój sarkazm, a nawet powiedział, żeby się nie martwiła, bo są tu razem, a we czwórkę dadzą radę wszystkiemu. Jednak dopiero widok wykwitających z ciemności, niczym egzotyczne drzewa, słupów szarej wody poprawił nieco jej humor.

Zeszli na tyle głęboko, że poza obserwowaniem na ekranie modelu terenu generowanego przez echosondę mogła też podziwiać wypiętrzenie dna, połyskujące oliwkowo w świetle silnych reflektorów EncePathów. Sonar boczny pokazywał na monitorze ponad dwadzieścia mniejszych i większych kominów. Wypatrywała ich we wskazanych miejscach. Wprawdzie widok nie dorównywał oceanicznemu ogrodowi z jej marzeń, ale przynajmniej mogła nasycić oczy podwodnym, pozaziemskim krajobrazem, innym niż pusta, czarna przestrzeń.

– Elektronika szwankuje i tu. Automatyczny próbnik wrócił z niczym, trzeba będzie pobrać manualnie – rzucił Lotan. – Czeka nas jeszcze co najmniej godzina kompresji.

May westchnęła i powróciła do obserwowania kominów. Czas leciał szybko, gdy patrzyła na te obce, monochromatyczne kłęby gorącej cieczy. Wyrywały się ku górze znacznie mocniej, intensywniej niż te, które widywała w ziemskich oceanach. Znów się bała, tym razem o bezpieczeństwo Lotana, który przygotowywał się do opuszczenia batyskafu. Choć przecież wcale nie powinien.

W komunikatorze odezwała się Olga:

– Wychodzę po próbki.

– Czekaj, idę z tobą. – Lotan poprawił swój pas.

– Kierowniczka prosiła, żeby nurkowała tylko ona – przypomniała niepewnie May, ale Lotan nie zamierzał słuchać. Chciał się zanurzyć i na własnej skórze poczuć, jak bardzo to odbiega od wszystkiego, co znał.

Odbiegało. Gdy tylko przeszedł przez śluzę w podłodze EncePatha, już poczuł różnicę. Nie mógł liczyć na grawitację. Aby znaleźć się w wodzie, musiał porządnie się odepchnąć. Pływanie przypominało chodzenie w stanie nieważkości, żaden kierunek nie podlegał uprzywilejowaniu, a woda stawiała dużo mniejszy opór niż ten, do którego przywykł przez lata nurkowania na Ziemi. Jednak przystosowywanie do nowych warunków nie trwało długo. Podpłynął do partnerki, żeby wskazać, którym kominem się zajmie i zobaczył coś, co wprawiło go w niemałe zdumienie. Olga się uśmiechała. Na tyle radośnie, że dostrzegł ten uśmiech mimo aparatu tlenowego. Chyba pierwszy raz widział ją naprawdę szczęśliwą. Gdy zauważyła, że na nią patrzy, przybrała zwyczajowy, obojętny wygląd, choć w jej oczach wciąż tańczyły radosne iskierki.

Pokazał gestem, że weźmie próbki z ujścia najbliższego komina. Podpłynął w jego kierunku, a czujnik temperatury zabrzęczał ostrzegawczo. Kipiel intensywnie bulgotała, szare kłęby wyrywały się porcjami. Chaotycznie i nieprzewidywalnie, jakby wnętrznościami Enceladusa szarpały torsje. Brzęczenie narastało. Lotan zmarszczył brwi, nie czuł wzrostu temperatury. Nawet mimo znakomitej izolacji kombinezonu, przy ponad osiemdziesięciu stopniach Celsjusza powinien przecież coś poczuć. Zerknął na Olgę, zatrzymała się w podobnej odległości od komina. Zobaczył, jak rozkłada wysięgnik. Wydawało mu się, że to czujniki zwariowały, że można podpłynąć bliżej, ale przecież mieli nie ryzykować. Po chwili wahania zrobił to samo, co ona. Pobrali kilka próbek wysięgnikiem, dotknęli spękanej, dziwnie ciepłej powierzchni skalistego grzbietu i wrócili do EncePathów. Wraz z nimi do batyskafów dostało się kilka kropel wody. Idealnie kulistych i błądzących bez widocznego celu po wnętrzu.

– No to jeszcze dekompresja i wracamy. Jutro po śniadaniu czeka nas spotkanie z panem asystentem – rzucił Lotan, gdy tylko przypiął się pasami do fotela.

***

Saturn znajdował się dokładnie w tym samym miejscu, w którym go zobaczyli po raz pierwszy, jednak teraz zamiast cieniutkiego sierpa lśniła pełna tarcza, przecięta na pół linią pierścieni. W zalanej dziwną poświatą sali adaptacyjnej nie było nikogo, oprócz siedzącego na krześle Franka. Asystent zerwał się na równe nogi, a wraz z nim dwa cienie, tworzące niemal prostą linię.

– Czego dokładnie od nas oczekujesz? – Lotan nie lubił owijać w bawełnę. Frankowi to nie przeszkadzało.

– Macie w kontrakcie zapisane, że pod pewnymi warunkami możecie zrezygnować i wrócić na Ziemię natychmiast. Gdy się na to zdecydujecie, chcę, żebyście wzięli mnie na pokład. Może być jako nadprogramowy bagaż.

– Skąd pomysł, że zrezygnujemy?

– I czemu po prostu nie wrócisz sam?

Uśmiechnął się nerwowo i opadł z powrotem na krzesło.

– Nie mam kasy. Przyleciałem tu robić doktorat z astrobiologii, uniwerek nie zasponsoruje mi wcześniejszego powrotu, muszę dokończyć badania. Jeśli Andrea nie zatwierdzi mi zmiany tematu pracy, nie mam na to szans. A nie zatwierdzi, bo za dużo wiem i mój powrót mógłby narobić jej kłopotów. Zresztą chyba specjalnie wymyśliła coś takiego, żebym tu ugrzązł na zawsze.

– Jaki jest ten temat? – zagadnęła May.

– Analiza udziału serpentynizacji i radiolizy w powstaniu życia na Enceladusie.

– To ciekawe – powiedziała ostrożnie, ale na tym poprzestała. Najwyraźniej nikogo poza nią doktorat Franka nie zainteresował.

– Możesz powiedzieć, dlaczego kazano nam wracać, zamiast szukać załogi ELF-a?

– Bo skoro jednak wyszli, to szanse, by znaleźć ich żywych, wynosiły zero. Za duże ryzyko, że wam też mogłoby coś się stać.

– A autonomiczne pojazdy podwodne? Doktor Valtameri wspominała, że posłano sondę.

Asystent machnął tylko ręką.

– Sprzęt bezzałogowy tutaj wariuje. Inaczej dawno mielibyśmy wszystko z głowy. Coś zniekształca sygnał, przez to się gubią. AUV wysłany za ELF-em przestał odpowiadać, zanim do niego dopłynął. Jeśli miałbym coś do powiedzenia, to byłbym za tym, by ich szukać za wszelką cenę. Miałem odlecieć za dwa tygodnie razem z doktorem Sosnowskim, zgodził się pokryć koszty ze swojego grantu, ale wcześniej popłynął ten ostatni raz.

– Czemu właściwie tak bardzo chcesz stąd uciec?

Westchnął ciężko.

– Boję się – odparł po dłuższej chwili. – Przylecieliśmy tu szukać życia. Założyliśmy, że skoro są kominy hydrotermalne, wodór, metan i dwutlenek węgla, to powstały organizmy, takie jak na Ziemi. Szukamy z lupą mikrobów i nie widzimy słonia, który właśnie podniósł nogę, by nas zdeptać.

– Więc jednak coś znaleźliście?

– Znaleźliśmy? Nie. Ale coś tu jest i przez to giną ludzie. Nie chcę być następny. Evana już widzieliście. To coś go skopiowało i, moim zdaniem, używa jako ostrzeżenia.

– Skopiowało? – prychnął Lotan. – Są chyba lepsze teorie na wyjaśnienie tego fenomenu.

– Słucham, jakie? – Frank spojrzał spode łba. Bart chciał powiedzieć coś na temat, że to nie oni są tu od snucia teorii, tylko cała banda różnej maści naukowców, ale ugryzł się w język.

– Teza wymaga dowodu. Masz? – spytała Olga, trafiając tym w najsłabszy punkt. Asystent zmieszał się, pokręcił głową.

– Nie mam – odparł cicho. – Na tym polega problem. Nie mam i nie będę miał, bo to się wymyka naszym przyrządom. Jest zbyt… – szukał przez chwilę w myślach odpowiedniego słowa – …rozcieńczone. Nie chce albo nie może skondensować się do formy, którą moglibyśmy zarejestrować. Skoro grawitacja tu wynosi jedną setną ziemskiej, to i tutejsze organizmy mogą być sto razy bardziej rozrzedzone. Przenikać nas i w subtelny sposób oddziaływać na nasze zmysły.

– Piękna teoria, ale organizmy o gęstości sto razy mniejszej dałoby się zarejestrować.

– Powinieneś chyba zmienić temat doktoratu.

– I kierunek z astrobiologii na hmm… coś lepiej wykorzystującego twoją wyobraźnię.

– Nie wierzycie mi – skonstatował z goryczą. – Spodziewałem się. Andrea ma wyciągnąć trumny z Evanem i nieszczęśnikami rozbitymi w EncePathu 4. Jak wyjaśnicie w lepszy sposób, czemu te ciała jednocześnie są pochowane i pływają pod bazą, to proszę, dajcie mi znać. Najchętniej na waszym promie daleko stąd.

Cała czwórka popatrzyła po sobie, naradzając się bezgłośnie.

– Dobrze, jeśli odlecimy wcześniej, weźmiemy cię. Pozostaje jeszcze jedna kwestia…

– Proszę. – Wręczył Lotanowi cienki niczym igła nośnik, wstał i poszedł do windy, nie patrząc za siebie. Gdy drzwi kapsuły zasunęły się za nim, Olga wyciągnęła rolkę o rozmiarach papierosa i rozwinęła ją w cieniutki ekran. Igła bezszelestnie wskoczyła do portu i po chwili mogli usłyszeć ciche głosy ludzi, których los stanowił zagadkę.

Pierwsze meldunki były zwyczajnie nudne. Ot dopłynęli do komina, ustawili sondy, ktoś wyszedł i pobrał próbkę, ktoś inny uruchomił zatężarkę. Badanie składu wody, oznaczanie ilościowe minerałów…

Bart ziewnął i wtedy się zaczęło.

Tu kapitan Ian Sonder. Melduję, że siedmioosobowa załoga pod moją komendą opuszcza jednostkę Enceladus Life Finder.

Słucham? <tupot> Kapitanie, może pan powt… <trzask>

Tu Andrea Valtameri. Proszę podać powód.

Opuszczamy jednostkę w celu zbadania prawdziwej natury oceanu. Właśnie widzieliśmy jej próbkę.

Panie kapitanie, nie wyrażam zgody na opuszczenie jednostki. Proszę trzymać się harmonogramu misji.

<szelest>

Tu Anna Roth. Przypłynęły po nas batyskafy EncePath, które zabiorą nas w głąb oceanu. Odkryliśmy niezwykłą rzecz, ale musimy szybko zejść niżej. W jednostce ELF nie jest to możliwe.

Pani Anno, nie wysyłaliśmy do was nikogo.

<szum><trzaski>

Mówi kapitan. Są tu i czekają na nas.

Proszę podać, które jednostki.

Oczywiście <niewyraźne>. To trzy EncePa… <trzaski>…er: jeden, dwa i cztery.

<chwila ciszy>

Przecież EncePath 4 się rozbił, jedynka ugrzęzła w klatratach, a piloci dwójki wyszli poza batyskaf i zniknęli!

<niewyraźne> wrócili. Po nas.

Oni nie żyją! Jeśli wyjdziecie, skończycie jak oni! Zabraniam opuszczać jednostkę! Kapitanie, czy pan mnie słyszy? Muszę porozmawiać z pana zastępcą, proszę mnie skontaktować z Iwem Sosnowskim. Zablokujcie śluzę od wewnątrz i nie pozwólcie im wyjść. Czy jest tam ktoś, kto jeszcze nie zidiociał, do jasnej cholery?!

<trzask>

<stek przekleństw>

<cisza>

– No, w jednym doktor V nie kłamała. – Lotan wypuścił głośno powietrze z płuc. – Ten meldunek brzmi jak niezły odlot.

– Może nie kłamała, ale zapomniała nam o czymś wspomnieć. Jeśli wierzyć nagraniu, ofiar było więcej.

– Wiecie, ja chyba rozumiem tego asystenta. To wszystko nie jest normalne.

– Jest coś jeszcze. – Olga dotknęła ekranu i przejrzała zawartość otrzymanego od Franka nośnika. – Zapis wideo. Zewnętrzna kamera ELF-a.

– Przecież mogliśmy sami to zgrać, jak wracaliśmy. – Bart plasnął się w czoło. Olga przesunęła palcami i zsynchronizowała czasy obu nagrań. Uruchomiła przekaz. Trójwymiarowy obraz zamigotał nad urządzeniem. Przez chwilę w milczeniu oglądali znajomy widok: szary słup skłębionej cieczy, wznoszący się z głębin ku szczelinie w pokrywie z lodu. Kamera zarejestrowała nurka podchodzącego do komina z wysięgnikiem, przy pomocy którego pobrał próbki wody.

Tu kapitan Ian Sonder. Melduję, że…

Z zapartym tchem wysłuchali meldunku jeszcze raz, nie spuszczając ani na moment wzroku z wyświetlanego przekazu. Gdy głosy ucichły, przez kilka sekund mogli obserwować widok z kamery ELF-a. Nie przedstawiał nic więcej poza kipiącą cieczą. A potem zgasł.

***

Przez kilka następnych dni harmonogram zadań przekazywał im zastępca Andrei. Jak na złość okazała się nieuchwytna, gdy chcieli z nią porozmawiać. Zlecone uzupełnianie mapy przebiegało spokojnie i bez większych problemów, nie licząc obszarów, gdzie głębokość wzrastała gwałtownie, nawet poniżej standardowego zasięgu echosondy. Powierzchnia dna układała się tam w wysokie, skaliste grzbiety i bardzo głębokie doliny. Spękanie terenu wskazywało na stosunkowo niedawną aktywność tektoniczną, chociaż poza łańcuchami kriowulkanów żadne jej ślady nie rzucały się w oczy.

Andrea przyszła, gdy oczekiwali na nowe zlecenie i oznajmiła krótko:

– Dziś nie wypływacie.

– To świetne, bo chcielibyśmy z panią spokojnie porozmawiać. Na przykład o tym, czy kamery stosowane w ELF-ach są sprawne? Albo ile tak naprawdę jest ofiar Enceladusa, bo mamy wrażenie, że trochę więcej niż…

– Przesłuchaliście meldunek z ELF-a, wiem – kobieta przerwała monolog Lotana. – Na pytania chętnie odpowiem, później. Teraz chcę, żebyście towarzyszyli patologowi w autopsji Evana Reese.

May zbladła.

– Czy to konieczne? – szepnęła.

– Konieczne. Musicie porównać obraz zwłok z tym, co widzieliście w oceanie. Chcę mieć pewność, że widzieliście właśnie jego.

– Ale ja nie wi… – May zamilkła pod groźnym spojrzeniem Lotana i posłusznie poszła z wszystkimi.

Założyli ubrania ochronne oraz maski i weszli do naprędce przygotowanego prosektorium. Jeden stół przykryty został prześcieradłem, przy drugim krzątał się technik. Andrea wyjaśniła krótko, że to załoga nieszczęsnego EncePatha 4 i poprowadziła ich do trzeciego, na którym leżała metalowa, zamknięta jeszcze trumna. Patolog wyłonił się z zaplecza, przedstawił i wraz z technikiem przystąpił do pracy.

Olga wstrzymała oddech, gdy podważali wieko. Zerknęła na przyjaciół. Bart mocno zbladł, a May ukryła twarz na piersi Lotana. Doktor Valtameri stała na wprost trumny. Gdy odsuwana pokrywa szczęknęła metalicznie, ona pierwsza zajrzała do środka i natychmiast zasłoniła usta, z których wyrwał się krzyk. Do tej pory zawsze sprawiała wrażenie znakomicie opanowanej.

Pozostali patrzyli w wymownym milczeniu. Przedłużającą się ciszę zakłócił odgłos rzuconych o blat rękawic. Patolog zaklął i wyszedł. Nawet wygadany Lotan nie pisnął słówka. Olga z mieszanką lęku i ciekawości podeszła i ostrożnie zajrzała do wnętrza metalowej trumny.

Nie licząc niewielkiej kałuży na dnie, była pusta.

***

– Wygląda pani na wściekłą – zaczął Lotan, gdy tylko rozsunęły się przed nimi drzwi laboratorium, w którym Andrea Valtameri właśnie sprawdzała próbki. Olga westchnęła cicho stwierdzając w myślach, że czego jak czego, ale dyplomacji kolega nie nauczy się nigdy.

– Trudno, żebym nie była, skoro technik postanowił podzielić się ze wszystkimi informacją, że ktoś wykradł ciało Evana i naprawdę pływa ono gdzieś pod naszą bazą.

– Przynajmniej wiemy, co widzieliśmy.

– Nikt go nie wykradł! Był tam, widziałam na własne oczy. Trumna została zapieczętowana, a wieka aż do dziś nikt nie ruszał! – Przez moment Andrea pozwoliła ponieść się emocjom, ale po chwili powróciła do zwyczajowej, lodowatej maski. – Poza tym, ci z czwórki grzecznie leżeli na miejscu, a też widywano ich pod wodą.

– A tamci z dwójki i jedynki?

Oderwała się od spektrometru i splotła ręce na piersiach.

– Wasz kontrakt nie obejmuje grzebania w katastrofach sprzed paru miesięcy, nikt wam za to nie zapłaci.

– „Nie z chęci marnego zysku czy dla czczej sławy, lecz po to, by krzewiła się prawda.” Pamięta pani?

Doktor Valtameri spojrzała znad okularów.

– Tylko nie mówcie, że też chcecie się tu doktoryzować.

– Każde z nas chciało tu przybyć z innego powodu, ale akurat kariery naukowej nie planowaliśmy.

– To jakie powody sprowadziły was na Enceladusa?

Lotan odpowiedział za całą czwórkę:

– Zmierzyć się z wyzwaniem, spełnić dziecięce marzenia, spotkać pozaziemską formę życia, dokonać czegoś niezwykłego. Potrafi pani zgadnąć, który powód jest czyj?

Nie patrzyła już na Lotana. Przeniosła wzrok na Olgę, jakby nagle znalazła w niej bratnią duszę.

Nie zdążyła odpowiedzieć, bo do laboratorium wpadł Frank.

– To jednak białko! – krzyknął od progu, wyraźnie podekscytowany. – W tych próbkach z zatężarki naprawdę jest białko.

– Jakie? – Andrea otrząsnęła się i skupiła na nim całą uwagę.

– Masa w okolicy trzydziestu tysięcy daltonów, ale sekwencjonowanie nie wychodzi, rentgenografia tym bardziej. Próbka za mała. Trzeba popłynąć do komina raz jeszcze i trochę dłużej zatężać.

– No to już. Skoro chcecie krzewić prawdę, to zapraszam do ELF-a.

– Ja mogę zostać – zaproponowała szybko May. – Nie czuję się najlepiej.

– A my jesteśmy gotowi, pani doktor. W każdej chwili. A przy odrobinie szczęścia bądź pecha, może znów znajdziemy Evana.

Spojrzenie, jakim go obdarzyła, nie sprawiało wrażenia, że rozbawił ją ten dowcip.

***

Piękny ELF gładko przecinał ciemną wodę. Trasę do kominów znali już niemal na pamięć, choć moment, w którym z ciemności wyłaniał się szary słup cieczy, za każdym razem przyprawiał o lekkie drżenie serca.

– To jak w końcu to było, z tym znikającym trupem? – zagadnął uprzejmie Lotan, gdy już wypuścili sondy i uruchomili zatężarkę. Andrea zmroziła go wzrokiem.

– Znaleźliśmy go i włożyliśmy do trumny. Przyczyna śmierci była znana i oczywista, więc nie robiliśmy sekcji, tylko szybki pogrzeb.

Bart westchnął. Zagadka robiła się coraz bardziej skomplikowana, o ile oczywiście szefowa mówiła prawdę. Nie wiedział, czy mogą do końca jej wierzyć.

– Kto widział zwłoki?

– Ja i załoga, która go wyłowiła. Nikt nie chciał oglądać trupa, zresztą nie był to przyjemny widok.

– Jak go znaleźli i przetransportowali? Został jakiś ślad na sonarze albo kamerze?

– Natknęli się przypadkiem. Evan wpadł na ich statek, przyholowali go siecią. Zrobiłam zdjęcia do dokumentacji, powinny być gdzieś w archiwum.

– A kto go w ogóle znalazł?

Pytanie wytrąciło ją z rytmu. Umilkła na moment.

– EncePath 4 – odpowiedziała za nią Olga.

Andrea powoli skinęła głową.

– Później zobaczyli go jeszcze raz, podczas podejścia pod szczelinę. Wtedy spanikowali… Pójdę sprawdzić zatężarkę. – Odpięła pas i popłynęła w powietrzu do pomieszczenia laboratoryjnego.

Bart rozciągnął się wygodnie na fotelu i zapatrzył na widok za szybą. Komin niezmiennie wynosił burzę szarości do góry. Hipnotyzował przy tym i usypiał. Sprawiał wrażenie, jakby skrywał jakąś dziwną tajemnicę. Senność coraz mocniej ogarniała Barta, ale zanim odpłynął, coś wyrwało go z błogości. Zamrugał gwałtownie, mimo to obraz nie zniknął. Do komina podpływał EncePath. W pierwszej chwili pomyślał, że Andrea wezwała kogoś ze swoich ludzi. W drugiej błysnęło mu, że może coś się stało i to May do nich przypłynęła. Jednak, gdy uświadomił sobie, co widzi, poczuł, jak jeżą mu się wszystkie włoski na karku. Na srebrnej powierzchni jednostki widniała wyraźna czarna czwórka.

– Olga… Lotan… – wyszeptał słabym głosem. Podnieśli głowy i zamarli. EncePath 4 podpłynął blisko i zatoczył pętlę wokół komina.

– Pani doktor, proszę przyjść do nas – powiedział Lotan do interkomu. Czy to ton jego głosu, czy coś innego, sprawiło, że Andrea pojawiła się dość szybko. Zawisła w progu kabiny za plecami pozostałej trójki, akurat w momencie, gdy batyskaf pomknął nagle w górę.

– To niemożliwe – szepnęła.

Woda przybrała trudną do określenia barwę. Jakby fiolet, purpura i zieleń zostały zmieszane ze sobą i przenikały się nieustannie. Na tym tle wyrastała struktura szarej, cienkiej sieci, asymetrycznej i mocno skomplikowanej. Nasuwała na myśl pracę szalonej koronczarki. Olga skierowała zewnętrzną kamerę wprost na zjawisko. Piękne i zarazem straszne. Żadne z nich nie potrafiło pojąć, co ono może przedstawiać, gdy układ rozmył się i zaczął rysować od nowa. Tym razem figura była prosta. Ogromny okrąg, poprzecinany pasami, z których ten leżący na średnicy, wychodził z obu stron daleko poza obwód.

– Saturn – wychrypiał ciężko Lotan. Kolory zbladły i powróciła zwyczajowa ciemność. Nie zdążyli jeszcze ochłonąć, gdy wyłoniła się z niej jednostka ELF. Identyczna z tą, w której właśnie przebywali. Sunęła wprost na nich.

– Stratuje nas. Uciekajmy! – zawołał w panice Bart, ale Olga chwyciła żelaznym uściskiem przegub jego dłoni.

– Sonar go nie widzi. Nie bój się.

Bliźniaczy ELF zatrzymał się kilkanaście metrów od nich tak, że mogli obserwować, jak ze śluzy po kolei wychodzą ludzie.

– Sosnowski, van Dorgos, Hira, Roth, La Farallo, Payaz, Sonder. – Pobielałe wargi Andrei wymieniły nazwiska całej siedmioosobowej załogi. Wszyscy w skafandrach i maskach bezładnie machali kończynami. Ktoś podpłynął do komina i w nim zniknął.

Olga w tym czasie przełączała sonar po wszystkich możliwych częstotliwościach. Na żadnej nie wykryła kontaktu.

– To nie może być prawdziwy ELF, bo my siedzimy w ELF-ie! Jak to, do ciężkiej cholery, jest możliwe?

– Projekcja? Pamięć wody?

– Może Frank miał rację i to ma zbyt małą gęstość, byśmy mogli zarejestrować aparaturą?

– Ale przecież, do diabła, to widzimy!

– A może elektronika znowu zwariowała? To by znaczyło, że…

– Gdzie Andrea? – Olga na moment oderwała wzrok od przedziwnego zjawiska. Lotan zaklął szpetnie pod nosem, zerwał się i tak szybko, na ile pozwoliła mu szczątkowa grawitacja, podążył w stronę śluzy. Ubrana w skafander doktor Valtameri właśnie próbowała ją opuścić.

– Dokąd?! – ryknął.

– Trzeba ich ratować.

– Niech pani zaczeka! – zawołał Bart, próbując pójść w ślady kolegi. Lotan uznał, że nie ma czasu na perswazję. Złapał butlę z mieszanką powietrza i uderzył przełożoną w kark. Bart zdążył już tylko zobaczyć, jak zwiotczałe ciało szybuje w stronę podłogi. Popatrzył zdziwiony, ale bez słów pomógł przetransportować nieprzytomną Andreę na fotel, do którego Lotan przypiął ją mocno pasami.

– Od samego początku chciałem jej przywalić – mruknął usprawiedliwiająco, widząc uniesione brwi Olgi. Zerknął za szybę. Zjawisko zniknęło tak nagle, jak się pojawiło. Znów mieli przed sobą jednolicie mroczną wodę i szary, kipiący słup.

***

May na ogromnej stacji nie mogła znaleźć sobie miejsca. Dręczyło ją poczucie winy wobec przyjaciół. Pracowała najmniej i jako jedyna nie wyszła ani razu do wody, choć pierwsza namawiała wszystkich na ten kontrakt. Wydawał się stworzony dla ich czwórki: szukano znakomicie zgranego zespołu doświadczonych nurków i hydrografów. W trakcie szkolenia i rekrutacji wielokrotnie poddawano ich – i konkurentów – presji i próbom. Tylko oni, mimo zupełnie różnych charakterów, potrafili współpracować w każdej sytuacji i ani przez moment nie zwątpili w siebie. Może właśnie dlatego? Różnice sprawiały, że nikt nie próbował wchodzić w kompetencje pozostałych. Mimo iż na testach zdarzało jej się balansować na krawędzi ryzyka, tu czuła lęk za każdym razem, gdy tylko wchodziła do batyskafu. Sama myśl o bezpośrednim kontakcie z wodą wywoływała paniczny strach.

Nogi same zaniosły ją do działu laboratoryjnego. Obserwowała przez chwilę chemików i biologów, w tym Franka krzątającego się przy aparaturze, której przeznaczenia nie znała. Rozumiała doskonale jego chęć ucieczki – sama by uciekła, gdyby nie lojalność wobec własnej ekipy.

Chłopak podszedł do niej, ale po entuzjazmie, z jakim parę godzin temu oznajmił odkrycie białka, nie pozostał nawet ślad. Wyglądał na bardziej przestraszonego niż zazwyczaj. O ile to było możliwe.

– Jesteś dziwnie przygnębiony. Może mogłabym w czymś pomóc? Czuję się trochę nie fair, biorąc sobie wolne, podczas gdy wszyscy ciężko pracują – zagadnęła.

– Dzięki. – Zdobył się na krzywy uśmiech. – Ale nie pomożesz. Obawiam się, że nikt już nam nie pomoże.

***

Przepłynęli mniej więcej połowę drogi dzielącą ich od bazy, gdy Andrea się ocknęła.

– Co się stało? – spytała, ledwie przytomnym głosem.

– Przepraszam, uderzyłem trochę za mocno – chrząknął Lotan. – Na swoje usprawiedliwienie mam to, że nie znałem kodu awaryjnego do blokady śluzy na wypadek zidiocenia kogoś z załogi.

Przetarła twarz i odetchnęła głęboko.

– Pytałam, co stało się tam, przy kominie. Sonder i reszta…

– Zniknęli tak jak EncePath i te kolory. Oni chyba nie byli materialni… albo zostali rozrzedzeni poza detekcję naszego sprzętu. To teoria pani asystenta. Kamera nic nie zarejestrowała, sonar też nie.

Olga zamknęła oczy. Zanim doktor Valtameri odzyskała przytomność, rozważali różne teorie, ale każda miała jakąś lukę. Kto lub co powodowało to zjawisko? Czym była plątanina linii na kolorowym tle? Czemu to narysowało Saturna? I czy to w ogóle był Saturn, czy sami przypisali symbolowi znaczenie, które rozumieli? W jaki sposób obserwowali z zewnątrz zespół Iana Sondera, skoro na kamerze ELF-a nie nagrał się ani wtedy, ani teraz? Zakładając rozrzedzenie poza możliwość detekcji, jakim cudem ich widzieli?

Odetchnęła głęboko. Szare punkty znów zamigotały na granicy jej świadomości. Zrozumiała, czemu wciąż tam tkwiły i co chciały przekazać.

– Einstein odrzucił aksjomaty. Przyjął, że światło ma stałą prędkość, a to czas może się rozciągać i skracać – powiedziała cicho. Koledzy przerwali rozmowę z Andreą i popatrzyli pytająco na Olgę.

– Jaki to ma związek z…

– Urządzenia nie uległy awarii. To nasze mózgi odbierają coś więcej.

– Znaczy, że wszyscy oglądamy rzeczy, których nie ma? EncePatha, tamtą siódemkę, Evana…

– Jeśli to halucynacja, dlaczego widzimy to samo?

Zamyśliła się na chwilę.

– Nie halucynacja, to furtka do szerszego pojmowania. Musi być wspólny czynnik – odparła. – Pani laboratorium może dać odpowiedź, czym on jest.

***

Dziwnie wypowiedziane słowa Franka zmroziły May krew w żyłach. Rozejrzała się po laboratorium. Nic nie wskazywało na zagrożenie.

– To zabrzmiało strasznie – szepnęła. – Co się stało? Coś z tym znalezionym wcześniej białkiem? Ale przecież było go za mało, a doktor Valtameri i moi koledzy jeszcze nie wrócili z większą ilością.

Westchnął ciężko i przetarł twarz dłonią.

– Nie muszą przywozić większej ilości. Mamy go aż za dużo.

– Jak to? – Zmrużyła oczy, nic nie rozumiejąc. Asystent wziął głęboki wdech.

– Patolog znalazł całą kopalnię. W mózgach byłej załogi czwartego EncePatha. Nawet gdyby się nie rozbili, za góra parę tygodni zmarliby na nieznany do tej pory rodzaj encefalopatii. Wystarczy jedna cząsteczka tego, by wymusić zmianę konformacji zdrowych białek błony komórkowej, otaczającej neurony. Właśnie badamy płyny mózgowo-rdzeniowe pracowników bazy. Wyniki… cóż…

Nie słuchała dalej. Zamknęła oczy, oparła się o ścianę i powoli osunęła.

***

Ewakuacja bazy przebiegała szybko i sprawnie. Promy kosmiczne zapełniały się ludźmi, podzielonymi na zdrowych i zarażonych. May znalazła się wraz z Frankiem wśród zdrowych. Trójka jej przyjaciół nie miała tego szczęścia.

– Dotrzymaliśmy obietnicy, wracasz na Ziemię. – Bart uśmiechnął się leciutko do Franka.

– Będę to badał dzień i noc – odparł głucho. – Może zdążymy znaleźć lekarstwo.

– Zaopiekuj się May.

– Obiecuję.

Lotan i Olga podeszli do nadzorującej ewakuację Andrei. Popatrzyła na nich znad okularów i powiedziała ciche „przepraszam”.

– Nie ma za co, panią też przecież czeka ten los. A pewnie naoglądamy się jeszcze różnych, kolorowych wizji. Takich jak ostatnio. Ładne to było, nie?

Przełknęła głośno ślinę.

– Najpiękniejszy widok, jaki kiedykolwiek widziałam.

– Jeśli dojdzie do procesu, będziemy pani bronić. To nie była pani wina.

– Dziękuję. Ale nie będzie takiej potrzeby – odparła i odwróciła się.

Oboje z Olgą popatrzyli, jak szczupła sylwetka doktor Valtameri, wciąż odzianej w laboratoryjny fartuch, niknie w tłumie.

– Chyba ją polubiłem – stwierdził. – Mogłaby do nas pasować.

Olga przytaknęła. Spojrzała jeszcze na Saturna, niezmiennie tkwiącego w tym samym punkcie. Poza kolorystyką, zdawał się identyczny, jak ten, widziany pod wodą.

– Byliśmy świetnym zespołem.

– Wciąż jeszcze jesteśmy. Frank będzie szukał lekarstwa, a to uparty facet.

– Mam największe stężenie. Nie dolecę nawet do Ziemi.

Spuścił wzrok. Po raz pierwszy nie wiedział, co powiedzieć. Słowa Olgi brzmiały jak pożegnanie. Tu i teraz. Przytulił ją mocno. Tym razem to ona wyszeptała do jego ucha dużo słów.

Zrozumiał.

***

Promy startowały jeden po drugim. Gdy odleciał ostatni, zapanowała głucha cisza i spokój. Gdyby nie przybierający na sile chłód, stacja mogłaby być całkiem przyjemnym miejscem.

– Za dwie godziny nie da się tu wytrzymać. A za pięć przestanie działać generator powietrza.

– Wystarczy mi kilka minut. Dlaczego pani została?

– Kapitan nie ucieka z tonącego statku. Postanowiłam oddać Ziemi ostatnią przysługę i zaoszczędzić czasu i kosztów procesu, jaki toczyłby się nad moją osobą. No i nie jestem już twoją szefową, oficjalnie zamknęłam projekt. Możesz mi mówić po imieniu.

– Dobrze, Andreo.

– A ty? Czemu zostałaś?

– Sprawdzam, czy istnieją szare punkty. – Olga uśmiechnęła się lekko i zaraz dodała: – Lotan, Bart i May spełnili marzenia. Zostało tylko moje.

– Warto oddać za nie życie?

– Nie zostało mi go wiele.

Andrea westchnęła.

– Zastanawiam się, czy przywlekliśmy ze sobą tę zarazę i rozniosła się z mózgu Evana, czy to po prostu tu istniało i namnożyło się, trafiwszy na podatny grunt.

Olga dopięła swój skafander, po czym pomogła zrobić to samo towarzyszce. Obie weszły do windy, zjechały na platformę, gdzie nieco niezgrabnie weszły do EncePatha 5, usiadły w fotelach i zapięły pasy. Tam dopiero odpowiedziała.

– Nadawca i odbiorca muszą znaleźć wspólną płaszczyznę dialogu. Z całkowicie odmienną formą to skrajnie trudne. Białko dekoduje, dostraja zmysły. Pozwala nam odebrać ten świat. Chcesz jeszcze raz go zobaczyć, prawda? Dlatego zostałaś.

– Myślisz, że żyje tu coś, co chciało się z nami porozumieć, a śmierć jest po prostu efektem ubocznym? Ciekawa teoria, mogłaby znacząco wzbogacić doktorat Franka. – Andrea zignorowała zadane jej pytanie. – Dostał pełną dokumentację i zmieniłam mu temat na „Encephaloduspathy – choroba prionowa odkryta na księżycu Saturna”. Frank bardzo się starał, a z tą serpentynizacją to trochę przesadziłam – zachichotała, ale po chwili spoważniała. Otarła niechcianą łzę z kącika oka. – Olga, boję się.

– Strach przed śmiercią. Normalne. Ja też.

– Chcę popłynąć najgłębiej jak się da i wyjść temu na spotkanie. Chcę poznać tę tajemnicę, chociaż nikomu o niej nie opowiem.

Olga bez zbędnych słów ścisnęła jej dłoń. W tym prostym geście przekazała myśli, których nigdy nie umiała i już nie musiała wyrażać. Strach mieszał się z podekscytowaniem, żal i smutek z euforią. Pożegnała jeszcze w duchu trójkę przyjaciół i uruchomiła silnik.

EncePath 5 pomknął z pełną mocą wprost do dna ciemnej otchłani.

Link do opowiadania wraz z komentarzami:

https://www.fantastyka.pl/opowiadania/pokaz/18352

Paulina Klimentowska – warszawianka lubująca się w science-fiction. Nie stroni od opisywania relacji, zwłaszcza tych wykraczających poza konwencję. Z wykształcenia doktor nauk chemicznych. Niechętnie porzuciła stolicę, by osiąść na Kaszubach. Pasjonatka brydża i gotowania. Prywatnie szczęśliwa żona i mama dwojga słodziaków. Pisze różne historie, odkąd w wieku lat czterech nauczyła się stawiać litery.

Powrót do listy opowiadań

Podziękowania

Ten tom Fantastycznych Piór jest symbolicznym przekrojem przez osiem pierwszych lat twórczości literackiej na fantastyka.pl. Chciałabym podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do powstania portalu oraz jego działania i rozwoju. A w szczególności tym, którzy zajrzeli i zostali tu na dłużej.

Serdecznie dziękuję także redakcji „Nowej Fantastyki” za objęcie antologii patronatem.

Niniejszy tom nie powstałby, gdyby nie zaangażowanie zespołu Fantastycznych Piór. Prace redakcyjno-korekcyjne tradycyjnie są dziełem społeczności portalu fantastyka.pl, a w szczególności: Marii Anny Barć, Sylwii Finklińskiej, Agnieszki Fulińskiej, Lidii Grędy, Anny Grzanek, Marcina Bartosza Łukasiewicza, Miki Modrzyńskiej, Radka Puchały, Pawła Wącławskiego. Dziękuję Wam.

Za skład i łamanie z wykorzystaniem layoutu zaprojektowanego przez Agencję Emotion Media serdecznie dziękuję Annie Dudało.

Bardzo dziękuję za oprawę graficzną antologii. Ilustracje wyszły spod ręki Małgorzaty Lewandowskiej oraz Katarzyny Zbarackiej, natomiast okładka została wykonana przez Sylwestra Gdelę przy wykorzystaniu grafiki Małgorzaty Lewandowskiej oraz projektu Adama Sondela.

Dziękuję również dwójce pisarzy, którzy w tych pierwszych ośmiu latach współtworzyli naszą społeczność: Radkowi Rakowi i Magdalenie Świerczek-Gryboś za podzielenie się swoimi wspomnieniami w blurbach.

Szczególne podziękowania kieruję do Agile IT Michał Rybiński – za dystrybucję, opiekę informatyczną i księgową.

Na koniec chciałabym złożyć najserdeczniejsze podziękowania dla Radka Puchały, który przeprowadził mnie przez cały proces wydawniczy i na każdym z etapów służył swoją pomocą i doświadczeniem. Bez Ciebie ta antologia nigdy by nie powstała, dziękuję!

Wszystkim Wam, jak również autorom oraz całej społeczności portalu Nowej Fantastyki, jeszcze raz serdecznie dziękuję.

Paulina Klimentowska

Redaktor prowadzący

www.fantastyka.pl/antologia

W przygotowaniu:

Fantastyczne pióra 2022

Antologia portalu fantastyka.pl

Table of Contents

Dzieci to lubią

Boscy szaleńcy

Pierwsza żona

Sparowani

Duchy przyszłości i duchy przeszłości

Depresja stunożnego miasta

Metody badania abominacji

Encephalodus path y